Η Σοφία Νικολάου, που επιμελείται και παρουσιάζει την εκπομπή «Βιβλίο και Πολιτισμός», που μεταδίδεται κάθε Σάββατο στις 10:15 από το Ράδιο ΕΝΑ 102,5 φιλοξενεί την Ευσταθία Μπλάφα η οποία θα μιλήσει για το μυθιστόρημα της «Ένας χρόνος» (εκδ. Έναστρον) όπου αφηγείται την πορεία αυτογνωσίας της Μυρσίνης, μιας νεαρής γυναίκας που, λίγο πριν τις γιορτές των Χριστουγέννων, επιχειρεί ένα ταξίδι κυριολεκτικό αλλά και βαθιά εσωτερικό. Αφετηρία της διαδρομής αυτής αποτελεί μια τραυματική εμπειρία: η απώλεια του πατέρα της, η οποία λειτουργεί ως καταλύτης για την αναζήτηση ταυτότητας και νοήματος.
Το σκηνικό μεταφέρεται στο Δίλοφο των Ζαγοροχωρίων, έναν τόπο που λειτουργεί συμβολικά ως χώρος αναγέννησης και επανεκκίνησης. Εκεί, η ηρωίδα επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει τη ζωή της, θέτοντας νέους στόχους, όπως η προετοιμασία της για τις εξετάσεις για την εισαγγελία. Παράλληλα, γνωρίζει τον έρωτα στο πρόσωπο ενός ρομαντικού δασκάλου, με τον οποίο αναπτύσσεται μια αμοιβαία, βαθιά συναισθηματική σχέση.
Οι διαδρομές των ηρώων διασταυρώνονται με άλλες ανθρώπινες ιστορίες, δημιουργώντας ένα πολυπρισματικό σύμπαν χαρακτήρων, όπου ο καθένας συμβάλλει στη διαμόρφωση και την ψυχική λύτρωση των υπολοίπων. Το έργο αγγίζει ζητήματα τραύματος, συλλογικής μνήμης και ιστορικής κληρονομιάς, με αναφορές στον εμφύλιο πόλεμο και στις διχαστικές ταυτότητες της εποχής – δωσίλογοι, αντάρτες, ιδεολογικές συγκρούσεις – που εξακολουθούν να επηρεάζουν τις επόμενες γενιές.
Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του βιβλίου αποτελεί η διακειμενική του υφή, καθώς η αφήγηση εμπλουτίζεται με ρήσεις από άλλα βιβλία, ποιήματα και τραγούδια, τα οποία ενισχύουν τη συναισθηματική ένταση και προσδίδουν λυρικότητα στο κείμενο.
Συνολικά, το έργο συνιστά μια αφήγηση επούλωσης του τραύματος όπου η προσωπική απώλεια συνδέεται με τη συλλογική ιστορία, και η αναζήτηση του εαυτού γίνεται μέσα από τον τόπο, τον έρωτα και τη μνήμη.
Στο δεύτερο μέρος της εκπομπής η Σοφία Νικολάου θα συνομιλήσει με τον Θεόδωρο Κουτσοβαγγέλη, με αφορμή το νέο του βιβλίο «Η πεντάμορφη Ελληνική Μουσική και το Τέρας της Πολιτιστικής Βιομηχανίας». Πρόκειται για μια ιστορικο-κοινωνιολογική μελέτη που, όπως επισημαίνει και ο ίδιος, «αποφεύγει τον ξύλινο επιστημονικό λόγο και επιχειρεί να προσεγγίσει τη μουσική με τρόπο ζωντανό και ουσιαστικό».
Το βιβλίο ταξιδεύει τους αναγνώστες πίσω στον χρόνο, αναζητώντας τις ρίζες της ελληνικής μουσικής σε μια διαδρομή χιλιάδων ετών, με αναφορές ακόμη και στα κυκλαδικά ειδώλια, φέρνοντας στο φως έναν πολιτισμικό πλούτο που συχνά παραμένει αφανής. Μέσα από αυτή την πορεία αναδεικνύεται η «πεντάμορφη» ελληνική μουσική ως φορέας μνήμης, ταυτότητας και αυθεντικής δημιουργίας.
Απέναντι σε αυτή την παράδοση, ο συγγραφέας τοποθετεί το «τέρας» της πολιτιστικής βιομηχανίας, έννοια που παραπέμπει άμεσα στην σκέψη του Theodor Adorno και τη Σχολή της Φρανκφούρτης. Σύμφωνα με τον Adorno, η τέχνη, όταν εντάσσεται στη λογική της μαζικής παραγωγής, χάνει την αυτονομία της και μετατρέπεται σε προϊόν κατανάλωσης: τυποποιείται, επαναλαμβάνεται το κοινό οδηγείται σε παθητική κατανάλωση, χωρίς κριτική σκέψη και ουσιαστική συγκίνηση. Η πολιτιστική παραγωγή εξυπηρετεί τη διατήρηση του υπάρχοντος συστήματος, αντί να το αμφισβητεί.
Μέσα από αυτή τη θεωρητική οπτική, το βιβλίο ανοίγει έναν διάλογο ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν: από τη μία η βαθιά, πολυεπίπεδη μουσική παράδοση, και από την άλλη μια σύγχρονη πραγματικότητα όπου η μουσική συχνά υπακούει στους κανόνες της αγοράς. Το ερώτημα που αναδύεται είναι καίριο: τι χάνεται όταν η μουσική γίνεται προϊόν; Το βιβλίο δεν αφορά μόνο τη μουσική, αλλά τον ίδιο τον πολιτισμό και τον τρόπο που τον βιώνουμε σήμερα.
