Σε ανακοίνωσή της, η Πρωτοβουλία για τη Διασφάλιση της Δημόσιας Διαχείρισης του Νερού επισημαίνει τις εξελίξεις που αφορούν τον Θεσσαλικό κάμπο και τα παράλληλα σχέδια για την ανάπτυξη υποδομών κέντρων δεδομένων (data centers) καθώς και την επανεξέταση μεγάλων έργων διαχείρισης υδάτινων πόρων, όπως η εκτροπή του Αχελώου.
Όπως αναφέρει, οι σχεδιασμοί αυτοί εγείρουν ζητήματα που σχετίζονται με τον συνολικό χωροταξικό και αναπτυξιακό σχεδιασμό της περιοχής, τη διαχείριση των υδατικών και ενεργειακών πόρων, καθώς και τις επιπτώσεις των μεγάλων τεχνολογικών και υποδομικών επενδύσεων στο περιβάλλον και την αγροτική παραγωγή.
Η Πρωτοβουλία υπογραμμίζει την ανάγκη για συνολική και τεκμηριωμένη αποτίμηση των έργων που δρομολογούνται, με γνώμονα τη βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων και τη μακροπρόθεσμη προστασία του περιβάλλοντος και της κοινωνικής συνοχής.
Αναλυτικά:
Την μετατροπή μέρους του Θεσσαλικού κάμπου σε “κοιλάδα data centers” σχεδιάζουν σύμφωνα με δημοσιεύματα η κρατική ΔΕΠΑ με εταιρεία Ισραηλινών συμφερόντων η οποία θα έχει και το management. To σχέδιο περιλαμβάνει και μεγάλη μονάδα ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο.
Το σχέδιο έρχεται σε μια χρονική στιγμή που Κυβέρνηση και Περιφέρεια Θεσσαλίας ανακοινώνουν ότι θα επανεκκινήσει η εκτροπή του Αχελώου ένα από τα μεγαλύτερα, και πιο πολυτάραχα τεχνικά έργα στην ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας. Ένα έργο που σχεδιάστηκε τη δεκαετία του 1980 και έκτοτε έχει ακυρωθεί 6 φορές στο ΣτΕ, ενώ εκδικάζεται η 7η κατά σειρά προσφυγή. Το κοινωνικό και οικολογικό κόστος του έργου οδήγησε σε καταδίκη από το Ευρωπαϊκό δικαστήριο, ενώ παράλληλα η Κομισιόν έκλεισε οριστικά την πιθανότητα χρηματοδότησης. Ωστόσο παρόλες τις ακυρώσεις και τις καταδίκες, το σχέδιο επανέρχεται με το πρόσχημα λειψυδρίας και της ανάγκης άρδευσης του Θεσσαλικού κάμπου.
Είναι φανερό ότι η λειψυδρία χρησιμοποιείται για μια ακόμη φορά προκειμένου να καλυφθούν επιδιώξεις κερδοφορίας. Πάνω από 500 εκατομμύρια έχουν ήδη καρπωθεί εργολαβικές εταιρείες για κατασκευή τμημάτων του φαραωνικού έργου της εκτροπής, ενώ η ολοκλήρωσή του θα απαιτήσει πολλαπλάσιο κόστος. Και αυτό, χωρίς να γνωρίζουμε τις πραγματικές ανάγκες για άρδευση αφού όπως έχει επισημανθεί επανειλημμένα:
– δεν έχουν προηγηθεί μέτρα και έργα εξοικονόμησης,
– υπάρχουν μεγάλες απώλειες στα αρδευτικά δίκτυα,
– δεν έχουν εξαντληθεί οι δυνατότητες που δίνουν τοπικά έργα ταμίευσης (μικρά φράγματα, λιμνοδεξαμενές, εμπλουτισμός υπόγειων υδροφορέων) κλπ
– συνεχίζεται η άρδευση υδροβόρων καλλιεργειών σε μεγάλη κλίμακα
Η προσχηματική επίκληση της λειψυδρίας γίνεται ακόμη πιο φανερή με την εξαγγελία του νέου σχεδίου. Τα Data Centers είναι εξαιρετικά ενεργοβόρες και υδροβόρες υποδομές που η κατανάλωσή τους εκτοξεύεται λόγω της Τεχνητής Νοημοσύνης. Τα τελευταία χρόνια υπάρχει ένας καταιγισμός δημιουργίας και αιτήσεων για μεγάλης κλίμακας datacenters σε πολλά σημεία της Ελλάδας, που έχει στοχοποιηθεί ως «ιδανικό οικόπεδο» από τους παγκόσμιους κολοσσούς με την αμέριστη υποστήριξη του ελληνικού κράτους. Οι ασύλληπτες ποσότητες ενέργειας και νερού που απαιτούν για να λειτουργήσουν, αποτελούν ένα επιπλέον κίνητρο για φαραωνικά δημόσια έργα με ανυπολόγιστες συνέπειες όπως η εκτροπή των ποταμών της Ευρυτανίας για την υδροδότηση της Αττικής που υποδέχεται και το 35% των datacenters, ή η εκτροπή του Αχελώου. Το υδροηλεκτρικό έργο που είναι μέρος της εκτροπής του Αχελώου μπορεί να εξυπηρετήσει πολυεθνικές όπως η Microsoft, η Google, η Amazon που έχουν δεσμευτεί νομικά ότι οι servers τους θα λειτουργούν αποκλειστικά με καθαρή ενέργεια.
Μαζί με τις πάσης φύσεως ενεργειακές εγκαταστάσεις, αγωγούς και εξορύξεις, η Ελλάδα εξελίσσεται σε κόμβο κέντρων δεδομένων (datacenters) για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο. Σε βάρος των υδατικών πόρων, της ελληνικής φύσης, των βουνών, της αγροτικής γης αλλά και της απασχόλησης αφού όλες αυτές οι εγκαταστάσεις είναι αυτοματοποιημένες.
Όπως έχουμε πολλές φορές επισημάνει, η λειψυδρία δεν είναι φυσικό φαινόμενο. Σχετίζεται με την ξηρασία αλλά ταυτόχρονα σχετίζεται και με τη διαχείριση του διαθέσιμου νερού.
Τα ποτάμια είναι πολύτιμα και περίπλοκα οικοσυστήματα με πολλαπλές λειτουργίες στον υδρολογικό κύκλο αλλά και στις ανθρώπινες δραστηριότητες. Η Ελλάδα μετατρέπεται σε πεδίο δράσης εθνικών και υπερεθνικών ομίλων και ταυτόχρονα υποθηκεύει το μέλλον της, στερώντας από τους ανθρώπους την πρόσβαση στα πιο βασικά αγαθά που είναι αναγκαία για την διαβίωση και την ευημερία. Σε μια εποχή όπου η περιβαλλοντική και κλιματική κρίση δημιουργούν αβίωτες συνθήκες στην Ανατολική Μεσόγειο, η χώρα παραδίδεται απροστάτευτη στην κερδοφορία των ομίλων και την αγριότητα των αγορών.
