Ημέρα Παρασκευή 30 Απριλίου 1954, και μόλις η ώρα είχε περάσει την 1 μετά το μεσημέρι. Για την ακρίβεια ήταν στις 13:02:36 και στους Σοφάδες Καρδίτσας ο Εγκέλαδος έκανε την εμφάνισή του, με συντρόφους τις Καταστροφές και τις Απώλειες…
Η γη άρχισε να σείεται, με ένταση… Πολλή ένταση φτάνοντας τα 7 R όπως διαπιστώθηκε στη συνέχεια. Αυτό που διαπιστώθηκε όμως από την πρώτη στιγμή ήταν τα χαλάσματα σε μία τεράστια έκταση.
Του Χρυσόστομου Τρίμμη
«Οι Σοφάδες δεν υπάρχουν πλέον ως πόλις.-Τα πάντα ισοπεδώθησαν. Μεγάλας καταστροφάς υπέστησαν και αρκετά χωριά της περιοχής» γράφει το πρωτοσέλιδό της η κοινή έκδοση των πρωινών εφημερίδων του Βόλου που κυκλοφόρησε την Κυριακή 2 Μαΐου. Βέβαια, η ισχυρότατη δόνηση δεν έγινε αισθητή μόνο στους Σοφάδες, ούτε οι ζημιές περιορίστηκαν στην πόλη του νομούη Καρδίτσας. Με επίκεντρο τη θέση Κομμένο Τζαμί 3 χλμ. μακρύτερα από το χωριό Τσιόμπα, (σήμερα Νέο Μοναστήρι) και από το ρήγμα των Σοφάδων, μήκους 52 χιλιομέτρων έγινε αισθητός σε όλη την Ελλάδα και προκάλεσε σοβαρές ζημίες και θύματα στους νομούς, Καρδίτσας, Φθιώτιδας (και συγκεκριμένα στα χωριά της επαρχίας Δομοκού), Λάρισας, Τρικάλων, Μαγνησίας, ακόμη και στην Ευρυτανία.
Όπως αναφέρουν όλες οι πηγές: «Κατέρρευσαν συνολικά 6.599 σπίτια ενώ 9.154 υπέστησαν σοβαρές ζημιές και 12.920 ελαφρότερες. Οι μεγαλύτερες βλάβες και ανθρώπινες απώλειες παρατηρήθηκαν σε οικισμούς που ήταν κτισμένοι σε «παχειά», κορεσμένα σε νερό εδάφη, δηλαδή με χαμηλές αποθέσεις ή και ελώδη. Στην Καρδίτσα και τα Φάρσαλα καταστράφηκαν το 32 και 18% των κτισμάτων, αντίστοιχα. Στους Σοφάδες, οι απώλειες σε κτίρια ξεπέρασαν το 90%. Καταστράφηκαν ολοσχερώς τα χωριά Τσόμπα και Μπεκριλέρ της επαρχίας Δομοκού, η οποία επλήγη γενικότερα πάρα πολύ σοβαρά. Τεράστιες ζημιές υπέστησαν σπίτια στα γειτονικά χωριά Σοφιάδα, Εκκάρα, Βαρδαλή κ.ά., αλλά και όλα τα χωριά της περιοχής του Δομοκού, τα παραλίμνια χωριά της πρώην λίμνης Ξυνιάδας και του λεκανοπεδίου της Μελιταίας. Ο σεισμός προκάλεσε εκτεταμένα φαινόμενα ρευστοποιήσεων και ρηγματώσεων στην επιφάνεια στην πεδιάδα της Καρδίτσας και την πεδιάδα της αποξηραμένης λίμνης Ξυνιάδας, ακόμα και στον Βόλο, σε απόσταση 50 χλμ. Οι μεγαλύτερες εντάσεις παρατηρήθηκαν στις Σοφάδες, την Πασχαλίτσα, το Νέο Ικόνιο, το Ασημοχώρι, την Εκκάρα και την Άνω Αγόριανη. Παρατηρήθηκαν εδαφικές διαρρήξεις (επιφανειακές ρηγματώσεις), σε διάφορα μέρη με σημαντικότερη αυτή στην Εκκάρα, η οποία είχε μήκος 5 χλμ. Η εδαφική αυτή διάρρηξη έκοψε τη σιδηροδρομική γραμμή η οποία, λόγω συνεχιζόμενων (αργών) μετατοπίσεων, χρειαζόταν επισκευές για πολλές μέρες μετά το σεισμό. Η σιδηροδρομική γραμμή κόπηκε επίσης στο χωριό Βελεσιώτες από μικρότερη εδαφική διάρρηξη». Συνολικά, 25 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ενώ η μετασεισμική ακολουθία προκαλούσε πανικό και νέες ζημιές, με μεγαλύτερο μετασεισμό αυτόν της 4ης Μαΐου που έφτασε τα 5,7 R.
Η Μαγνησία και ο Βόλος δεν έμειναν ανεπηρέαστοι. Οι ζημιές άρχισαν να καταγράφονται…
Κατεστραμμένα κτήρια και άστεγοι
Στον Βόλο καταγράφεται και ένα θύμα από τον σεισμό των Σοφάδων, μία 50χρονη γυναίκα, κάτοικος εν ζωή στη Νέα Ιωνία, η οποία εργαζόταν στην οικία δικηγόρου. Προσπαθώντας κατά τη διάρκεια της δόνησης να εξέλθει από την οικία αυτή, τοίχος στην αυλή έπεσε και προκάλεσε τον θάνατό της…
Οι ζημιές την ίδια στιγμή πολλές. Χαρακτηριστικότερες αυτές στην περιοχή των Παλαιών. Πολλά κτίσματα στην οδό Δημητριάδος είτε κατέρρευσαν ή ήταν ετοιμόρροπα. Η αποθήκη Παναγιωτόπουλου έχει πάθει σοβαρές ζημιές και η πτώση της στέγης της βόρειας πτέρυγας έχει καταστήσει κατοικίες ετοιμόρροπες. Η παραλιακή ζώνη, μεταξύ των οδών Φιλελλήνων-Αργοναυτών-Ιχθυαγοράς και Ιάσονος υπέστη τις μεγαλύτερες ζημιές σύμφωνα με μαρτυρίες και δημοσιεύματα της εποχής, ενώ η ανατολική πλευρά του κτηρίου της καπναποθήκης Παπαστράτου στην παραλία είναι στα όρια να πέσει. Το οικοδομικό τετράγωνο μεταξύθ των οδών Γαμβέτα-Αργοναυτών-ΟΓΛΚ και Ιάσονος καταστράφηκε σχεδόν ολοσχερώς. Το «Αχίλλειον» καθώς και τα ιατρεία του ΙΚΑ στη συμβολή των οδών Αντωνοπούλου και Αργοναυτών παθαίνουν επίσης ζημιές. Το κτήριο της Τράπεζας της Ελλάδος άντεξε, ρωγμές παρουσίασε αυτό της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος ενώ ζημιές καταγράφηκαν στους δύο τελευταίους ορόφους της τράπεζας Αθηνών. Καταστήματα, οικίες, κινηματογράφοι και κέντρα διασκέδασης και αναψυχής δεν γλίτωσαν…
Ο τότε βασιλιάς Παύλος περιοδεύει στις πληγείσες περιοχές και περνά και από τον Βόλο, στον οποίο έχει βρεθεί και ο τότε υπουργός Εθνικής Άμυνας, Παναγιώτης Κανελλόπουλος. Ο Τύπος της εποχής θέτει όμως σοβαρό θέμα στέγασης, που όπως αναφέρεται προϋπήρχε στον Βόλο, και μετά τον σεισμό και τις καταστροφές που προκλήθηκαν γίνεται οξύτερο.
Σημαντικές ζημιές, που άφησαν άστεγες δεκάδες οικογένειες καταγράφονται σε όλη τη Μαγνησία. Αγριά, Αλμυρός, Βελεστίνο, Τσαγκαράδα, Μικροθήβες, Πορταριά και Κεραμίδι είναι στο πεδίο του σεισμού. Τα συνεργεία ΟΤΕ και ΔΕΗ παλεύουν για την αποκατάσταση των δικτύων. Η προσωρινή στέγαση γίνεται σε σκηνές, η Ελλάδα περιμένει διεθνή βοήθεια και μάλιστα υπάρχει αναφορά από την κυβέρνηση των ΗΠΑ ότι θα επιτραπεί η μετανάστευση Θεσσαλών σεισμόπληκτων στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού!
Σε χίλια υπολογίζονται τα κτήρια που έχουν υποστεί ζημιές ή και έχουν καταστραφεί μόνο στην πόλη του Βόλου, ενώ ξεκινούν συσσίτια για σειοσμοπαθείς. Σε δημοσιεύματα παρουσιάζεται μάλιστα και η άποψη των ειδικών, ότι μετά από τον μεγάλο σεισμό των Σοφάδων και τους όποιους μετασεισμούς, δεν θα έρθουν στο προσκήνιο άλλα φαινόμενα. Ειρωνικό θα πει κανείς αν σκεφτεί ότι έναν χρόνο μετά ο Εγκέλαδος άφησε το αποτύπωμά του στον Βόλο και μάλιστα με μεγάλη… πίεση.
Η συζήτηση που αναπτύχθηκε από εκεί και πέρα ήταν η αναμενόμενη. Οικονομικές ενισχύσεις, δάνεια, έρανος στο εξωτερικό, απαλλαγή ή αναστολή φόρων… Σ’ αυτό το κλίμα θα βρει τον Βόλο ο σεισμός των 6,2 R, δύο ημέρες μετά την Κυριακή του Πάσχα. Ήταν Τρίτη 19 Απριλίου 1955…
Πηγή: Ειδικό ένθετο του Ομίλου Καρεκλίδη- «Στιγμές Ιστορίας-Ο Βόλος που χάθηκε-Τα δεινά στη Δεκαετία 1950-1960-Το Σήμερα και το Αύριο»
