Στον Βόλο θα βρίσκεται αύριο, Παρασκευή ο υπεύθυνος της Επιτροπής Προγράμματος του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και πρώην Υπουργός Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής κ. Γιώργος Σταθάκης, προκειμένου να παραστεί στην εκδήλωση της ΝΕ του ΣΥΡΙΖΑ Μαγνησίας για την κοπή της πρωτοχρονιάτικης πίτας. Σήμερα, μίλησε στο Ράδιο ΕΝΑ και στον Δημήτρη Καρεκλίδη σχολιάζοντας το πολιτικό σκηνικό και αναφέρθηκε στα στρατηγικά, όπως χαρακτήρισε, λάθη της κυβέρνησης, στην αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης, που δημιούργησαν τεράστια πίεση στην κοινωνία. Ακόμη, υποστήριξε τις κινήσεις του ΣΥΡΙΖΑ σε ότι αφορά στον τομέα των επενδύσεων και μίλησε για το πρόγραμμα του κόμματος και τους βασικούς του άξονες, με κεντρικό πυλώνα την κοινωνία.
Τι πήγε λάθος και φτάσαμε σε αυτή την ενεργειακή πραγματικότητα; Είναι ο πόλεμος στην Ουκρανία αποκλειστικά υπεύθυνος;
Νομίζω ότι η ΝΔ έκανε τρία στρατηγικά λάθη. Πρώτον έκανε μία βίαιη απολιγνιτοποίηση, τη στιγμή που έδωσε όλο το βάρος στο φυσικό αέριο, το οποίο ήταν και το πρόβλημα που προέκυψε από την ουκρανική κρίση. Το δεύτερο πρόβλημα είναι ότι προχώρησε στην ιδιωτικοποίηση όλου του ενεργειακού τομέα. Υπενθυμίζω ότι ο ΣΥΡΙΖΑ σε συνθήκες μνημονίου είχε κρατήσει υπό δημόσιο έλεγχο, ως δημόσιο πυλώνα τη ΔΕΗ, τις εταιρείες των δικτύων ΔΕΔΔΗΕ και ΑΔΜΗΕ και φυσικά τις εταιρείες φυσικού αερίου σε ότι αφορά στις υποδομές. Άρα προχώρησε σε μια ιδιωτικοποίηση του δημόσιου πυλώνα, ο οποίος θα ήταν ένα σοβαρό εργαλείο για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης. Το τρίτο και βασικό είναι ότι ενώ οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες πήραν μέτρα συγκράτησης των ενεργειακών τιμών, παρεμβαίνοντας στις αγορές και στο χρηματιστήριο ενέργειας, η Ισπανία και η Πορτογαλία απομόνωσαν το φυσικό αέριο, η Γερμανία έβαλε πλαφόν στη λιανική, η Γαλλία χρησιμοποίησε το πλαφόν της κρατικής ΔΕΗ για να συγκρατήσει τις τιμές, η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα στην οποία επιλέχθηκε ως μοναδικό εργαλείο η επιδότηση στον λογαριασμό, οδηγώντας έτσι σε επιδότηση της κερδοσκοπίας. Αυτά ήταν τα τρία στρατηγικά κατά τη γνώμη μας λάθη, τα οποία εκτόξευσαν τις τιμές, δημιούργησαν μία τεράστια πίεση στην κοινωνία, αλλά και στις επιχειρήσεις και κρίνεται ως πλήρως αποτυχημένη πολιτική από την πλευρά τη δική μας.
Εκ των πραγμάτων κρίνεται αποτυχημένη γιατί από τις διαμαρτυρίες των πολιτών φαίνεται ότι δεν ήταν επαρκείς αυτές οι επιδοτήσεις που δόθηκαν και πάλι είναι τεράστιες οι αποκλίσεις σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια των τιμολογίων που πληρώνουν οι πολίτες στους λογαριασμούς.
Ναι, διότι απορροφήθηκε από την αγορά με ένα κερδοσκοπικό τρόπο όλη η αύξηση των διεθνών τιμών, οδηγώντας σε ακραία φαινόμενα, πέντε, έξι και επτά φορές πάνω τα τιμολόγια τη στιγμή που εάν είχαν ληφθεί τα σωστά μέτρα και έγκαιρα θα είχαμε μία συγκράτηση στον μέσο όρο της Ευρώπης, που ήταν αυξήσεις τιμολογίων γύρω στο 30-40%, καμία σχέση με αυτό που βιώνει η ελληνική κοινωνία.
Εάν επετεύχθη ο στόχος να μειωθούν τα τιμολόγια και να συγκρατηθούν οι τιμές είναι ένα κομμάτι και το άλλο κομμάτι είναι κατά πόσο ωφελημένη βγήκε η αγορά ενέργειας, οι πάροχοι της ενέργειας από αυτή την κρίση. Και φαίνεται από τα αποτελέσματα των εταιρειών στο σύνολό τους, ότι η κερδοφορία τους εκτινάχθηκε στα ύψη.
Έχετε απόλυτο δίκιο. Επειδή είναι όλες οι εταιρείες εισηγμένες στο χρηματιστήριο έχουμε το αποτύπωμα της κερδοφορίας τους με ακρίβεια. Τώρα πια ξέρουμε τα αποτελέσματα του 2022, οι τέσσερις ενεργειακές εταιρείες κινούνται σε περίπου 1 δις η καθεμία, τα δύο διυλιστήρια αντίστοιχα, άρα έχουμε ένα μέγεθος που μαζί με τις τράπεζες, που επίσης εμφάνισαν μία τεράστια κερδοφορία το 2022, έχουμε περίπου 20 εταιρείες στο χρηματιστήριο Αθηνών που αυτή τη στιγμή επέδειξαν μία κερδοφορία 10-15 δις, περίπου 6-7% του ποσοστού του ΑΕΠ της χώρας, το οποίο καταγράφει αυτή την υπερβάλλουσα κερδοφορία συγκρίνοντάς τη με τον μέσο όρο που συνήθως είχαμε τα προηγούμενα 20 χρόνια, την κερδοφορία των εισηγμένων εταιρειών που ήταν γύρω στο 3-3,5% του συνολικού μας προϊόντος. Άρα έχουμε ένα διπλασιασμό των κερδών, μέσα στην κρίση του 2022, που δείχνει και την αποτυχία της κυβέρνησης να ελέγξει. Έρχεται να πει εκ των υστέρων ότι είναι υπερβολικά τα κέρδη, πάει να φορολογήσει, εκεί κάνει κάποια δειλά βήματα, αλλά με τα βεβαιότητας ατελή απέναντι στο πολύ απλό θέμα ότι αυτή η εκρηκτική κερδοφορία σημαίνει μία μεγάλη αναδιανομή εισοδήματος από τους πολίτες και τις επιχειρήσεις υπέρ ενός μικρού αριθμού επιχειρήσεων.
Μήπως είναι αυτά τα αποτελέσματα και οι κερδοφορίες που καταγράφουν μεγάλες εταιρείες της ενέργειας και οι τράπεζες που ουσιαστικά διαμορφώνουν θετικό κλίμα και τα νούμερα, τα οποία είναι εύρωστα υποτίθεται και διαμορφώνουν το κλίμα για την ελληνική οικονομία και παρουσιάζει η Κυβέρνηση επιχειρηματολογώντας ότι έχει βελτιώσει το οικονομικό κλίμα; Μήπως κάποιοι όντως κερδίζουν, αλλά η κοινωνία ουσιαστικά υποφέρει;
Αυτές οι πολιτικές έχουν κι άλλες πλευρές κόστους και θα πω δύο πράγματα πολύ σημαντικά και εμείς οι οικονομολόγοι τα κοιτάζουμε πάρα πολύ. Η ΝΔ παρέλαβε από τον ΣΥΡΙΖΑ το 2019 μία οικονομία, η οποία είχε εξαφανίσει, ισοσκελίσει τα δύο μεγάλα ελλείματα της ελληνικής οικονομίας, το ένα έλλειμα είναι ο δημόσιος προϋπολογισμός και το άλλο έλλειμα είναι οι εξωτερικές μας σχέσεις της οικονομίας, δηλαδή το εμπόριο που κάνουμε εισαγωγές- εξαγωγές. Εμείς δώσαμε μία οικονομία που είχε εξαφανίσει τα δύο αυτά ελλείματα, για τα οποία μπήκαμε και στην κρίση το 2010 και ταυτόχρονα είχαμε αφήσει και ένα τεράστιο απόθεμα 37δις, το οποίο επέτρεπε στην Ελλάδα πλέον να βγαίνει στις αγορές με πολύ χαμηλά επιτόκια και να δανείζετε ό,τι χρήματα χρειαστεί. Τέσσερα χρόνια μετά η ΝΔ έχει δημιουργήσει δύο μεγάλα ελλείματα πάλι. Στο εξωτερικό κομμάτι, το οποίο μας ενδιαφέρει πάρα πολύ, το 2022 είναι 17,5 δις το έλλειμα κι αυτό σημαίνει ότι οι εισαγωγές μας μείον τις εξαγωγές μας, συν τα έσοδα του τουρισμού κι αφήσανε μία τεράστια τρύπα 17,5 δις. Αυτά τα 17,5 δις αναγκαστικά τα δανείζεσαι από το εξωτερικό, δεν μπορείς να τα χρηματοδοτήσεις αλλιώς. Άρα σε δύο διαδοχικά χρόνια η ΝΔ έχει δανειστεί από το εξωτερικό περίπου 30δις για να καλύψει το έλλειμα αυτό κι αυτό είναι το 10% του χρέους. Χρωστούσαμε 300 δις και το έχει αυξήσει πάρα πολύ και ταυτόχρονα η αποτυχία της στα δημόσια οικονομικά έχει αφήσει επίσης μία τρύπα της τάξης του 5-7% ετησίως. Υπήρχε το πρόβλημα της πανδημίας την πρώτη χρονιά, υπήρξε και η ενεργειακή κρίση, αλλά σε κάθε περίπτωση μια πιο σοβαρή διαχείριση θα μπορούσε να είχε απομειώσει τα δύο αυτά μεγάλα προβλήματα της ελληνικής οικονομίας. Άρα ο απολογισμός ως προς τα δύο κρίσιμα μεγέθη, τα οποία επηρεάζουν τη λειτουργία της οικονομίας είναι αρνητικά.
Έχουμε όμως από την άλλη, όπως ισχυρίζεται η Κυβέρνηση, ένα ρεκόρ στις άμεσες ξένες επενδύσεις. Μεγάλες εταιρείες, τεχνολογικοί κολοσσοί και όχι μόνο, έρχονται στη χώρα, από τη στιγμή που ανέλαβε τη διακυβέρνηση της χώρας η ΝΔ, για να επενδύσουν σ’ αυτή. Συνιστά αυτό μία ένδειξη εμπιστοσύνης στην Ελλάδα αλλά και στην διακυβέρνηση της ΝΔ; Μήπως έχει να επιδείξει και κάτι θετικό αυτή η Κυβέρνηση;
Εγώ δεν αμφιβάλλω καθόλου για το θετικό σκέλος στο να έρθει μία τεχνολογική εταιρεία να ανοίξει data center, στα οποία η Ελλάδα είχε ήδη μία πολύ καλή εξειδίκευση από παλιά κι αυτό είναι θετικό. Το πρόβλημα όμως είναι ότι ο κύριος όγκος των ξένων επενδύσεων τα τελευταία 3,5 χρόνια εκπορεύεται από το γεγονός ότι η ΝΔ επέλεξε ως στρατηγική να τιτλοποιήσει, ιδιωτικοποιώντας ένα μεγάλο μέρος των μετοχών, που είχε το δημόσιο. Αναφέρομαι στην τιτλοποίηση των μετοχών της ΔΕΗ με την ιδιωτικοποίηση μέρους της ΔΕΗ, την τιτλοποίηση του ΔΕΔΔΗΕ και πολλών άλλων δραστηριοτήτων. Αυτή η τιτλοποίηση δεν φέρνει νέα κεφάλαια παραγωγικά ή επενδυτικά, κινητοποιεί κυρίως τα ξένα funds στα οποία τοποθετούνται πάνω σε αυτούς τους τίτλους. Αυτό δεν είναι η καλύτερη στρατηγική προσέλκυσης ξένων επενδύσεων, διότι δεν είναι άμεσες επενδύσεις παραγωγικών μονάδων, είναι τιτλοποίηση ενός μέρους της οικονομίας υπαρκτού, προκειμένου να προσελκυστούν αυτά τα κεφάλαια των funds κατά κύριο λόγο. Αυτό το είδαμε με τα κόκκινα δάνεια, το είδαμε στις ενεργειακές εταιρείες και σε ορισμένες εταιρείες άλλων κατηγοριών. Σε άμεσες ξένες επενδύσεις, νομίζω ότι οι επιδόσεις της προηγούμενης κυβέρνησης ήταν καλύτερες.
Εστιάζοντας στο πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, που θα είναι και το επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης, οι προτάσεις που διατυπώθηκαν από τον πρόεδρο του κόμματος κ. Αλέξη Τσίπρα έχουν να κάνουν με την αύξηση του κατώτατου μισθού, την αύξηση των μισθών στους δημοσίους υπαλλήλους κατά 10% από τον πρώτο χρόνο κι άλλα ζητήματα που εστιάζουν στο μισθολογικό. Είναι αυτό το θέμα ο πυρήνας του προγράμματος του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ;
Νομίζω ότι τα μισθολογικά έχουν να κάνουν με το δεδομένο ότι είμαστε αντιμέτωποι με έναν πληθωρισμό της τάξης του 10-11% και θα έχουμε και για δεύτερη χρονιά επίσης έναν σημαντικό πληθωρισμό, μικρότερο μεν, αλλά υπαρκτό, άρα η μισθολογική πολιτική που προτείνει ο ΣΥΡΙΖΑ είναι η αποκατάσταση των πληθωριστικών πιέσεων, μαζί και ό,τι όφελος προκύπτει από την ανάπτυξη της οικονομίας, το οποίο είναι και ο δίκαιος τρόπος αντιμετώπισης του μισθολογικού ζητήματος, προκειμένου ο πληθωρισμός να μην οδηγήσει σε μείωση του πραγματικού μισθού των εργαζομένων. Το πρόγραμμα όμως έχει άλλα δύο καθοριστικά σκέλη, κατά τη γνώμη μου. Το ένα είναι η αποκατάσταση του κοινωνικού κράτους, η επίθεση της ΝΔ στο ΕΣΥ, τη δημόσια παιδεία και φυσικά το σύστημα στήριξης σε μεγάλα προβλήματα που αντιμετωπίζει είτε η κοινωνική πρόνοια, είτε η στέγαση, είτε άλλοι κρίσιμοι τομείς, που έχουν μεγάλη κοινωνική σημασία. Συνεπώς το πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ έχει ένα ισχυρό σημείο αποκατάστασης του κοινωνικού κράτους, το οποίο είναι βασικό για να μειωθούν οι κοινωνικές ανισότητες, άρα ένα αναλυτικό πρόγραμμα για την εκπαίδευση, για την αποκατάσταση του ΕΣΥ και ένα ισχυρό κοινωνικό πακέτο για τη μητρότητα, τη στέγαση και άλλους τομείς. Ο τρίτος άξονας νομίζω είναι τα θέματα της εργασίας, της αποκατάστασης δηλαδή των εργασιακών σχέσεων, της προσπάθειας στην ελληνική οικονομία να αποκατασταθούν οι κανόνες δικαιοσύνης ανάμεσα στην εργασία, την κερδοφορία, τις επιχειρήσεις και που ουσιαστικά η ΝΔ έχει επαναφέρει ενός μνημονιακού τύπου ρυθμίσεις στην εργασία, στον πτωχευτικό κώδικα και σε πολλούς άλλους τομείς, που αφήνουν απροστάτευτο το ελληνικό νοικοκυριό και την ελληνική κοινωνία.
Παρουσιάζει μία πρόσφατη δημοσκόπηση μια παράσταση νίκης του ΣΥΡΙΖΑ στην Κρήτη, όπου και πολιτεύεστε, σε πλήρη αντίθεση με τα ποσοστά που καταγράφονται στην υπόλοιπη χώρα, καθώς είναι 9,5 μονάδες μπροστά. Τι γίνεται στην Κρήτη που δεν το βλέπουμε εμείς στην υπόλοιπη χώρα;
Στην Κρήτη κατά παράδοση έχει μία πρωτοκαθεδρία η κεντροαριστερά έναντι της συντηρητικής παράταξης. Νομίζω ότι και η καμπάνια του ΣΥΡΙΖΑ στην Κρήτη έχει εδραιώσει μόνιμα μια πολύ καλή σχέση με τους πολίτες, πολύ υποστηρικτική, είχε σημαντικό αντίκτυπο η διακυβέρνηση στο ότι ο ΣΥΡΙΖΑ κράτησε πολύ υψηλά ποσοστά στην Κρήτη, σε όλους τους νομούς, κοντά στο 40% . Είναι μία παγιωμένη σχέση, η οποία φαίνεται ότι και στη σημερινή συγκυρία διατηρεί ένα πάρα πολύ ισχυρό προβάδισμα έναντι της ΝΔ.
Τα έργα υποδομής που δρομολογεί η Κυβέρνηση θα αντιστρέψουν αυτό το κλίμα; Φαντάζομαι ότι η εστίαση του πρωθυπουργού στο να κατασκευαστεί ο περιβόητος βόρειος άξονας της Κρήτης, προς αυτή την κατεύθυνση κινείται.
Ο βόρειος άξονας της Κρήτης έχει την ιδιότυπη ιστορία του. Εμείς το είχαμε ξεκινήσει, μετά ανεστάλη για ένα διάστημα η λύση που είχαμε προτείνει, τελικά επανήλθε η λύση από τη σημερινή κυβέρνηση. Σε κάθε περίπτωση είναι ένα έργο ζωής και νομίζω ότι μπορούμε να το κοιτάμε πέρα από τα στενά κομματικά πλαίσια, διότι πραγματικά είναι η τελευταία μεγάλη εκκρεμότητα μεγάλου έργου οδοποιίας στην Ελλάδα και με κάποιο τρόπο πρέπει να ολοκληρωθεί.
