Από τον Σεπτέμβριο του 2026, δεκατρία δημόσια λύκεια – Πρότυπα, Πειραματικά, Μουσικά και Καλλιτεχνικά – θα αρχίσουν να λειτουργούν τμήματα Διεθνούς Απολυτηρίου, International Baccalaureate Diploma Programme (IB DP), σηματοδοτώντας μια αλλαγή που δεν αφορά μόνο τους μαθητές που θα φοιτήσουν σε αυτά, αλλά συνολικά τον προσανατολισμό της ελληνικής εκπαίδευσης.
Μέχρι πρότινος, για περισσότερο από μισό αιώνα, το IB ήταν συνυφασμένο στην Ελλάδα με την ιδιωτική εκπαίδευση καθώς αποτελούσε το «διαβατήριο» για όσους στόχευαν σε πανεπιστήμια όπως η Οξφόρδη, το Κέιμπριτζ, το Imperial College London ή κορυφαία αμερικανικά ιδρύματα και είχαν τη δυνατότητα να φοιτήσουν σε ιδιωτικά σχολεία που διέθεταν τη σχετική πιστοποίηση. Σήμερα, το ίδιο πρόγραμμα περνά το κατώφλι του δημόσιου σχολείου. Πρόκειται για την πρώτη ουσιαστική προσπάθεια να ενσωματωθεί ένα πρόγραμμα, που σχεδιάστηκε εξαρχής με διεθνή προσανατολισμό και εφαρμόζεται με ενιαίες προδιαγραφές σε χιλιάδες σχολεία παγκοσμίως.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν εξεταστεί μέσα στο γενικότερο πλαίσιο των αλλαγών που συντελούνται τα τελευταία χρόνια στην ελληνική εκπαίδευση: η δημιουργία νέων Πρότυπων Σχολείων, η ίδρυση των Δημόσιων Ωνάσειων Σχολείων, η ανάπτυξη αγγλόφωνων προγραμμάτων στα πανεπιστήμια και η εγκατάσταση παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων στην Ελλάδα συνθέτουν μια ενιαία στρατηγική που επιχειρεί να κάνει το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα περισσότερο εξωστρεφές και διεθνώς ανταγωνιστικό.
Η «ταυτότητα» του ΙΒ
Όσοι αντιμετωπίζουν το IB ως ένα «αγγλικό λύκειο» ή ως μια διαφορετική εκδοχή των Πανελλαδικών, μάλλον υποτιμούν τη σημασία του. Στην πραγματικότητα, η ουσία του προγράμματος δεν βρίσκεται ούτε στη γλώσσα διδασκαλίας, ούτε στον τίτλο του απολυτηρίου αλλά στη διαφορετική φιλοσοφία της μάθησης.
Το ελληνικό λύκειο εξακολουθεί να είναι, σε μεγάλο βαθμό, ένα σχολείο προσανατολισμένο στην επιτυχία των Πανελλαδικών Εξετάσεων. Η γνώση οργανώνεται γύρω από μια συγκεκριμένη εξεταστέα ύλη, ενώ η τελική αξιολόγηση εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από την επίδοση σε τέσσερα γραπτά δοκίμια.
Στο IB, αντιθέτως, η αξιολόγηση είναι μια συνεχής διαδικασία δύο ετών. Ο μαθητής δεν εξετάζεται μόνο στο τι γνωρίζει αλλά αξιολογείται για τον τρόπο που σκέφτεται, για το αν μπορεί να οργανώσει μια επιστημονική έρευνα, το αν τεκμηριώνει τα επιχειρήματά του, το αν συνεργάζεται αποτελεσματικά με άλλους, το αν μπορεί να παρουσιάσει δημόσια τη δουλειά του, όπως και για το αν αναλαμβάνει κοινωνικές πρωτοβουλίες. Είναι, δηλαδή, μία φιλοσοφία, που μοιάζει περισσότερο με εκείνη ενός σύγχρονου πανεπιστημίου παρά ενός παραδοσιακού λυκείου.
Όσο για τη χρονική στιγμή, που επιλέγεται να εισαχθεί το International Baccalaureate στο δημόσιο σχολείο, η απάντηση βρίσκεται σε τρεις διαφορετικές εξελίξεις.
Η πρώτη, αφορά στη διεθνή κινητικότητα των φοιτητών. Κάθε χρόνο πολλοί είναι οι Έλληνες, που επιλέγουν να σπουδάσουν στο εξωτερικό, ενώ τα ξένα πανεπιστήμια ανταγωνίζονται μεταξύ τους για την προσέλκυση ταλαντούχων υποψηφίων.
Η δεύτερη, σχετίζεται με τις ίδιες τις ανάγκες της οικονομίας. Η αγορά εργασίας ζητά πλέον αποφοίτους, που μπορούν να επιλύουν σύνθετα προβλήματα, να συνεργάζονται, να αξιολογούν πληροφορίες, να επικοινωνούν αποτελεσματικά και να λειτουργούν σε διεθνές περιβάλλον. Δεξιότητες, που δύσκολα καλλιεργούνται μέσα από ένα αποκλειστικά εξετασιοκεντρικό μοντέλο, όπως εκείνο των Πανελλαδικών.
Η τρίτη εξέλιξη συνδέεται με την πρόθεση της Ελλάδας να αντιστρέψει μια πραγματικότητα δεκαετιών: ότι η πρόσβαση σε διεθνώς αναγνωρισμένα προγράμματα σπουδών ήταν σχεδόν αποκλειστικό προνόμιο της ιδιωτικής εκπαίδευσης. Η λειτουργία του IB σε δημόσια σχολεία επιχειρεί να μειώσει αυτό το χάσμα, δίνοντας τη δυνατότητα και σε μαθητές χωρίς υψηλή οικονομική δυνατότητα να ακολουθήσουν μια εκπαιδευτική διαδρομή που μέχρι σήμερα απαιτούσε σημαντικά δίδακτρα.
Η προσπάθεια έχει ήδη ξεκινήσει
Αν και οι πρώτοι μαθητές προγράμματος ΙΒ στα δημόσια σχολεία θα ξεκινήσουν τον Σεπτέμβριο, το εγχείρημα έχει ήδη ξεκινήσει καθώς το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής βρίσκεται εδώ και μήνες σε συνεχή συνεργασία με τον διεθνή οργανισμό του International Baccalaureate.
Ειδικότερα, έχουν επιλεγεί οι συντονιστές του προγράμματος στα σχολεία, οργανώνονται διαδοχικές επιμορφώσεις των εκπαιδευτικών από πιστοποιημένους εκπαιδευτές του οργανισμού, ενώ κάθε σχολική μονάδα περνά από μια απαιτητική διαδικασία πιστοποίησης πριν αποκτήσει την ιδιότητα του IB World School. Οι αξιολογητές εξετάζουν τα πάντα: από τη διοικητική λειτουργία και τη φιλοσοφία του σχολείου έως τις βιβλιοθήκες, τα εργαστήρια, τις μεθόδους διδασκαλίας και την ακαδημαϊκή ακεραιότητα.
Πιστοποιείται, δηλαδή ολόκληρη η εκπαιδευτική κουλτούρα του σχολείου και όχι μόνο η αρτιότητα του προγράμματος.
Οι 13 σχολικές μονάδες που ανοίγουν τον δρόμο
Οι πρώτοι φορείς του νέου θεσμού είναι σχολικές μονάδες, που ήδη διακρίνονται για τις επιδόσεις τους, τη συμμετοχή τους σε καινοτόμες δράσεις ή τον ιδιαίτερο εκπαιδευτικό τους χαρακτήρα.
Σύμφωνα με τις σχετικές υπουργικές αποφάσεις, από το σχολικό έτος 2026-2027 ιδρύονται τμήματα International Baccalaureate στις ακόλουθες δεκατρείς δημόσιες σχολικές μονάδες:
ΑΤΤΙΚΗ
Πρότυπο Γενικό Λύκειο Βαρβακείου Σχολής
Το ιστορικότερο ίσως δημόσιο σχολείο της χώρας δεν θα μπορούσε να απουσιάζει. Η Βαρβάκειος διαθέτει μακρά παράδοση στις θετικές επιστήμες, στις Ολυμπιάδες Μαθηματικών και Φυσικής και στις υψηλές επιδόσεις στις Πανελλαδικές. Η ένταξή της στο πρόγραμμα σηματοδοτεί την πρόθεση να συνδεθεί η ακαδημαϊκή αριστεία με τη διεθνή εκπαίδευση.
Πρότυπο Γενικό Λύκειο Αναβρύτων
Σχολείο με ιστορική διαδρομή, που συνδέθηκε διαχρονικά με την καινοτομία και την παιδαγωγική ανανέωση. Διαθέτει εμπειρία σε διεθνή προγράμματα και θεωρείται από τα πλέον οργανωμένα δημόσια λύκεια της χώρας.
Πρότυπο Γενικό Λύκειο Ευαγγελικής Σχολής Νέας Σμύρνης
Με έντονη παράδοση στις ανθρωπιστικές σπουδές αλλά και υψηλές επιδόσεις στις θετικές επιστήμες, αποτελεί ένα από τα σχολεία που διαχρονικά προσελκύουν μαθητές υψηλών επιδόσεων.
Πρότυπο Γενικό Λύκειο Ιωνιδείου Σχολής Πειραιά
Η Ιωνίδειος συγκαταλέγεται στα πλέον ιστορικά εκπαιδευτικά ιδρύματα της χώρας. Η ένταξή της στο πρόγραμμα ενισχύει τον ρόλο του Πειραιά ως σημαντικού εκπαιδευτικού πόλου.
Πρότυπο Γενικό Λύκειο Αγίων Αναργύρων
Ένα από τα νεότερα πρότυπα σχολεία, με ιδιαίτερη δραστηριότητα σε ευρωπαϊκά προγράμματα, ψηφιακές εφαρμογές και εκπαιδευτικές καινοτομίες.
Μουσικό Γενικό Λύκειο Παλλήνης
Η συμμετοχή του αναδεικνύει ότι το International Baccalaureate δεν περιορίζεται στις κλασικές ακαδημαϊκές διαδρομές. Η μουσική εκπαίδευση μπορεί να συνυπάρξει με ένα διεθνές πρόγραμμα υψηλών απαιτήσεων.
Μουσικό Σχολείο Αθήνας
Ένα από τα σημαντικότερα μουσικά σχολεία της χώρας, με διεθνείς συνεργασίες και έντονη καλλιτεχνική δραστηριότητα. Η επιλογή του ενισχύει τον στόχο του ΙΒ για ισόρροπη ανάπτυξη επιστημών και τεχνών.
Καλλιτεχνικό Σχολείο Γέρακα
Η παρουσία ενός καλλιτεχνικού σχολείου αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη έκπληξη του σχεδιασμού. Δείχνει ότι το Υπουργείο δεν αντιμετωπίζει το IB ως πρόγραμμα αποκλειστικά για μελλοντικούς γιατρούς, μηχανικούς ή οικονομολόγους, αλλά και ως εργαλείο ανάπτυξης της δημιουργικότητας και της καλλιτεχνικής έκφρασης.
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
1ο Πρότυπο Γενικό Λύκειο Θεσσαλονίκης «Μανόλης Ανδρόνικος»
Ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα δημόσια λύκεια της Βόρειας Ελλάδας, με σημαντική παράδοση στις ακαδημαϊκές διακρίσεις. Η συμμετοχή του θεωρείται κομβική για την ανάπτυξη του θεσμού στη Μακεδονία.
Πειραματικό Γενικό Λύκειο Πανεπιστημίου Μακεδονίας
Η στενή σχέση του με το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας δημιουργεί ιδιαίτερες προσδοκίες για την εφαρμογή σύγχρονων παιδαγωγικών πρακτικών και τη διασύνδεση σχολείου και πανεπιστημίου.
Μουσικό Σχολείο Θεσσαλονίκης
Η επιλογή δεύτερου μουσικού σχολείου υπογραμμίζει τη σημασία που αποδίδεται στις τέχνες, οι οποίες αποτελούν οργανικό μέρος της φιλοσοφίας του International Baccalaureate.
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ
Πρότυπο Γενικό Λύκειο Ηρακλείου Κρήτης
Η παρουσία της Κρήτης στον πρώτο κύκλο εφαρμογής έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς δημιουργεί έναν ισχυρό εκπαιδευτικό κόμβο στη νότια Ελλάδα και δίνει πρόσβαση σε μαθητές εκτός των δύο μεγάλων αστικών κέντρων.
Μουσικό Σχολείο Βόλου
Ο Βόλος συμπληρώνει τον γεωγραφικό χάρτη της πιλοτικής εφαρμογής. Το μουσικό σχολείο έχει αναπτύξει σημαντικές συνεργασίες και αποτελεί μία από τις πλέον δραστήριες καλλιτεχνικές σχολικές κοινότητες της χώρας.
Οι τρεις λόγοι που επιλέχθηκαν αυτά τα σχολεία
Όπως προκύπτει από την τελική επιλογή των σχολείων που θα συμμετάσχουν στο πρόγραμμα, το Υπουργείο επένδυσε σε σχολεία με αποδεδειγμένη εμπειρία στην καινοτομία, στις διεθνείς συνεργασίες και στη διαχείριση απαιτητικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων. Επεδίωξε γεωγραφική διασπορά, ώστε η πιλοτική εφαρμογή να μην περιοριστεί αποκλειστικά στην Αθήνα. Ίσως το σημαντικότερο, είναι ότι δεν επέλεξε μόνο Γενικά Λύκεια.
Η συμμετοχή μουσικών και καλλιτεχνικών σχολείων αποτυπώνει τη φιλοσοφία του International Baccalaureate: η αριστεία δεν μετριέται μόνο με τις επιδόσεις στα Μαθηματικά ή τη Φυσική, αλλά και με την ανάπτυξη της δημιουργικότητας, της αισθητικής καλλιέργειας και της κοινωνικής συμμετοχής.
IB ή Πανελλαδικές;
Το δίλημμα για το ποιον από τους δύο δρόμους είναι προτιμότερο να ακολουθήσει ένα παιδί, έχει ήδη ξεκινήσει να απασχολεί πολλές οικογένειες. «Αν το παιδί μου έχει τη δυνατότητα να φοιτήσει σε ένα δημόσιο σχολείο που προσφέρει International Baccalaureate, πρέπει να το επιλέξει; Ή είναι προτιμότερο να ακολουθήσει τον “κλασικό” δρόμο των Πανελλαδικών;», αναρωτιούνται οι γονείς.
Ίσως το μεγαλύτερο λάθος θα ήταν να θεωρήσει κανείς ότι τα δύο συστήματα διαφέρουν μόνο ως προς τα μαθήματα ή τη γλώσσα διδασκαλίας. Στην πραγματικότητα πρόκειται για δύο εντελώς διαφορετικές αντιλήψεις για το τι σημαίνει εκπαίδευση.
Πιο αναλυτικά, το ελληνικό λύκειο εξακολουθεί να οργανώνεται γύρω από έναν κεντρικό στόχο: την επιτυχία στις Πανελλαδικές Εξετάσεις. Η επιτυχία ή η αποτυχία καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από την απόδοση του μαθητή μέσα σε λίγες ώρες γραπτών εξετάσεων.
Το σύστημα αυτό συγκεντρώνει το μεγάλο πλεονέκτημα της αντικειμενικότητας, καθώς όλοι εξετάζονται στα ίδια θέματα, με τους ίδιους κανόνες, ταυτόχρονα. Επομένως, οι Πανελλαδικές αποτελούν έναν από τους πιο αδιάβλητους διαγωνισμούς της ελληνικής δημόσιας διοίκησης. Ταυτόχρονα, όμως, δέχονται εδώ και δεκαετίες έντονη κριτική επειδή μετατρέπουν ολόκληρο το λύκειο σε προθάλαμο εξετάσεων.
Στο International Baccalaureate η λογική είναι διαφορετική. Ο μαθητής αξιολογείται συνεχώς, συντάσσει ερευνητικές εργασίες, παρουσιάζει προφορικά τις ιδέες του, συμμετέχει σε ομαδικά έργα, αναπτύσσει κοινωνική δράση. Στο τέλος, υπάρχουν και γραπτές εξετάσεις, οι οποίες όμως αποτελούν μόνο ένα μέρος της συνολικής αξιολόγησης.
Το αποτέλεσμα είναι, ότι ο μαθητής δεν μπορεί να «διαβάσει» μόνο τους τελευταίους μήνες αλλά πρέπει να εργάζεται συστηματικά επί δύο χρόνια. Για τον λόγο αυτό, επειδή συχνά ακούγεται ότι το IB είναι «ευκολότερο», οι ειδικοί απαντούν σχεδόν ομόφωνα ότι πρόκειται για «μύθο», αφού πρόκειται για ένα πρόγραμμα εξαιρετικά απαιτητικό.
Επιπλέον, ενώ η προετοιμασία για τις Πανελλαδικές βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στο φροντιστήριο, στο International Baccalaureate η βασική εκπαιδευτική διαδικασία πρέπει να ολοκληρώνεται μέσα στο ίδιο το σχολείο – χωρίς αυτό να σημαίνει, ότι δεν υπάρχουν ιδιαίτερα μαθήματα ή πρόσθετη βοήθεια. Και μάλιστα, πολύ δαπανηρά. Σημαίνει, όμως, ότι το σύστημα δεν στηρίζεται εξαρχής στην ύπαρξη ενός παράλληλου μηχανισμού προετοιμασίας.
Πρέπει να διευκρινιστεί, πάντως, ότι αν και στην αρχική δημόσια συζήτηση υπήρχε η εντύπωση ότι ο μαθητής του IB δεν θα αποκτά ελληνικό απολυτήριο, με το ισχύον πλαίσιο αυτό δεν είναι ακριβές. Η νομοθετική ρύθμιση προβλέπει ότι το IB Diploma εξομοιώνεται με το Απολυτήριο Γενικού Λυκείου, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Ειδικότερα, οι μαθητές των δημόσιων IB θα εξετάζονται και σε υποχρεωτικά ελληνικά γνωστικά αντικείμενα (Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία και Ιστορία), ώστε να λαμβάνουν τίτλο ισότιμο με το ελληνικό απολυτήριο.
Επίσης, αναφορικά με τη δυνατότητα ένας μαθητής του ΙΒ να συμμετάσχει στις Πανελλαδικές εξετάσεις, γίνεται γνωστό ότι νομικά δεν απαγορεύεται. Ωστόσο, στην πράξη το πρόγραμμα είναι τόσο απαιτητικό και έχει διαφορετική ύλη και διαφορετική φιλοσοφία, ώστε η ταυτόχρονη προετοιμασία για τις Πανελλαδικές είναι εξαιρετικά δύσκολη. Γι’ αυτό και παραδοσιακά οι περισσότεροι μαθητές του IB επιλέγουν ως κύριο στόχο πανεπιστήμια του εξωτερικού.
Τέλος, πολλοί αναρωτιούνται γιατί να επιλέξει κάποιος το ΙΒ, αφού ένας πολύ καλός μαθητής του ελληνικού Λυκείου μπορεί επίσης να γίνει δεκτός σε ξένα πανεπιστήμια, επισημαίνεται ξανά ότι το IB δεν είναι απλώς ένας διαφορετικός τίτλος σπουδών αλλά συνολικά ένα διαφορετικό «προφίλ» υποψηφίου.
Τα μεγάλα πανεπιστήμια του εξωτερικού δεν «προτιμούν» τυπικά ένα συγκεκριμένο απολυτήριο, αξιολογούν όμως διαφορετικά τους υποψηφίους. Αξίζει να αναφερθεί, ότι το International Baccalaureate είναι από τα πιο αναγνωρισμένα προγράμματα παγκοσμίως και γίνεται δεκτό από χιλιάδες πανεπιστήμια σε περισσότερες από 150 χώρες. Αυτό διευκολύνει σημαντικά τη διαδικασία υποβολής αιτήσεων.
Πράγματι, ένας αριστούχος των Πανελλαδικών μπορεί να γίνει δεκτός σε κορυφαία πανεπιστήμια του εξωτερικού – τα ελληνικά απολυτήρια και οι Πανελλαδικές αναγνωρίζονται από πολλά ιδρύματα, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις κάθε πανεπιστημίου. Όμως το IB προσφέρει κάτι διαφορετικό: είναι ένα απολυτήριο που τα γραφεία εισαγωγών των ξένων πανεπιστημίων γνωρίζουν πολύ καλά και μπορούν να αξιολογήσουν άμεσα, η αξιολόγηση του μαθητή βασίζεται σε δύο χρόνια συνεχούς δουλειάς και όχι μόνο σε μία τελική εξέταση, περιλαμβάνει στοιχεία που ζητούν ιδιαίτερα τα αγγλοσαξονικά πανεπιστήμια: ερευνητική εργασία (Extended Essay), θεωρία της γνώσης (Theory of Knowledge), κοινωνική δράση (CAS), προφορικές παρουσιάσεις και ανάπτυξη κριτικής σκέψης, ενώ ολόκληρο το πρόγραμμα έχει σχεδιαστεί ως προετοιμασία για πανεπιστημιακές σπουδές.
Με άλλα λόγια, το πλεονέκτημα του IB δεν είναι ότι «ανοίγει πόρτες» που είναι κλειστές για τους αποφοίτους του ελληνικού Λυκείου. Το πλεονέκτημά του είναι ότι προετοιμάζει τον μαθητή με τρόπο που ταιριάζει περισσότερο στις απαιτήσεις πολλών κορυφαίων διεθνών πανεπιστημίων.
Κατά συνέπεια, το πραγματικό δίλημμα δεν είναι «IB ή εξωτερικό» και «Πανελλαδικές ή Ελλάδα» – ένας μαθητής υψηλών επιδόσεων μπορεί να φτάσει σε κορυφαίο πανεπιστήμιο και από τους δύο δρόμους. Το πραγματικό ερώτημα είναι διαφορετικό: ποιος δρόμος ταιριάζει περισσότερο στον τρόπο που μαθαίνει, στις ακαδημαϊκές του φιλοδοξίες και στο πανεπιστημιακό περιβάλλον στο οποίο θέλει να ενταχθεί. Ένας μαθητής, που στοχεύει κυρίως στο δημόσιο ελληνικό πανεπιστήμιο πιθανότατα εξυπηρετείται περισσότερο από την κλασική διαδρομή του ελληνικού λυκείου και των Πανελλαδικών. Ένας μαθητής, που έχει ξεκάθαρο στόχο να σπουδάσει σε πανεπιστήμιο του εξωτερικού, ιδιαίτερα στο Ηνωμένο Βασίλειο, στις ΗΠΑ ή σε άλλα πανεπιστήμια που είναι εξοικειωμένα με το ΙΒ, μπορεί να βρει στο πρόγραμμα μία εκπαιδευτική διαδρομή που ταιριάζει καλύτερα στις απαιτήσεις αυτών των Ιδρυμάτων.
Τι ισχύει για τα ελληνικά πανεπιστήμια
Η φοίτηση στο πρόγραμμα International Baccalaureate δεν δίνει πρόσβαση στα δημόσια ελληνικά πανεπιστήμια χωρίς Πανελλαδικές. Η εισαγωγή στα ΑΕΙ εξακολουθεί να γίνεται μέσω του εθνικού συστήματος πρόσβασης, όπως προβλέπει η ισχύουσα νομοθεσία.
Αυτό σημαίνει ότι ένας μαθητής, που θα επιλέξει αποκλειστικά το IB θα πρέπει να σχεδιάσει προσεκτικά την ακαδημαϊκή του πορεία, εφόσον στόχος του είναι ένα ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο. Αντίθετα, για όσους στοχεύουν κυρίως σε πανεπιστήμια του εξωτερικού, το πρόγραμμα μπορεί να αποτελέσει μια ιδιαίτερα ισχυρή επιλογή.
Ποιο παιδί ταιριάζει στο IB
Εκπαιδευτικοί με πολυετή εμπειρία στο πρόγραμμα περιγράφουν έναν συγκεκριμένο τύπο μαθητή: όχι απαραίτητα τον ‘αριστούχο’ αλλά εκείνον που αγαπά τη γνώση, που διαβάζει πέρα από το σχολικό βιβλίο, που δεν φοβάται να εκφράσει άποψη. Εκείνον που συνεργάζεται εύκολα, διαθέτει αυτοπειθαρχία και δεν περιμένει την τελευταία στιγμή για να ολοκληρώσει τις υποχρεώσεις του.
Στο ΙΒ, ένας μαθητής με εξαιρετικές επιδόσεις στην αποστήθιση μπορεί να δυσκολευτεί. Αντίθετα, ένας μαθητής με αναλυτική σκέψη, δημιουργικότητα και περιέργεια ίσως αναδειχθεί περισσότερο μέσα στο περιβάλλον του IB.
Σε κάθε περίπτωση, δεν υπάρχει αντικειμενικά ‘καλύτερο εκπαιδευτικό μοντέλο’ αλλά μοντέλο, που ανταποκρίνεται καλύτερα στις φιλοδοξίες, στις δυνατότητες και στον τρόπο μάθησης κάθε παιδιού.
Η ουσιαστική καινοτομία, λοιπόν, δεν είναι ότι το IB «αντικαθιστά» τις Πανελλαδικές – γιατί δεν ισχύει κάτι τέτοιο – αλλά ότι για πρώτη φορά το ελληνικό δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα προσφέρει δύο διαφορετικές εκπαιδευτικές διαδρομές, αναγνωρίζοντας ότι οι μαθητές δεν έχουν όλοι τις ίδιες ανάγκες, τις ίδιες φιλοδοξίες και τον ίδιο τρόπο να μαθαίνουν.
Οι επιφυλάξεις της εκπαιδευτικής κοινότητας
Σχετικά με τους προβληματισμούς, που διατυπώνονται από την εκπαιδευτική κοινότητα, ξεχωρίζει εκείνος που αφορά στη βιωσιμότητα του εγχειρήματος, επειδή διαχρονικά συμβαίνει να ξεκινούν δυναμικά αρκετές εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις αλλά όταν ολοκληρωθεί η πρώτη φάση χρηματοδότησης ή όταν αλλάξουν οι διοικητικές προτεραιότητες, δυσκολεύονται να προχωρήσουν. Ένα δεύτερο ζήτημα, είναι η στελέχωση – το πρόγραμμα απαιτεί εκπαιδευτικούς με εξειδικευμένη επιμόρφωση, πολύ καλή γνώση της αγγλικής γλώσσας και διαρκή επαγγελματική ανάπτυξη. Η διατήρηση αυτού του ανθρώπινου δυναμικού σε βάθος χρόνου θα αποτελέσει έναν από τους σημαντικότερους δείκτες επιτυχίας.
Υπάρχει ακόμη ο προβληματισμός για την ισότιμη πρόσβαση. Αν και το πρόγραμμα θα παρέχεται χωρίς δίδακτρα στα δημόσια σχολεία, αρκετοί εκπαιδευτικοί επισημαίνουν, ότι η πραγματική ισότητα δεν εξαρτάται μόνο από την οικονομική επιβάρυνση αλλά συνδέεται, επίσης, με το επίπεδο γνώσης της αγγλικής γλώσσας, την πρόσβαση σε πολιτιστικά και εκπαιδευτικά ερεθίσματα και τη δυνατότητα κάθε οικογένειας να υποστηρίξει ένα απαιτητικό πρόγραμμα σπουδών.
Το σχολείο του 2035
Το ΙΒ είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα νέο απολυτήριο. Μπορεί όταν ιδρύθηκε ο οργανισμός International Baccalaureate στη Γενεύη, στα τέλη της δεκαετίας του 1960, η φιλοδοξία του να ήταν σχετικά απλή, να δημιουργήσει δηλαδή, ένα κοινό εκπαιδευτικό πρόγραμμα για τα παιδιά διπλωματών, στελεχών διεθνών οργανισμών και οικογενειών που μετακινούνταν συχνά από χώρα σε χώρα. Τότε, κανείς δεν μπορούσε να προβλέψει ότι μισό αιώνα αργότερα το πρόγραμμα θα εφαρμοζόταν σε χιλιάδες σχολεία παγκοσμίως και θα επηρέαζε βαθιά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη σχολική εκπαίδευση.
Σήμερα, η μεγαλύτερη πρόκληση στην εκπαιδευτική κοινότητα, είναι η ταχύτητα με την οποία αλλάζει ο κόσμος.
Αν στο παρελθόν ο μαθητής έπρεπε να συσσωρεύει γνώσεις, πλέον η έκρηξη της ψηφιακής πληροφορίας, η τεχνητή νοημοσύνη και η αυτοματοποίηση θέτουν διαφορετικές προτεραιότητες. Δεν αρκεί πλέον να γνωρίζει κανείς πολλά. Πρέπει να μπορεί να αξιολογεί την αξιοπιστία των πληροφοριών, να συνθέτει δεδομένα από διαφορετικές πηγές, να συνεργάζεται με ανθρώπους διαφορετικών πολιτισμών, να επιλύει προβλήματα για τα οποία δεν υπάρχει μία προκαθορισμένη απάντηση – ακριβώς αυτές τις δεξιότητες επιχειρεί να καλλιεργήσει το International Baccalaureate.
Δεν είναι τυχαίο, ότι στους στόχους του προγράμματος περιλαμβάνονται η κριτική σκέψη, η ερευνητική ικανότητα, η ηθική κρίση, η συνεργασία, η ικανότητα λήψης αποφάσεων, η δημιουργικότητα, η διαπολιτισμική κατανόηση, η κοινωνική υπευθυνότητα και η δια βίου μάθηση. Το IB έχει ήδη ενσωματώσει αυτή τη φιλοσοφία στις διαδικασίες αξιολόγησης, ζητώντας από τους μαθητές να τεκμηριώνουν τις θέσεις τους, να αναστοχάζονται πάνω στη μαθησιακή τους πορεία και να τηρούν αυστηρούς κανόνες ακαδημαϊκής δεοντολογίας.
Πηγή: protothema.gr
