Ο τραγικός χαμός μίας 28χρονης κοπέλας, θύματος παρενόχλησης, έξω από αστυνομικό τμήμα στην Αθήνα συγκλονίζει το πανελλήνιο. Η 28χρονη είχε μόλις βγει από το αστυνομικό τμήμα, όπου την ενημέρωσαν ότι πρέπει να καλέσει την Άμεσο Δράση για να έρθει περιπολικό να τη συνοδεύσει στο σπίτι της, επειδή φοβόταν τον πρώην σύντροφό της, ο οποίος την παρακολουθούσε. Έξω από το αστυνομικό τμήμα και την ώρα που μιλούσε με την Άμεσο Δράση, ο πρώην σύντροφός της, της επιτέθηκε και την τραυμάτισε μέχρι θανάτου με 5 μαχαιριές.
Ακόμη λοιπόν μία γυναικοκτονία έρχεται να προστεθεί στις δεκάδες άλλες, με τη συγκεκριμένη να προκαλεί ερωτηματικά για τη διαχείριση των περιστατικών από την ελληνική αστυνομία. Για το θέμα αυτό, αλλά και εν γένει για την γυναικεία κακοποίηση μίλησε στο Ράδιο ΕΝΑ και στον Δημήτρη Καρεκλίδη η υπεύθυνη νομικών υπηρεσιών του κέντρου ΔΙΟΤΙΜΑ, η Βολιώτισσα νομικός κ. Μαρία Αποστολάκη που υπογράμμισε ότι η 28χρονη τα είχε κάνει όλα σωστά.
«Αυτή η γυναίκα τα είχε κάνει όλα σωστά. Δεν υπήρχε από την πλευρά της κάποια αδράνεια ή υπήρχε κάποια άλλη εναλλακτική επιλογή, η οποία θα μπορούσε και δεν ακολούθησε», επεσήμανε και έκανε λόγο για ανεπάρκεια του συστήματος από τη στιγμή που η αστυνομικός στην οποία απευθύνθηκε η 28χρονη της σύστηνε να καλέσει στην Άμεσο Δράση για να τη μεταφέρει με ασφάλεια στο σπίτι της το περιπολικό.
«Δεν θα έπρεπε να φτάνουμε στο σημείο να παίρνουμε τηλέφωνο έξω από ένα αστυνομικό τμήμα το 100. Είναι πάρα πολύ οξύμωρο αυτό που συμβαίνει. Οι αστυνομικοί έπρεπε και να την συνδράμουν στο αίτημά της και πέρα και πριν απ’ όλα αυτά θα έπρεπε να λάβουν σοβαρά υπόψη αυτά που έλεγε η γυναίκα εκείνη την στιγμή. Ότι έχει έναν άνθρωπο, που έχει ξαναυπάρξει βίαιος απέναντί της, τον οποίο είχε καταγγείλει στο παρελθόν, εναντίον του είχαν ασκηθεί και ασφαλιστικά μέτρα, όπως έχουμε μάθει, και είναι ένας άνθρωπος, ο οποίος την καταδιώκει και την παρενοχλεί με μία επίμονη παρακολούθηση. Αυτό από μόνο του είναι ποινικό αδίκημα», σχολίασε η κ. Αποστολάκη, υπογραμμίζοντας ότι δεν είναι επαρκής η δικαιολογία της αστυνομίας ότι η 28χρονη δεν ήθελε να υποβάλλει μήνυση. .
«Οι αστυνομικοί πρέπει να γνωρίζουν ακριβώς τις διατάξεις της ποινικής δικονομίας, οι οποίες εφαρμόζονται σε αυτές τις περιπτώσεις. Υπήρχε μία πληροφορία που αφορούσε αξιόποινη πράξη, έγκλημα δηλαδή και δεν αξιοποιήθηκε», συμπλήρωσε η κ. Αποστολάκη σχολιάζοντας τη διαχείριση της καταγγελίας της 28χρονης και την έκκλησή της για βοήθεια και ασφάλεια και υπογραμμίζοντας ότι από τη στιγμή που το έγκλημα λάμβανε χώρα εκείνη τη στιγμή και ο δράστης ήταν τελικά έξω από το ΑΤ έπρεπε να κινηθεί η διαδικασία του αυτοφώρου.
Η νομοθεσία είναι επαρκής, δεν υλοποιείται
Με αφορμή τη νέα υπόθεση γυναικοκτονίας συζητείται έντονα εάν η ισχύουσα νομοθεσία είναι επαρκής, εάν χρειάζεται ενίσχυση. Η κ. Αποστολάκη ήταν απόλυτη. Η νομοθεσία υπάρχει, είναι επαρκής αλλά δεν υλοποιείται στην πράξη, είπε εμφατικά και συνέχισε μιλώντας για τη διαχείριση του περιστατικού από την ελληνική αστυνομία.
« Έχω απογοητευτεί από τη διαχείριση του περιστατικού από την ελληνική αστυνομία, η οποία θεωρητικά κάνει πολλά βήματα βελτίωσης τα τελευταία χρόνια, αλλά σε αυτή την περίπτωση δίνει το μήνυμα σε κάθε κακοποιημένη γυναίκα που θέλει να καταγγείλει ότι δεν έχει νόημα να πάει να το κάνει, εάν μετά από κάποιες ώρες, βρίσκεται έξω από ένα τμήμα δολοφονημένη. Είναι ανήκουστα αυτά που συμβαίνουν», τόνισε.
Επεσήμανε ότι θα έπρεπε σε όλα τα Αστυνομικά Τμήματα της χώρας να υπάρχουν Ειδικά Τμήματα Διαχείρισης και ειδική υπηρεσία που να διαχειρίζεται με την ανάλογη σοβαρότητα και ενσυναίσθηση και τον δέοντα επαγγελματισμό αυτά τα ζητήματα.
Σε ότι αφορά δε την υποστελέχωση των τμημάτων, ένα θέμα που συζητείται και αυτό έντονα, η κ. Αποστολάκη υπογράμμισε πως δέχεται αυτό το γεγονός, όμως υποστήριξε ότι το επείγον κάθε φορά θα πρέπει να αξιολογείται.
«Τα τμήματα θα πρέπει να έχουν εκπαιδευμένους και εκπαιδευμένες αστυνομικούς, που να μπορούν να αξιολογήσουν κάθε φορά τον κίνδυνο. Αυτή τη στιγμή, αυτό δεν έγινε. Δεν έγινε καμία αξιολόγηση κινδύνου και δεν είναι η πρώτη φορά δυστυχώς. Όταν αρχίζουν όμως να δολοφονούνται γυναίκα, όταν προστρέχουν στις αρχές για βοήθεια, υπάρχει πολύ μεγάλο πρόβλημα», είπε και συμπλήρωσε ότι πολλές φορές γυναίκες, που δέχονται κακοποίηση ή τρίτοι άνθρωποι, γείτονες ζητούν να έρθει ένα περιπολικό, όμως ακούν από την άλλη άκρη του τηλεφώνου, ότι δεν υπάρχει περιπολικό διαθέσιμο εκείνη τη στιγμή.
«Τι μήνυμα δίνεται τελικά; Από την μία έχουμε την αντιφατική προτροπή «ανοίξτε τα στόματα και μιλήστε», αλλά όταν συμβαίνει αυτό βλέπουμε να υπάρχει κάποια επαρκής απόκριση;», αναρωτήθηκε η κ. Αποστολάκη, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι δεν συμβαίνει αυτό σε όλες τις περιπτώσεις και ότι υπάρχουν φωτεινές εξαιρέσεις στην Αστυνομία και σε ανθρώπινο επίπεδο και σε επίπεδο διαχείρισης περιστατικών.
Ωστόσο, όπως είπε και η ίδια η διαχείριση του φαινομένου από την αστυνομία είναι απογοητευτική. «Θα περίμενε κανείς μία μεγαλύτερη ανάληψη ευθύνης κι όχι μόνο να την πληρώσουν τα πολύ χαμηλά στελέχη. Σε καμία άλλη χώρα της Ευρώπης δεν θα συνέβαινε αυτό, να δολοφονηθεί μία γυναίκα έξω από ΑΤ έχοντας ζητήσει βοήθεια και να μην έχει παραιτηθεί όχι μόνο ο αρχηγός της αστυνομίας αλλά και ο ίδιος ο Υπουργός», συμπλήρωσε.
Δομικό το πρόβλημα- Χρειάζεται η εκπαίδευση να έρθει στην κοινωνία
Σύμφωνα με την κ. Αποστολάκη το πρόβλημα της διαχείρισης και της προσέγγισης αυτών των υποθέσεων είναι θέμα εκπαίδευσης καταρχάς. Όμως, όπως σημείωσε, για να μπορέσει και η εκπαίδευση να έχει αποτέλεσμα πρέπει να γίνεται και στη βάση μίας γενικότερης αλλαγμένης νοοτροπίας.
«Γίνονται εκπαιδεύσεις, σεμινάρια, αλλά εάν τα ώτα δεν είναι ευήκοα και εάν δεν υπάρχει μία κουλτούρα ότι αυτό δεν αποτελεί πραγματικό πρόβλημα, αλλά κάτι άλλο, υπάρχει πρόβλημα. Το πρόβλημα είναι δομικό. Η εκπαίδευση πρέπει να έρθει σε όλη την κοινωνία ότι δεν ανεχόμαστε την έμφυλη βία, πρέπει να έρθει μέσα από την εκπαίδευση, μέσα από την οικογένεια, να γίνει κατανοητό στα παιδιά ότι οφείλουν να αντιμετωπίζουν και να συμπεριφέρονται με σεβασμό ο ένας τον άλλο. Πρέπει να αλλάξει γενικότερα η νοοτροπία», υπογράμμισε.
Να αναγνωριστεί νομικά ο όρος γυναικοκτονία
Συνεχίζοντας η έγκριτη νομικός με το θέμα της εκπαίδευσης της κοινωνίας, συνέδεσε την αλλαγή αυτής της νοοτροπίας που είναι αναγκαία με την νομική αναγνώριση του όρου γυναικοκτονία.
«Με το να μην δέχεται η κυβέρνηση την τροπολογία για την νομική αναγνώριση του όρου γυναικοκτονία, μας δίνει ένα στίγμα, ότι δεν αναγνωρίζουμε το πρόβλημα σε όλες του τις εκφάνσεις. Γιατί ενοχλεί να την κατονομάσουμε την πράξη γυναικοκτονία, με το όνομά της;», σημείωσε.
Εξήγησε δε, γιατί είναι σημαντική αυτή η αναγνώριση, από τη στιγμή που η ανθρωποκτονία από πρόθεση επιφέρει ποινή ισόβιας κάθειρξης.
«Αυτός είναι ο συνήθης αντίλογος ότι γιατί θέλετε να τυποποιήσετε κάτι σαν να είναι διαφορετικό, αφού η τιμωρία είναι ίδια. Έχει σημασία λοιπόν να τυποποιηθεί και νομικά η γυναικοκτονία, διότι αυτή τη στιγμή το αδίκημα της γυναικοκτονίας χάνεται στον ποινικό κώδικα, ο οποίος παρουσιάζει μία στάση ουδέτερη ως προ το φύλο. Το να κατονομάσουμε την πράξη και στον ποινικό κώδικα και να δώσουμε μία σημασία στην οποία θα εντάσσεται και η έμφυλη διάσταση και η κοινωνική διάσταση είναι πολύ σημαντικό . Δεν τιμωρούμε μόνο την προσβολή του έννομου αγαθού που είναι το δικαίωμα στη ζωή, τιμωρούμε και όλες τις άλλες περιστάσεις, το συνεχές της βίας. Η γυναικοκτονία στις περισσότερες περιπτώσεις δεν έρχεται ξαφνικά, έχει ήδη προηγηθεί ένας μεγάλος αριθμός βίας» εξήγησε χαρακτηριστικά η κ. Αποστολάκη.
Εξαιτίας λοιπόν αυτού του νομοθετικού κενού στον ποινικό κώδικα δεν υπάρχει ειδικός και επίσημος τρόπος καταγραφής, που να αποτυπώνει τα εγκλήματα επειδή είναι γυναίκα ένα θύμα.
«Το να εντάξουμε στον ποινικό κώδικα αυτό το αδίκημα θα μας δώσει και τα εργαλεία για μια πιο σωστή, πιο διακριτή καταγραφή και θα μπορέσουμε να εξάγουμε τα ποσοτικά και τα ποιοτικά στοιχεία που θέλει η πολιτεία για να χαράξει τις κατάλληλες στρατηγικές για να αντιμετωπίσει το φαινόμενο», ανέφερε η ίδια. Βεβαία υποστήριξε ότι η Ελλάδα έχει λάβει τεράστιες συστάσεις ως προς την αντιμετώπιση του φαινομένου με την Επιτροπή του ΟΗΕ για την Εξάλειψη των διακρίσεων κατά των γυναικών να κρούει τον κώδωνα σε ότι αφορά στον ρόλο της νομοθετικής εξουσίας αφενός να εφαρμόσει τη νομοθεσία που έρχεται από τη σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, αλλά και αφετέρου να τροποποιήσει τον ποινικό κώδικα ρητά, ώστε να ποινικοποιηθεί το αδίκημα αυτό με διακριτό τρόπο.
Σοκάρουν τα στοιχεία για την κακοποίηση των γυναικών
Πριν όμως φτάσουμε στον θάνατο μίας γυναίκας, η κακοποίηση και συνήθως η συνεχής κακοποίηση πολλές φορές είναι ένα προειδοποιητικό μήνυμα. Δυστυχώς τα στοιχεία που ανέφερε η κ. Αποστολάκη σχετικά με την κακοποίηση γυναικών στην Ελλάδα σοκάρουν.
Όπως ανέφερε τα στοιχεία προέρχονται από έρευνα του ΕΚΚΕ- Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών- στην οποία συμμετείχαν 11.500 γυναίκες και τα αποτελέσματα ήρθαν στη δημοσιότητα στα τέλη του 2023.
Αυτά έδειξαν ότι 3 στις 10 γυναίκες έχουν υποστεί σωματική βία από οποιονδήποτε σύντροφό τους, 1 στις 5 γυναίκες έχει υποστεί σεξουαλική βία στην ενήλικη ζωή τους, καταγράφονται τεράστια ποσοστά ψυχολογικής βίας στον νέο πληθυσμό, όταν νέες γυναίκες έως 29 ετών κατά 48% υφίστανται ψυχολογική βία. Τεράστια είναι και τα ποσοστά σεξουαλικής παρενόχλησης και επίμονης παρακολούθησης με 2 στις 5 γυναίκες θύματα.
«Η ευθύνη της πολιτείας είναι τεράστια. Η υποδομή που υπάρχει δεν καλύπτει τις ανάγκες», κατέληξε η κ. Αποστολάκη φέρνοντας μόνο ως παράδειγμα ότι στην Ελλάδα οι κλίνες στις στέγες κακοποιημένων γυναικών έπρεπε να είναι 1000 και είναι μόλις 450…
Απόδοση ραδιοφωνικής συνέντευξης: Δήμητρα Παλαιοδημοπούλου
