Συγκλονιστικές μαρτυρίες και βιώματα δικά της από το στρατόπεδο συγκέντρωσης του Μπέργκεν Μπέλσεν που βρίσκονταν για περίπου δύο χρόνια με την οικογένειά της, από τεσσάρων ετών, μετέφερε με έναν συγκλονιστικό τρόπο, μέσω του ΡΑΔΙΟ ΕΝΑ 102,5 και της εκπομπής του Ηλία Κουτσερή, η Ρίνα Μπαρζιλάι-Ρεβάχ, η πρωταγωνίστρια του βιβλίου «Στο χαμένο τρένο» – Ολοκαύτωμα | Η μαρτυρία της Ρίνας Μπαρζιλάι-Ρεβάχ»που θα παρουσιαστεί το Σάββατο 7 Νοεμβρίου, στις 19:00, στο Δημοτικό Κινηματοθέατρο Βόλου «Αχίλλειον»*.
Η πρώτη ανάμνηση- «Δεν είχα ποτέ παιχνίδι»!
Η ίδια μιλώντας σε μία συγκλονιστική συνέντευξη, αναφέρθηκε στην ιστορία της, η οποία ξεκίνησε με μία συνέντευξη στο Ίδρυμα Spielbergκι εκεί η κ. Ρεβάχ «ξεκλείδωσε» μνήμες από την φρίκη που βίωσε, καθώς δεν είχε κάνει καμιά προγενέστερη αναφορά! Αναφέρθηκε στον σύζυγό της, αλλά και στον χαρακτηρισμό που φέρει η γενιά της ως Child Survivor. Όπως είπε «Τότε έβγαλα για πρώτη φορά αναμνήσεις και στην ερώτηση αν είχα παιχνίδια, εγώ δεν είχα ποτέ ούτε μία κούκλα, ούτε ένα αρκουδάκι. Ούτε το γκέτο θυμάμαι, ούτε την αρχική μεταφορά . Η πρώτη ανάμνηση ήταν ένα τρένο,όπου μέσα από τα παράθυρα βλέπω τρία αεροπλάνα να βομβαρδίζουν το τρένο… Αυτό σταμάτησε, άνοιξαν οι πόρτες και ο πατέρας μου έκανε την κίνηση που σημάδεψε όλη μου τη ζωή με πήρε κάτω από τη μασχάλη του σαν ένα πακέτο και πήδηξε χωρίς να ξέρει αν υπάρχουν βράχια, πέτρες, γκρεμός… και κάτω από τη μασχάλη του πατέρα μου είχα μια απόλυτη ασφάλεια. Ακόμα ενήλικη λαχταράω τη μασχάλη του πατέρα μου. Ήταν ο ήρωάς μου ο πατέρας μου».
Λιγοστές αναμνήσεις
Από το στρατόπεδο, όπου τελικά συνελήφθησαν και μεταφέρθηκαν, η ίδια έχει λίγες αναμνήσεις, όπως εξιστορεί «ένα μακρόστενο πράγμα σκοτεινό με τρεις σειρές από κρεβάτια, δεξιά, αριστερά το ένα πάνω στο άλλο και υπήρχε μια μικρή σόμπα που προσπαθούσε να δώσει κάποια ζέστη. Κυρίες ξαπλωμένες η μία δίπλα δίπλα στην άλλη, για να ζεσταθούν με ένα βλέμμα που κοιτούσε πραγματικά το άπειρο και πάνω στο τελευταίο κρεβάτι υπήρχε ένα φεγγίτης. Εγώ ήμουνα με τη μητέρα μου και τη γιαγιά μου. Μοιραζόμουν το κρεβάτι με τη μητέρα μου, με στρώμα από άχυρο γεμάτο ψύλλους και κοριούς και περνούσα όλη την ημέρα ξαπλωμένη κοιτάζοντας έξω από το φεγγίτη μου. Δυο σχεδόν χρόνια, δεν βγήκα από εκεί…κοιτούσα μόνο απ΄τον φεγγίτη»!
«Σάπιζε η μπουκιά στο στόμα μου»
Η ίδια μετέφερε την αγωνία της μητέρας της, η οποία είχε απευθυνθεί σε γιατρό- συγκρατούμενο, καθώς δεν κατέβαινε απ΄το κρεβάτι και δεν περπατούσε καν και η μητέρα της φοβήθηκε ότι θα μείνει παράλυτη… Κάθε μέρα η μητέρα της και η γιαγιά της φεύγανε και διορθώνανε παπούτσια νεκρών για να δοθούν σε αυτούς που έμεναν πίσωή θα θανατωνόταν αργότερα. Ο πατέρας τηςστο μεταξύ, ήταν υπεύθυνος της σίτισης και προσπαθούσε να τους φέρειμίαμπουκιά ψωμί το βράδυ να αντικαταστήσει όπως αναφέρει «την μπουκιά που σάπιζε στο στόμα μου γιατί δεν κατάπινα ποτέ».
Νεκροί σε καρότσες – Δεν έβαλα ποτέ μαύρη μπότα
Συνεχίζοντας εξιστορεί μία στιγμή που τη σημάδεψε, ένα κάρο με άλογα,έξω από το στρατόπεδο που πετούσαν σε αυτό νεκρά σκελετωμένα πτώματα ανδρών κι όπως συνεχίζει «το κάρο κάποια στιγμή ξεχείλισε και ανέβηκε ένας αξιωματικός με μία καλογυαλισμένη μαύρη μακριά μπότα και άρχισε να χοροπηδάει επάνω στα πτώματα για να κάτσουν, ώστε να χωρέσουν κι άλλα!Δεν ξέρω τι κατάλαβε ένα παιδάκι από αυτό αλλά έβαλα τα κλάματα και προσπαθούσαν οι κυρίες που ήταν όλες άρρωστες , (η μητέρα μου που ήταν υγιής ήταν σε καταναγκαστική εργασία) να μου βρούνε λίγο ζάχαρη –καθώς όταν φοβάται ένα παιδάκι του δίνουμε λίγο ζάχαρη – αλλά φυσικά ζάχαρη στο στρατόπεδο … δεν υπήρχε. Εγώ όμως έχοντας αυτή την εικόνα, δεν μπόρεσα ποτέ στη ζωή μου να φορέσω μακριά μαύρη μπότα».
Ξερίζωσε το νύχι της
Η Ρίνα συνέχισε εξιστορώντας μία ακόμη συγκλονιστική στιγμή με τη μητέρα της, όταν κάποια μέρα η ίδια ήταν άρρωστη με βήχα και με πυρετό και προκειμένου η μητέρα της να μείνει κοντά της για να την προσέχει, έπρεπε να επικαλεστεί αρρώστια. Ζήτησε από τον γιατρό – συγκρατούμενο, να ξεριζώσει το νύχι της σε ένα δάχτυλο για να φροντίσει την ίδια! «Έψαχνε έναν τρόπο να είναι άρρωστη για να μπορέσει να μου συμπαρασταθεί πήγε λοιπόν στο φίλο μας τον γιατρό και του είπε «πρέπει να κάνω κάτι να είμαι άρρωστη, ξερίζωσε μου ένα νύχι»! Της λέει ο γιατρός, τρελάθηκες ; δεν έχω φάρμακα, δεν έχω αναισθητικό, δεν έχω τίποτα μπορεί να πεθάνεις, αλλά η μητέρα μου… το έκανε. Με τι σθένος να ξεριζώσεις ένα νύχι;».
«Μάνα θα είχα το κουράγιο να κάνω το ίδιο;»
Η κα Ρεβάχ μετέφερε και τη στιγμή που η μητέρα της ηλικιωμένη πλέον, της χάιδευε το χέρι στα τελευταία χρόνια της κι όπως συγκλονιστικά εξιστορεί «το νύχι αυτό δεν ήταν ίδιο με τα άλλα, ήταν χοντρό, διαφορετικό,τοέβλεπα και φαινόμουν υπεύθυνη για το νύχι και έλεγα, «μάνα εγώ θα είχα το κουράγιο ποτέ να το κάνω αυτό;» προσθέτοντας ότι η ιστορία με το νύχι της μητέρας της τη στιγμάτισε.
Θυμάται επίσης και μετέφερε και τα καψόνια που κάνανε στους κρατούμενους έξω από το στρατόπεδο πρωί και απόγευμα που γυρνούσαν από τη δουλειά μέσα στο χιονόνερο, μέσα στο χιόνι.
«Υπάρχουν φούρνοι, υπάρχουν θάλαμοι αερίων δεν είναι δυνατόν»!
Όσον αφορά στο ‘Αουσβιτς και σε όσα γινόντουσαν εκεί, όλα μαθαίνονταν από στόμα σε στόμα. «Είχαμε χάσει την αίσθηση του χρόνου το τι συνέβαινε στον έξω κόσμο ερχόντουσαν άνθρωποι από άλλα στρατόπεδα διηγούνταν και λέγανε μα τρελάθηκαν ; υπάρχουν φούρνοι, υπάρχουν θάλαμοι αερίων δεν είναι δυνατόν, αυτά ανήκουν σε άλλες σφαίρες, λέγαμε αλλά ήταν αλήθεια» συνεχίζει η ίδια η οποία τόνισε ότι δεν είχαν όλοι νούμερα στο χέρι και η ίδια δεν έχει νούμερο, αλλά είναι σημαδεμένη ισόβια η ύπαρξή μου».
«Ελευθερωθήκαμε από μία… συγκυρία»
Κάτι απίστευτο, το οποίο μοιράστηκε η Ρίνα, ήταν το γεγονός ότι μιλούσε άπταιστα γερμανικά,ωστόσο όπως είπε «Δοκίμασα αργότερα να κάνω μερικά μαθήματα, μου είπαν ότι επανέρχονται,περιττό να σας πω ότι δεν ξέρω σε ποιο … χρηματοκιβώτιο το μυαλό μου είναι κλεισμένο, καθώς δεν επανήλθε τίποτα!».
Η ίδια αναφέρει ότι το τρένο που βρέθηκε μετά το στρατόπεδο βομβαρδίστηκε, σταμάτησε από μηχανική βλάβη και τους ελευθέρωσε ο Ρωσικός στρατός δηλώνοντας ότι «Οι γονείς μου φύγανε από αυτή τη ζωή χωρίς να ξέρουν ότι εμείς ελευθερωθήκαμε από μία συγκυρία.Το τρένο που βρισκόμασταν χάθηκε, σε σχέση με τα άλλα δυο που ξεκίνησαν μαζί και πήγαινε σε άγνωστη κατεύθυνση, αντί για το Άουσβιτς και έπεσε τελικά, πάνω στους Ρώσους! Πάντα λέω στη ζωή ότι η ζωή ή ο θάνατος είναι μία συγκυρία, θα μπορούσαμε να ήμασταν στο άλλο τρένο που εξαερώθηκε».
«Επέζησα από τύφο»
Συνεχίζει σκορπώντας ρίγη συγκίνησης, για το παράστημα που σήκωσε σε Γερμανίδα μιλώντας άπταιστα Γερμανικά, το πρώτο σπίτι που έμειναν και στο οποίο είδε για πρώτη φορά παράθυρα, καθώς δεν ήξερε ότι τα σπίτια έχουν παράθυρα… αλλά και για τον τύφο που πέρασε, το αίσθημα όταν της ξύρισαν το κεφάλι και το αίσθημα του «φρικιού» που όπως είπε χαρακτηριστικά… ένιωθε.
«Μου δώσανε ένα πράσινο παλτό ενήλικης γυναίκας, να φορέσω γιατί δεν είχαμε άλλα ρούχα, το οποίοκρεμόταν από παντού πάνω μου, αλλά με το ξυρισμένο το κεφάλι και το πράσινο παλτό που με «πλημμύριζε» ήταν το πρώτο ίχνος γυναικείας ντροπής , καθώς έλεγα… να μην με δει κανείς, να μην με κοροϊδέψει. Οι γονείς μου προσπαθούσαν να μου μάθουν την καταγωγή μου, στο μεταξύ, από τη Θεσσαλονίκη, ότι ο πατέρας μου ήταν έμπορος, αλλά με εμένα μου είχε μείνει η εικόνα από το στρατόπεδο, να μοιράζει ψωμί, οπότε έλεγα ότι πουλάει ψωμί».
Η δύσκολη επιστροφή
Η επιστροφή της έγινε στην οδό 25ης Μαρτίου στη Θεσσαλονίκη κι όπως είπε «Δεν μπορείτε να φανταστείτε αυτό το σπιτάκι με το κήπο, ότι ήταν ένα όνειρο για μένα ένα παλάτι κι ακριβώς απέναντι μας ήταν ένα κοριτσάκι, στην ηλικία μου και ήταν η πρώτη φιλενάδα της ζωής μου και γνωριστήκαμε «με λένε Πέλα με λένε Ρίνα» και της είπα «να ξέρεις όμως ότι εγώ είμαι Εβραία, αλλά εμείς δεν σταυρώσαμε τον Χριστό». Αυτή την ατάκα δεν τη θυμήθηκα εγώ, τη θυμήθηκε η φίλη μου και σκέφτηκα πόση αγωνία είχα ως κοριτσάκι για να πει στην πρώτη φιλενάδα της ζωής του, ότι ξέρεις κάτι, με όλη την ευθύνη που σου αναλογεί εγώ είμαι Εβραία … Όμως η σχέση μου με την Πέλα ήταν εξαιρετική και με τους γονείς της ήταν ένα τεράστιο συν στη ζωή μου».
Αναλυτικά η ραδιοφωνική συνέντευξη θα μεταδοθεί στο Ράδιο ΈΝΑ 102,5, την Πέμπτη 29 Οκτωβρίου στις 10.25 το πρωί.
*Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις IANOS, σε δημοσιογραφική έρευνα και επιμέλεια του Γιάννη Θ. Κεσσόπουλου. Την εκδήλωση διοργανώνουν η Ισραηλιτική Κοινότητα Βόλου, ο Δήμος Βόλου – Αντιδημαρχία Πολιτισμού και Μουσείων, τα Γενικά Αρχεία του Κράτους (Γ.Α.Κ.) Μαγνησίας και οι εκδόσεις IANOS.
Απόδοση ραδιοφωνικής συνέντευξης: Αναστασία Φύσσα
