Ένα δυνατό μάθημα Ιστορίας, μνήμης και ανθρωπισμού, πέρα από τα όρια της σχολικής αίθουσας, έζησαν οι μαθητές και οι εκπαιδευτικοί του Εσπερινού Γενικού Λυκείου Βόλου κατά την επίσκεψή τους στην επετειακή εικαστική έκθεση του Θανάση Κατσιάνη, θεολόγου του 4ου Γυμνασίου Νέας Ιωνίας, που φιλοξενείται στο Πνευματικό Κέντρο της Ιεράς Μητροπόλεως Δημητριάδος.
Όπως επισημαίνεται σε σχετική ανακοίνωση, που εξέδωσε το σχολείο, μέσα από εξαιρετικές εικαστικές δημιουργίες και ιστορικά τεκμήρια, οι επισκέπτες ήρθαν αντιμέτωποι με τις δραματικές σελίδες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, τη φρίκη της πολεμικής σύγκρουσης, τον πόνο και τις θυσίες του ελληνικού λαού, αλλά και τον απαράμιλλο ηρωισμό των μαχητών του 1940 και των αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης.
Τα έργα του Θανάση Κατσιάνη δεν αποτελούν απλώς καλλιτεχνικές αναπαραστάσεις ιστορικών γεγονότων. Είναι εικόνες που αφηγούνται, συγκλονίζουν και προβληματίζουν. Αποτυπώνουν τη βαρβαρότητα του πολέμου, τιμούν την ανθρώπινη γενναιότητα και μετατρέπουν τη συλλογική μνήμη σε ένα διαχρονικό μήνυμα ειρήνης. Ιδιαίτερη συγκινησιακή φόρτιση προσδίδει το γεγονός ότι αφετηρία της καλλιτεχνικής δημιουργίας υπήρξαν οι προσωπικές αφηγήσεις του πατέρα του δημιουργού, ο οποίος πολέμησε το 1940. Έτσι, η βιωμένη ιστορία μιας γενιάς αποκτά εικαστική υπόσταση και γίνεται πολύτιμη παρακαταθήκη για τις επόμενες.
Καθοριστική στη βιωματική αυτή προσέγγιση υπήρξε η εξαιρετική ξενάγηση της Μαριάνθης Γάκη, φιλολόγου του 2ου Πρότυπου Γενικού Λυκείου Βόλου. Με ιστορική γνώση, αφηγηματική δύναμη, ευαισθησία και βαθιά παιδαγωγική προσέγγιση, ζωντάνεψε τα γεγονότα πίσω από τις εικόνες, ανέδειξε τους συμβολισμούς των έργων και συνέδεσε το ιστορικό παρελθόν με τα μεγάλα διαχρονικά ζητήματα της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της ειρήνης. Η ξενάγηση δεν περιορίστηκε στην παρουσίαση των εκθεμάτων, αλλά εξελίχθηκε σε ένα συγκινητικό ταξίδι ιστορικής αυτογνωσίας, που ανέδειξε την ανάγκη να διατηρείται άσβεστη η συλλογική μνήμη.
Ο Διευθυντής του Εσπερινού Γενικού Λυκείου Βόλου, Χρήστος Παπαϊωάννου, ευχαρίστησε θερμά τη Μαριάνθη Γάκη για την άρτια, ουσιαστική και βαθιά συγκινητική ξενάγηση, που έδωσε στους μαθητές τη δυνατότητα να προσεγγίσουν την Ιστορία όχι ως μια απλή καταγραφή γεγονότων, αλλά ως ζωντανή ανθρώπινη εμπειρία.
Ιδιαίτερες ευχαριστίες και θερμά συγχαρητήρια απηύθυνε στον δημιουργό της έκθεσης, Θανάση Κατσιάνη, για τα εξαιρετικά εικαστικά έργα του και την πολύτιμη συμβολή του στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης. Έργα με καλλιτεχνική δύναμη, ιστορικό βάθος και έντονο ανθρωπιστικό περιεχόμενο, που αναδεικνύουν τον ηρωισμό και την αυτοθυσία των αγωνιστών του ’40 και της Εθνικής Αντίστασης, χωρίς να εξωραΐζουν τη φρίκη του πολέμου.
Η έκθεση στέλνει παράλληλα ένα ηχηρό αντιφασιστικό μήνυμα. Ο αγώνας των Ελλήνων απέναντι στον φασισμό και τον ναζισμό, όπως και η αντίσταση στην Κατοχή, υπενθυμίζουν ότι η ελευθερία, η δημοκρατία και η ανθρώπινη αξιοπρέπεια δεν είναι αυτονόητες κατακτήσεις. Απαιτούν ιστορική γνώση, διαρκή εγρήγορση και αντίσταση στον ολοκληρωτισμό, στον ρατσισμό και στη μισαλλοδοξία.
Γιατί αυτό ακριβώς είναι το μεγάλο μήνυμα της έκθεσης: να τιμούμε τους ήρωες χωρίς να εξυμνούμε τον πόλεμο, να θυμόμαστε τις θυσίες χωρίς να αναπαράγουμε το μίσος, να αντλούμε από την Ιστορία τη δύναμη να υπερασπιζόμαστε την ελευθερία, τη δημοκρατία και την ειρήνη.
Για το Εσπερινό Γενικό Λύκειο Βόλου, όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά, ένα σχολείο που αναδεικνύει καθημερινά την αξία της γνώσης, της δεύτερης ευκαιρίας και της διά βίου μάθησης, τέτοιες εκπαιδευτικές δράσεις έχουν ξεχωριστή σημασία. Η Ιστορία ξεφεύγει από τα στενά όρια των σχολικών βιβλίων, συναντά την τέχνη και γίνεται αφορμή για σκέψη, αναζήτηση, προβληματισμό και ουσιαστικό διάλογο. Η εκπαίδευση αποκτά έτσι βαθύτερο περιεχόμενο, καλλιεργώντας όχι μόνο τη γνώση του παρελθόντος, αλλά και την ευθύνη απέναντι στο παρόν.
Σε μια εποχή που οι πολεμικές συγκρούσεις εξακολουθούν να αφήνουν πίσω τους νεκρούς, καταστροφές και ξεριζωμένους ανθρώπους, τα έργα του Θανάση Κατσιάνη, επισημαίνεται στην ανακοίνωση, αποκτούν ξεχωριστή επικαιρότητα. «Μας θυμίζουν ότι ο πόλεμος δεν είναι μόνο ημερομηνίες, στρατιωτικές επιχειρήσεις και ιστορικές αναφορές. Είναι ανθρώπινος πόνος, χαμένες ζωές και πληγές που παραμένουν ανοιχτές για γενιές.
Η επίσκεψη άφησε ένα ισχυρό μήνυμα: η ιστορική μνήμη δεν είναι μια τυπική αναφορά στο παρελθόν. Είναι πράξη ευθύνης, εγρήγορσης και ανθρωπισμού. Είναι ασπίδα απέναντι στη λήθη, στον φασισμό και στη μισαλλοδοξία. Είναι η δύναμη που μας καλεί να υπερασπιζόμαστε τις αξίες της δημοκρατίας και της ειρηνικής συνεργασίας των λαών.
Γιατί η μεγαλύτερη τιμή σε όσους αγωνίστηκαν και θυσιάστηκαν για την ελευθερία είναι να κρατούμε ζωντανή τη μνήμη τους και να αγωνιζόμαστε για έναν κόσμο όπου κανένας άνθρωπος δεν θα χρειαστεί να βιώσει ξανά τη φρίκη του πολέμου.
Η τέχνη ζωντανεύει την Ιστορία, αφυπνίζει συνειδήσεις και γίνεται κραυγή ενάντια στον φασισμό, στον ναζισμό και στον πόλεμο», αναφέρεται χαρακτηριστικά.
