Το ερώτημα «Θα αντέξει η δημοκρατία;», που είναι το θέμα εκδήλωσης του ΣΙΜΕΑ σήμερα το απόγευμα στον Βόλο, με αφορμή την 9η Μαΐου 1945 ημέρα της αντιφασιστικής νίκης των λαών στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, δεν είναι ρητορικό, αλλά υπαρξιακό και αφορά το μέλλον, την ασφάλεια και την ειρήνη.
Τα παραπάνω ανέφερε ο Δημήτρης Χριστόπουλος καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης του Παντείου Πανεπιστημίου, μιλώντας στο Ράδιο ΕΝΑ και τον Δημήτρη Καρεκλίδη, αναλύοντας τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε τόσο σε διεθνές όσο και σε εγχώριο επίπεδο.
Σύμφωνα με τον καθηγητή, η αντιφασιστική νίκη της 9ης Μαΐου 1945 και το σύνθημα «ποτέ ξανά» («never again») δοκιμάζονται. Υπάρχει μια τάση ερμηνείας του ως «ποτέ ξανά εναντίον μας», επιτρέποντας την απανθρωποποίηση και τη θανάτωση άλλων (π.χ. Παλαιστίνιοι).
Ο κ. Χριστόπουλος έκανε λόγο για επιλεκτική εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου, τονίζοντας ότι βασικές αρχές του διεθνούς δικαίου (μη δολοφονία παιδιών, καταδίκη σφαγών αμάχων, εισβολών και κατοχής) τίθενται σε διαπραγμάτευση και παραδείγματα αποτελούν οι συγκρούσεις σε Ισραήλ/Παλαιστίνη και Ρωσία/Ουκρανία.
Επίσης έκανε λόγο για υποκρισία της Ελλάδας, λέγοντας ότι ενώ η χώρα μας επικαλείται το διεθνές δίκαιο για την Κύπρο και την αποτροπή των τουρκικών επιχειρημάτων, επιδεικνύει υποκρισία όταν αδυνατεί να καταδικάσει ευθέως παρόμοιες παραβιάσεις σε άλλες περιπτώσεις, όπως στις σχέσεις Ισραήλ-Παλαιστίνης. Η Κύπρος, ως κατεχόμενη χώρα, συνεργάζεται με κυβέρνηση που παραβιάζει κατάφωρα το διεθνές δίκαιο, γεγονός που χαρακτηρίζεται «ντροπή» και «υποκρισία», επισήμανε ο καθηγητής.
Οι προκλήσεις της δημοκρατίας στο εσωτερικό
Ο κ. Χριστόπουλος αναφέρθηκε στις προκλήσεις της δημοκρατίας στο εσωτερικό της Ελλάδας, με διάβρωση του κράτους δικαίου, κυρίως με την έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (η λεγόμενη «έκθεση Αρβανίτη»), η οποία αναδεικνύει παραβιάσεις του κράτους δικαίου στην Ελλάδα.
Ακόμη χαρακτήρισε πρόκληση τις υποκλοπές και την έλλειψη εμπιστοσύνης, σημειώνοντας ότι το σκάνδαλο των υποκλοπών από την ΕΥΠ (υπό την προσωπική ευθύνη του πρωθυπουργού), η έλλειψη εμπιστοσύνης των πολιτών στη δικαιοσύνη και η διαπλοκή του πολιτικού συστήματος υπονομεύουν τη δημοκρατική λειτουργία.
Ο καθηγητής τόνισε ότι από το 2019, παρατηρείται συστηματική απαξίωση των θεσμικών αντιβάρων στην εκτελεστική εξουσία. Η άμεση ανάληψη της ΕΥΠ από τον πρωθυπουργό και οι μετέπειτα αποκαλύψεις για υποκλοπές, σε συνδυασμό με αλλαγές στον νόμο, συνιστούν μείζον θεσμικό ατόπημα χωρίς ανάληψη της δέουσας πολιτικής ευθύνης.
Όσον αφορά στη λειτουργία της Δικαιοσύνης και των ανεξάρτητων αρχών, ο κ. Χριστόπουλος είπε ότι η δικαιοσύνη βρίσκεται υπό διαρκή πολιτική χειραγώγηση, ενώ ανεξάρτητες αρχές (όπως η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα) αδρανοποιούνται όταν γίνονται ενοχλητικές. Το Κοινοβούλιο ασκεί έναν επιφανειακό έλεγχο.
Ο κ. Χριστόπουλος τόνισε ότι η Ελλάδα συγκρίνεται με μια «Ουγγαρία της Μεσογείου» ως προς την ολίσθηση του κράτους δικαίου, παρά την τοποθέτηση της κυβέρνησης στον χώρο των κεντροδεξιών φιλελεύθερων δημοκρατικών δυνάμεων.
Πως θα αντέξει η δημοκρατία
Ο καθηγητής ανέφερε ότι η δημοκρατία μπορεί να σωθεί μόνο με έξυπνη, μαζική και εμπνευσμένη προσπάθεια. Η απάθεια και η ιδιώτευση οδηγούν στην ήττα και την απελπισία.
Επίσης είπε ότι η μετατροπή της απελπισίας σε αγωνιστικό φρόνημα, με την κρίση εμπιστοσύνης των πολιτών στους θεσμούς (80% έλλειψη εμπιστοσύνης) μπορεί να λειτουργήσει ως εφαλτήριο για συλλογική δράση.
Τέλος, ο κ. Χριστόπουλος αναφέρθηκε στον ρόλο ακαδημαϊκών και πολιτών, λέγοντας ότι ρόλος του καθηγητή είναι να διδάσκει και να υπερασπίζεται τις αρχές της δημοκρατίας, αρνούμενος να σιωπήσει απέναντι στις παραβιάσεις τους.
Απόδοση ραδιοφωνικής συνέντευξης Ντίνος Στεργιόπουλος
