Ψηφίδες Ιστορίας «κτῆμα ἐς αἰεί»1
20 Ιουλίου 1974
Μια νύχτα με φεγγάρι
μεταρσίωσα τ’ άστρα σε στίχους
τα κύματα σε μελωδία
και έγινα κήρυκας
μυστικής ευτυχίας
και υπερκόσμιας γαλήνης… (11ος χρ. κ.)
Καλοκαίρι, η ακρογιαλιά, η πανσέληνος! Ιουλιανή και Αυγου-στιάτικη πανσέληνος με τις πιο απόκρυφες και μαγικές εικόνες. Εικόνες που κουβαλάμε μέσα μας. Βιώματα, ερεθίσματα, συναπα-ντήματα χαράς, φωτεινότητας, έρωτα, φιλίας, αγάπης…
Πώς όμως, με τι καρδιά να τα χαρείς και να μη σε βαραίνει η Κατεχόμενη Γη. Η συνεχιζόμενη τουρκική εισβολή και κατοχή δεν σου επιτρέπουν, όταν μάλιστα δεν μπορείς και δεν θέλεις να ξεχάσεις το πικρό καλοκαίρι του 1974.
Αγαπημένε μου Αναγνώστη, κοιτάζοντας πίσω οριοθετείς το μέλλον! Από τότε μέχρι σήμερα έχουμε διαρκείς αναδιπλώσεις! Καιρός να κάνουμε την υπέρβαση, με αξιοπρέπεια και φιλότιμο να ανασκουμπωθούμε και να διεκδικήσουμε. Το οφείλουμε και σε αυτούς που ταξίδεψαν μα πιότερο σ’ αυτούς που θα έρθουν, στις μέλλουσες γενεές.
Το 1974 είχαμε μία Τραγωδία. Έγινε μία Τραγωδία χωρίς κάθαρση. Έτσι δεν ήρθε και η λύτρωση! Χωρίς κάθαρση και λύτρωση θεμελιώσαμε τη Γ΄ Ελληνική Δημοκρατία. Την Πρώτη, 1827–1831, τη βάψαμε με το αίμα του Κυβερνήτη Καποδίστρια, με τραγική συνέπεια την Τρόικα της Αντιβασιλείας! Τη Δεύτερη, 1924–1935, την πριονίσαμε και επανήλθε ο Βασιλιάς, η 4η Αυγούστου, 1936, και η 21η Απριλίου, 1967.
Η Τρίτη επανήρθε πνιγμένη στο αίμα της Κύπρου, σε ενόχους και ενοχές, σε προδότες και προδοσία και όχι με ανατροπή της Χούντας και κάθαρση των χουντικών πρωταγωνιστών. Η προδομένη Κύπρος πνιγόταν στο αίμα από τον βάρβαρο Τούρκο εισβολέα και ο εκπρόσωπος της Χούντας, Φαίδων Γκιζίκης, παρέδιδε την εξουσία στον Κωνσταντίνο Καραμανλή! Η Μητρόπολη οφείλει να θυμάται ότι η Δημοκρατία δεν ήρθε και πάλι το 1974 στην Ελλάδα μας αναίμακτα, όπως και κάποιοι πολιτικοί ανερυθρίαστα διατείνονται, αλλά μέσα από την τραγωδία της Κύπρου. Ήρθε και μέσα από το αίμα των Ελλήνων της Μητρόπολης, Ελληνική Δύναμη Κύπρου, ΕΛ.ΔΥ.Κ., οι οποίοι παρά την προδοσία έπεσαν, αρνούμενοι να παραδώσουν αμαχητί την πατρίδα, και με τη θυσία τους έγιναν βράχοι στον γκρεμό για να κρατιέται η αξιοπρέπεια και η τιμή του Έθνους!
Υπήρξε προδοσία και ο κυπριακός ελληνισμός έμεινε ανυπερά-σπιστος. Ένοχοι για την εισβολή είναι σίγουρα οι Τούρκοι εισβολείς και οι συνένοχοί τους με εξάρχοντα τον αρχιτέκτονα της εισβολής, Χένρι Κίσινγκερ. Ένοχη είναι και η Χούντα των Αθηνών όχι μόνο για το προδοτικό πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 1974 και την ανατροπή του εκλεγμένου ηγέτη της Κυπριακής Δημοκρατίας, Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, που άνοιξε την Κερκόπορτα στους Εισβολείς, αλλά και για την προδοτική της στάση κατά τη διάρκεια της τουρκικής εισβολής.
Προδοσία υπήρξε και δεν αποτελούν άλλοθι οι θεατρινισμοί του τύπου: «μας εξαπατήσατε!» Ο Τζόζεφ Σίσκο, Αμερικανός υφυπουρ-γός Εξωτερικών, συμβούλευε για «αυτοσυγκράτηση» και ο Ιωαννίδης φωνασκούσε: «μας εξαπατήσατε!» Τους υποσχέθηκαν(;) ότι οι Τούρκοι δεν θα εισβάλουν! Μωρία; Όχι! Εσχάτη Προδοσία!
«Θα κηρύξουμε πόλεμο!» «Τα υποβρύχια “Νηρεύς” και “Γλαύκος” έφτασαν 160 και 130 ν.μ. από την Κερύνεια!» Ε, και! Γύρισαν πίσω! «Τα Phantom είναι έτοιμα στην Κρήτη!» Ε, και! Δεν πέταξαν ποτέ! Έστειλαν τα μεταφορικά Α/Φ Noratlas με Καταδρομείς τη νύχτα της 21ης προς την 22η Ιουλίου και λόγω κακής συνεννόησης καταρρίφθηκε το ένα, Νίκη 4, αλίμονο, από αδελφικά χέρια στο αεροδρόμιο της Λευκωσίας. Τα γενναία ελληνόπουλα, που πότισαν με το αίμα τους το δέντρο της ελευθερίας, ενταφιάστηκαν όπως όπως στον Τύμβο της Μακεδονίτισσας, για να μην αφήσουμε σημάδια ότι η Ελλάδα εμπλέκεται στον πόλεμο και δυσαρεστηθούν οι «Σύμμαχοί» μας…
Και για να τελειώνουμε με τα «αν είχαμε απογειωθεί…» και τα «εφόσον κτυπούσαμε στον Έβρο…» «αφού έφταναν τα υποβρύχια…». Οι πόλεμοι κερδίζονται και χάνονται, όχι με την απειλή της «καθόδου» του Γ΄ Σώματος Στρατού στην Αθήνα για τη μεταβίβαση της εξουσίας, αλλά, πέρα των άλλων παραγόντων, όπως την ευψυχία και το άψυχο υλικό, και από τα πολλά Μέτωπα. Δηλαδή, με την ανατροπή προσχεδιασμένων αποφάσεων και πλάνων–γραμμών Αττίλα Α΄ και Β΄! Φυσικά οι εγκληματίες πολέμου, Κίσινγκερ, Ετζεβίτ… θα είχαν, φυσικά, και άλλα πλάνα! Και όπερ έδει δείξαι! Δυστυχώς, δεν κερδίζονται ούτε με τον ηρωισμό και τη θυσία μερικών πραγματικά γενναίων! Αυτούς που σηματοδοτούν την πορεία μας και τους ενταφιάζουμε, δεκαετίες μετά, στην Πατρώα Γη με τις αρμόζουσες ηρωικές τιμές!
Η πραγματικότητα καταδείχνει ότι για τούτα ούτε θέληση ούτε και σχέδιο υπήρχε! Τα γεγονότα αποτελούν το κατηγορητήριο της προδοσίας τους. Σταχυολογούμε, από την πληθώρα των γεγονότων, μερικά καίρια. Είναι γνωστά ή θα έπρεπε να ήταν! Αχ αυτός ο φάκελος της Κύπρου! Το οφείλουμε ως ελάχιστο χρέος σε όλους εκείνους που θυσιάστηκαν με ηρωισμό εθνικής αξιοπρέπειας και έστησαν τρόπαια μίμησης για τις νέες γενιές! Στους λεβέντες που θυσιάστηκαν και απαιτούν σταράτες κουβέντες!
Στις 19 Ιουλίου επίσημα οι Μυστικές Υπηρεσίες γνώριζαν ότι τουρκικά πολεμικά και αποβατικά προσεγγίζουν την Κύπρο! Η επίσημη αντίδραση του χουντικού Γενικού Επιτελείου Εθνικής Φρουράς, Γ.Ε.Ε.Φ., ήταν: «αυτοσυγκράτηση!» Ακόμα και τώρα ακούω να βουίζει στα αυτιά μου η διαρκώς επαναλαμβανόμενη λέξη: «αυτοσυγκράτηση!»
Ωσάν η τουρκική αρμάδα να βγήκε για περίπατο! Έτσι έχουμε τη συνέχεια της προδοσίας. Μετά το πραξικόπημα δεν φρόντισαν για την άμυνα του Νησιού και τώρα, ενώ ο εχθρός είναι προ των πυλών, αυτοί περί άλλων τυρβάζουν!
Στις 22 Ιουλίου με Απόφαση 354 του Συμβουλίου Ασφαλείας του Ο.Η.Ε. «έγινε» η εκεχειρία–κατάπαυση του πυρός. Η Τουρκία είχε καταλάβει μια λωρίδα μήκους δώδεκα χιλιομέτρων στην Κερύνεια, από το Πέντε Μίλι, χώρος της απόβασης, δυτικά της Κερύνειας και Ανατολικά ως τον Βόσπορο. Από Βορρά, Κερύνεια, προς Νότο, θύλακας της Αγύρτας-Κιόνελι, είκοσι χιλιόμετρα. Τον θύλακα τον είχαν υπό τον έλεγχό τους οι Τουρκοκύπριοι στασιαστές, ΤΜΤ, από τον Δεκέμβριο του 1963. Είχαν καταλάβει συνολικό ποσό περίπου 5% του εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας!
Το έγκλημα συνεχίστηκε και μετά την πτώση της Χούντας, 24 Ιουλίου. Η Τουρκία δεν σέβεται την εκεχειρία και συνεχίζει τις πολεμικές επιχειρήσεις. Από τις 23 Ιουλίου έως τις 13 Αυγούστου κατέλαβαν όλη την Επαρχία της Κερύνειας και μέρος της Επαρχίας Λευκωσίας. Έτσι εύκολα στις 14 Αυγούστου κινήθηκαν δυτικά και κατέλαβαν τη Μόρφου και ανατολικά τη Μεσαορία και την Αμμόχωστο, και δημιούργησαν τη γραμμή Αττίλα Β΄. Τη σημερινή κατοχική γραμμή, υλοποιώντας προμελετημένες και προσχεδια-σμένες ενέργειες.
Και η Εγγυήτρια Δύναμη, η Μητέρα Ελλάδα! «…η ένοπλος αντιμετώπισης των Τούρκων εις την Κύπρον καθίστατο αδύνατος και λόγω αποστάσεως» (Διάγγελμα του Πρωθυπουργού Κων-σταντίνου Καραμανλή προς τον Ελληνικό λαό στις 15 Αυγούστου 1974). Η εμπλοκή της Ελλάδας θα άλλαζε την κατάσταση; Ναι ή όχι; Φυσικά ναι! Γιατί η Αμερική έχει τις Βάσεις στην Ελλάδα που υπηρετούν ζωτικά συμφέροντά της. Και μόνο η απειλή για κλείσιμο θα άλλαζε τα δεδομένα. Και πιθανό, μάλλον σίγουρα, η παροχή από την Ελληνική Κυβέρνηση ενισχύσεων θα είχε ως συνέπεια την κήρυξη Ελληνοτουρκικού πολέμου! Κατάσταση που ήθελε να αποφύγει ο αρχιτέκτονας της εισβολής, Υπουργός Εξωτερικών της Αμερικής Χένρι Κίσινγκερ, γιατί θα του έμπλεκε τον σχεδιασμό του για τον γεωπολιτικό αναθεωρητισμό στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο και στη Μέση Ανατολή. Ερώτημα, φυσικά ρητορικό αφού τίθεται εκ των υστέρων: Η Τουρκία στην άθλια πολεμική κατάσταση που ήταν, έχασε είκοσι δύο(!) μαχητικά αεροπλάνα, περίπου 4.000 απώλειες σε προσωπικό, απώλειες σε πολεμικό υλικό στον Αττίλα 1, θα άντεχε μια τέτοια κατάσταση ή θα είχαμε ένα νέο 1964!
Ο Τούρκος δημοσιογράφος Μεχμέτ Αλί Μπιράντ έγραψε: «Ακόμη και ένα Ελληνικό Α/Φ να έφτανε στην Κύπρο, θα ματαίωνε την Εισβολή».
Εμείς λέμε: μια απλή ντουφεκιά, έστω και τυχαία, να έπεφτε στον Έβρο θα άλλαζε τον ρου της ιστορίας!
Και κάτι που πρέπει να προβληματίσει. Στις 31 Ιουλίου συνελήφθη αιχμάλωτος ο Τούρκος Ταγματάρχης Τεθωρακισμένων Μουσταφά Σιετενέλ. Βρέθηκαν πάνω του διαταγές του Τοπάλ Οσμάν, ο οποίος ήταν Επικεφαλής των τουρκικών δυνάμεων εισβολής. Οι διαταγές που αφορούσαν τον Αττίλα 2. Υλοποίηση των διαταγών ήταν και η κατάληψη Καραβά–Λαπήθου στις 6-7 Αυγούστου 1974. Πότε; Στην εκεχειρία που ζήτησε αλλά και που ποτέ δεν επέβαλε ο Ο.Η.Ε.. Μία εκεχειρία που διευκόλυνε τον τούρκο εισβολέα! Για τις διαταγές που περιήλθαν αμέσως στην κατοχή του Γλαύκου Κληρίδη ενημερώθηκε και η Ελληνική Κυβέρνηση στις 10 Αυγούστου!
Αγαπημένε μου Αναγνώστη, είναι να απορεί κανείς πώς δεν χάθηκε όλη η Κύπρος με τέτοια συνεννόηση Λευκωσίας και Αθήνας; Απλά η γραμμή Αττίλα 2, η σημερινή κατοχική γραμμή, είχε προκαθοριστεί(!) και η προδοσία είχε συντελεστεί! H διάσκεψη της Γενεύης, 10 έως 13 Αυγούστου 1974, τορπιλίστηκε από τον Τούρκο Πρωθυπουργό Μπουλέντ Ετζεβίτ, ο οποίος έδωσε και την εντολή: «η “Αϊσέ” να συνεχίσει τις διακοπές της». Και στις 14 Αυγούστου ακολούθησε ο Αττίλας 2. Η εγκατάλειψη της Αμμο-χώστου στις 14 Αυγούστου γιατί έγινε; Ποιοι έδωσαν τη διαταγή; Τι ειρωνεία! Το τμήμα της Αμμοχώστου που «διεκδικούμε» να μας δοθεί δεν ήταν στα σχέδια να το καταλάβουν οι Τούρκοι.
Βασανιστικό ερώτημα είναι ότι οι χάρτες που βρίσκονταν στα γραφεία στρατιωτικών, πολεμικών, επιχειρήσεων των Μονάδων είχαν σημαδεμένη τη γραμμή Αττίλα 1 της 13ης Αυγούστου με πράσινο χρώμα και τη γραμμή Αττίλα 2 με κόκκινο χρώμα. Το απόγευμα της 14ης Αυγούστου είδα προσωπικά τέτοιο χάρτη στο Τακτικό Συγκρότημα Τρικώμου. Το Τρίκωμο είναι κωμόπολη της Επαρχίας Αμμοχώστου και κατεχόμενο σήμερα από τον Αττίλα! Τέλος, με διαταγές(;), κάποιοι Διοικητές εγκατέλειπαν Μονάδες και χώρους.
Το τραγικότερο όλων, ενώ η Κύπρος καιγόταν στο Μητροπολιτικό Κέντρο, Αθήνα, κάποιοι πολιτικοί έκαναν θαλάσσια μπάνια, άλλοι παραθέριζαν και άλλοι έστηναν γέφυρες όχι μεταφοράς στρατιω-τικών δυνάμεων για ενίσχυση της άμυνας της Κύπρου αλλά «ομαλής» μεταβίβασης της εξουσίας από τους χουντικούς στους πολιτικούς!
Δυστυχώς, και η μεταπολιτευτική κυβέρνηση, που ανέλαβε την εξουσία από τις 24 Ιουλίου, από τον φόβο(;) πιθανής ελληνοτουρκικής σύγκρουσης στη Νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ, εξέλιξη που φοβόταν και ο Χένρι Κίσινγκερ, ανάγκασε(;) την κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή και άφησε ανυπεράσπιστη την Κύπρο. «…η ένοπλος αντιμετώπισης των Τούρκων εις την Κύπρον καθίστατο αδύνατος και λόγω αποστάσεως». Η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή άφησε ανυπεράσπιστη την Κύπρο. Ούτε το Εθνικό ούτε και το Συμβατικό χρέος ως Εγγυήτρια Δύναμη μέτρησαν για να κάνει «χρήση του άρθρου 4, εδ. 2 της Συνθήκης Εγγυήσεως», Συνθήκες Ζυρίχης–Λονδίνου 1959. Άφησε αβοήθητο το Νησί στη Νοτιοανατολική εσχατιά του Ελληνισμού με την πολυχιλιόχρονη ιστορία και με το 82% Έλληνες κατοίκους!
1.Αγία και Ιερά η Ταφή, Ψηφίδες Ιστορίας «κτῆμα ἐς αἰεί», (απόσπασμα).
Ακολουθεί Β΄ Μέρος
*Βετεράνος 1974/399 Τ.Π. Μπογαζιού Αμμοχώστου Κύπρου.
Φιλόλογος Ιστορικός
Πρόεδρος της Ένωσης Κυπρίων Ν. Μαγνησίας.
(19 Ιουλίου 2026, 52 χρ. τουρκικής κατοχής)
