Της Ιωάννας Λιούτα*
Στην Ελλάδα της ακρίβειας υπάρχει πλέον καινούργιο κυβερνητικό μαθηματικό σύστημα και λέγεται «έως 25%». Το βλέπεις στις ανακοινώσεις, το ακούς στα δελτία ειδήσεων, το διαβάζεις στους τίτλους. Και μετά πηγαίνεις στο σούπερ μάρκετ και ανακαλύπτεις την παλιά, πρακτική αριθμητική ότι η απόδειξη δεν έχει διαβάσει τις κυβερνητικές ανακοινώσεις.
Από τις 1η Σεπτεμβρίου τέθηκε σε εφαρμογή η «Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών», με περισσότερους από 1.100 κωδικούς και μειώσεις που σε ορισμένες περιπτώσεις θα άγγιζαν το 20% με 25%.Μόνο που εδώ βρίσκεται όλο το κόλπο.
Το «έως 25%» αφορά συγκεκριμένους ελάχιστους κωδικούς. Δεν σημαίνει ότι μειώνεται κατά 25% το καλάθι του νοικοκυριού. Δεν σημαίνει ότι το οικογενειακό σούπερ μάρκετ έγινε ξαφνικά 25% φθηνότερο. Και κυρίως δεν σημαίνει ότι η ακρίβεια εξαφανίστηκε επειδή κάποια συγκεκριμένα barcodes απέκτησαν χαμηλότερη τιμή.Οι μέχρι τώρα εκτιμήσεις για τη μεσοσταθμική μείωση κινούνται περίπου στο 6,5%-7%, ενώ η τελική ελάφρυνση εξαρτάται από το ποια ακριβώς προϊόντα αγοράζει κάθε νοικοκυριό. Δηλαδή η κυβέρνηση διαφήμιζε το ταβάνι και ο καταναλωτής πληρώνει τον μέσο όρο.Και αυτό συμβαίνει την ώρα που ο επίσημος πληθωρισμός τον Αύγουστο έφτασε το 3,8%, από 2,9% έναν χρόνο πριν.
Η εικόνα γίνεται χειρότερη αν αφήσουμε για λίγο τα επικοινωνιακά κόλπα και κοιτάξουμε την πραγματική συμπεριφορά των καταναλωτών. Το ΙΕΛΚΑ καταγράφει για τον Αύγουστο οριακή υποχώρηση των τιμών στο οργανωμένο λιανεμπόριο, -0,15%, αλλά στο δωδεκάμηνο Σεπτεμβρίου 2025/Αυγούστου 2026 καταγράφει αύξηση 1,22%.Άρα δεν έχουμε κάποιο θαύμα φθηνών ραφιών.
Έχουμε μια αγορά όπου ο καταναλωτής συνεχίζει να προσαρμόζει τη ζωή του στις τιμές. Αγοράζει φθηνότερα προϊόντα, αλλάζει μάρκες, περιορίζει ποσότητες και στρέφεται ολοένα περισσότερο στην ιδιωτική ετικέτα. Και αυτό είναι ένδειξη μεγάλης πίεσης στο διαθέσιμο εισόδημα.Γιατί όταν μια οικογένεια δεν μπορεί να αγοράσει αυτό που αγόραζε πέρυσι και απλώς μετακινείται σε φθηνότερη εναλλακτική, δεν έχει κερδίσει από τον ανταγωνισμό. Έχει χάσει αγοραστική δύναμη και το καταλαβαίνει στο ταμείο.
Κι εδώ βρίσκεται η μεγάλη πολιτική διαφορά.Η κυβέρνηση δεν χρειάζεται να ανακοινώνει πόσα προϊόντα μπήκαν σε μια λίστα. Χρειάζεται να αποδείξει πόσο μειώθηκε πραγματικά η μηνιαία δαπάνη μιας οικογένειας.Γιατί 1.100 κωδικοί δεν είναι 1.100 καθημερινές ανάγκες.Και το «έως 25%» δεν είναι 25% στο καλάθι.
Είναι η διαφορά ανάμεσα στην τιμή μιας συγκεκριμένης ετικέτας και στο κόστος ζωής μιας ολόκληρης οικογένειας.Κι αυτή τη διαφορά δεν την καλύπτει καμία επικοινωνιακή καμπάνια.Ο καταναλωτής δεν πηγαίνει στο ταμείο με δελτίο Τύπου του υπουργείου στο χέρι. Πηγαίνει με μισθό και με σύνταξη κουτσουρεμένα.Και το ταμείο, δυστυχώς, κάνει την πιο αξιόπιστη δημοσκόπηση.
Πολιτική και Οικονομική Αναλύτρια
