Γράφει η Μαρία Σπανού, πρόεδρος Λ.Ε.Β., ιστορική ερευνήτρια.
Ένα πλήθος ανθρώπων, επωνύμων και μη, βρέθηκαν προχθές στην Μητρόπολη για να αποδώσουν ύστατη τιμή στην πνευματική προσφορά και το έργο του Απόστολου Παπαθανασίου· του έγκριτου νομικού, ιστορικού ερευνητή και συγγραφέα, μιας σπουδαίας προσωπικότητας του Τόπου μας.
Ο Αγιολαυρεντίτικης καταγωγής Απ. Παπαθανασίου, κατάφερε να μας δώσει μια πολύτιμη ιστορική παρακαταθήκη. Στην περιοχή μας θαρρώ πως είναι ο πολυγραφότερος και συνεπέστερος μελετητής της ιστορίας του ανατολικού θεσσαλικού χώρου κατά τον Ύστερο Μεσαίωνα. Εκτός από τις καθαρά ιστορικού περιγράμματος μελέτες, τον απασχόλησαν και ζητήματα δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου· έθιμα, θεσμοί που αφορούν στην αγροτική οικονομία και κοινωνία αλλά και την ιστορία της Εκκλησίας που ίσχυσαν στην ιστορούμενη περίοδο στη Θεσσαλία.
Χάρη στην ενδελεχή του έρευνα, τη μεθοδικότητά του, την εργατικότητά του και το πάθος του να καλύψει αυτό το πνευματικό κενό που υπήρχε στην περιοχή μας για την περίοδο αυτή, διαλεύκανε την ιστορία της μεσαιωνικής Μαγνησίας.
Προσέφερε έως και πρόσφατα ένα μοναδικής σημασίας instrumentum, συμπληρώνοντας τα έως τώρα συνθετικά έργα της διεθνούς βιβλιογραφίας στον τομέα της μεσαιωνικής ιστορίας. Μιας ιστορίας που έπρεπε να ερμηνεύσει το σύνολο των ιστορικών εκφάνσεων, συνδυάζοντας τα στοιχεία που μπορούσαν να συνεισφέρουν όλων των τύπων οι πηγές και οι επιστήμες. Δύσκολο έργο, που απαιτούσε μεγάλο μόχθο. Και προπαντός θυσίες. Ο Απ. Παπαθανασίου προεκτάθηκε ακόμη και σε ιστορικά ζητήματα νεότερης ιστορίας, περιόδου 1821–1881, εστιάζοντας στα επαναστατικά κινήματα της περιοχής μας έναντι της Οθωμανικής κυριαρχίας.
Εκτός από τα βιβλία του και τις αυτοτελείς μελέτες θεσσαλικής ιστορίας με αντίστοιχα ανάτυπα, έχει παρουσιάσει ακόμη πολυάριθμα ιστορικο-νομικά μελετήματα, που δημοσιεύτηκαν σε πλείστα περιοδικά, τιμητικούς τόμους και πρακτικά συνεδρίων σ’ ένα ευρύ επιστημονικό φάσμα. Όλα τα παραπάνω αθροίζουν έργο ογκώδες. Έργο ζωής. Έχει τιμηθεί από μια πλειάδα φορέων, όπως η Μητρόπολη Δημητριάδος, διά του Μητροπολίτη κ. Ιγνατίου, ο οποίος του απένειμε την Ανώτατη Τιμητική Διάκριση, τον Χρυσό Σταυρό, ο Δικηγορικός Σύλλογος Βόλου, η Εταιρεία Θεσσαλικών Ερευνών κ.ά. Το έργο του παρουσιάζει ακόμη μια ακόμη ενδιαφέρουσα πτυχή, αυτή που εύστοχα είχε επισημάνει ο δάσκαλος της Λαογραφίας, καθηγητής Δημήτρης Λουκάτος. Αφορά στο εικαστικό-εικονογραφικό κομμάτι που παραθέτει στα βιβλία του, όπως ιστορικά εμβλήματα, οικόσημα, σχέδια, μικρογραφίες και χάρτες.
Ο Απ. Παπαθανασίου όμως διακρίθηκε και για κάτι άλλο. Εξίσου σημαντικό. Πρόκειται για το ήθος του, την πραότητά του, την ευρύτητα της μόρφωσής του. Κατείχε τη σοφία ενός πνευματικού ανθρώπου, που συνδύαζε την ταπεινότητα με την αξιοπρέπεια. Ενός ανθρώπου που στέρεα πατούσε στη γη. Στον χαρακτήρα του διακρίναμε όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που θα θέλαμε να έχουν οι άνθρωποι με αστική καταγωγή με την καλή της έννοια, όπως ο ίδιος, ενώ ταυτόχρονα έφερνε κάτι από το άρωμα του παλιού Βόλου. Κατά την ταπεινή μου γνώμη, υπήρξε ένας τζέντλεμαν της εποχής μας, που δίδαξε το «ευ φέρεσθαι» σε συνδυασμό με το «ευ ζην». Έζησε ανάμεσά μας με έντονη κοινωνικότητα. Και ήταν χαρά μας να απολαμβάνουμε τη συντροφιά του, του ιδίου και της αγαπημένης του συντρόφου, της κυρίας Νίκης, όπως εξίσου αγαπημένη είναι για όλους μας ολόκληρη η οικογένειά του με τις δυο κόρες του, την Άρτεμη, την Ελένη και τους δυο εγγονούς του.
Γνώρισα τον αείμνηστο πριν αρκετές δεκαετίες, μέσω του Δημήτρη Σιάτρα στο φιλόξενο γραφείο του τελευταίου στο Δήμο Βόλου, απ’ όπου περνούσε τότε όλη η διανόηση του Βόλου. Τον συναντούσα συχνά, όπως και όλοι μας, σε πλείστες εκδηλώσεις που διοργάνωναν φορείς της πόλης με αντικείμενο τα γράμματα και τον πολιτισμό. Ενίοτε, ήταν ο ίδιος πρωταγωνιστής τους ως εισηγητής ή διαλεγόμενος με ομοτέχνους του, πάνω σε ζητήματα του ενδιαφέροντός του. Συχνά αρθρογραφούσε για θέματα ιστορικής επικαιρότητας. Επίσης, χαιρόταν πολύ να μοιράζεται τις ερευνητικές και επιστημονικές του απόψεις με νεότερους.
Πριν από εννιά χρόνια (2017), με πρωτοβουλία του Κέντρου Βιβλίου Μαγνησιωτών Συγγραφέων (ΚΕ.ΒΙ.ΜΑ.ΣΥ.) ο αείμνηστος έγινε αποδέκτης τιμητικής εκδήλωσης στο αμφιθέατρο «Κορδάτος». Σε εκείνη την εκδήλωση συμπορεύτηκαν και οι φορείς: Μαγνήτων Κιβωτός, Δικηγορικός Σύλλογος Βόλου, Εταιρεία Θεσσαλικών Ερευνών και Λύκειον των Ελληνίδων Βόλου. Ο καθένας από την πλευρά του είχε μια σειρά από εφορμήσεις να ταχθεί υπέρμαχος αυτής της ιδέας ώστε να υλοποιηθεί εκείνη η εκδήλωση έκφρασης τιμής προς το πρόσωπό του. Είχα την τιμή να συντονίσω εκείνη την εκδήλωση. Αντίστοιχες εκδηλώσεις, είχαν πραγματοποιηθεί στον ίδιο χώρο ή και αλλού, τιμώντας εμβληματικές πνευματικές προσωπικότητες της περιοχής μας, όπως Δημήτρης Λέτσιος, Ηλίας Λεφούσης (2005), Γιάννης Μουγογιάννης (2014), Κώστας Λιάπης (2015), Γιώργος Θωμάς (2016), Κίτσος Μακρής (2018) και άλλους ακαταπόνητους λαμπαδηδρόμους του τοπικού μας πολιτισμού.
Το 2023, μεταξύ άλλων σημαντικών Βολιωτών συγγραφέων–φίλων της Λέσχης Ανάγνωσης του Λυκείου των Ελληνίδων Βόλου, που τίμησαν με το έργο τους τις ιστορικές επετείους των 200 χρόνων από την Επανάσταση του 1821 και τη Μικρασιατική Μνήμη, ο Απ. Παπαθανασίου μας παρουσίασε τη μονογραφία του «Το χρονικό της Μακρινίτσας Πηλίου. Ιστορική Αναδρομή στον τόπο και τον χρόνο (1215 – 1881)», μια ακόμη σημαντική συνεισφορά του παλαίμαχου συγγραφέα στην ιστορική τοπική έρευνα. Τον ευχαριστούμε για όλα. Καλό του ταξίδι στο φως.
