Του Ηλία Ξηρακιά πολιτικού μηχανικού
Ο περιβαλλοντικός θόρυβος δεν αποτελεί απλώς μια «ενόχληση» της καθημερινότητας. Συνιστά έναν διαρκή, υποτιμημένο σοβαρό παράγοντα υποβάθμισης της υγείας και της ποιότητας ζωής, ιδίως στα μεγάλα αστικά κέντρα. Οι επιστημονικές ενδείξεις είναι πλέον αδιαμφισβήτητες.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), ο περιβαλλοντικός θόρυβος αποτελεί τον δεύτερο σημαντικότερο περιβαλλοντικό κίνδυνο για την υγεία, μετά την ατμοσφαιρική ρύπανση.
Η χρόνια έκθεση σε αυξημένα επίπεδα θορύβου συνδέεται με διαταραχές ύπνου, αυξημένο στρες και υπέρταση, καρδιαγγειακά νοσήματα, καθώς και μείωση της συγκέντρωσης και της γνωστικής απόδοσης. Τα όρια που θέτει ο ΠΟΥ είναι, 53 dB (ντεσιμπέλ) για τον θόρυβο από οδική κυκλοφορία, 45 dB για τον σιδηροδρομικό θόρυβο και 40 dB κατά τη διάρκεια της νύχτας, προκειμένου να διασφαλίζεται υγιής ύπνος.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, αναγνωρίζοντας τη σοβαρότητα του προβλήματος, έχει ήδη από το 2002 θεσπίσει σειρά οδηγιών που υποχρεώνουν τα κράτη-μέλη να προχωρούν σε περιοδική χαρτογράφηση του θορύβου, αξιολόγηση των επιπτώσεων και κατάρτιση σχεδίων δράσης για τη μείωσή του.
Στο πλαίσιο αυτό, ολοκληρώθηκε πρόσφατα από το αρμόδιο Υπουργείο η μελέτη αξιολόγησης του περιβαλλοντικού θορύβου και για το πολεοδομικό συγκρότημα του Βόλου. Τα ευρήματα είναι ανησυχητικά αφού ένα σημαντικό ποσοστό των κατοίκων (12–15%) εκτίθεται σε επίπεδα θορύβου άνω των επιτρεπόμενων ορίων, με τις πιο επιβαρυμένες περιοχές να εντοπίζονται στις συνοικίες που γειτνιάζουν με τον Περιφερειακό της πόλης.
Παρά τα δεδομένα αυτά, ο Βόλος παραμένει ουσιαστικά η μόνη μεγάλη πόλη χωρίς συστηματικές παρεμβάσεις ηχοπροστασίας σε οδικούς άξονες υψηλής επιβάρυνσης, όπως ηχοπετάσματα, αντιθορυβικά οδοστρώματα ή ζώνες απορρόφησης θορύβου.
Η καθημερινότητα των πολιτών επιβαρύνεται περαιτέρω από την ανεξέλεγκτη κυκλοφορία οχημάτων -ιδίως δίκυκλων- με τροποποιημένες εξατμίσεις, από την έλλειψη ουσιαστικών ελέγχων και από θορυβώδεις δραστηριότητες που λειτουργούν χωρίς επαρκή εποπτεία.
Η αντιμετώπιση της ηχορύπανσης απαιτεί συντονισμένη δράση, καθώς δεν αποτελεί αρμοδιότητα ενός μόνο φορέα. Ο Δήμος έχει την ευθύνη για την καθημερινή ρύθμιση και τους ελέγχους, ενώ η Περιφέρεια Θεσσαλίας διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στον στρατηγικό σχεδιασμό, στους υγειονομικούς ελέγχους και στη χάραξη περιβαλλοντικής πολιτικής.
Η μέχρι σήμερα στάση της Δημοτικής Αρχής, όπως έχει καταδειχθεί και στο ζήτημα της αερορύπανσης, δεν ανταποκρίνεται στη σοβαρότητα των προβλημάτων που επηρεάζουν άμεσα την ποιότητα ζωής των πολιτών. Υπό αυτές τις συνθήκες, ο ρόλος της Περιφέρειας καθίσταται κρίσιμος για την ενεργοποίηση των αρμόδιων υπηρεσιών, των ελεγκτικών μηχανισμών και των διαθέσιμων χρηματοδοτικών εργαλείων.
Απαιτείται η άμεση διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου προγραμματικού σχεδίου, με συγκεκριμένα και εφαρμόσιμα μέτρα όπως: Ανάθεση εξειδικευμένης μελέτης ηχοπροστασίας για τον περιφερειακό του Βόλου, αναζήτηση πόρων από ευρωπαϊκά και εθνικά χρηματοδοτικά εργαλεία, καθώς και από περιφερειακά επιχειρησιακά προγράμματα, ιεράρχηση των περιοχών υψηλής έκθεσης, με έμφαση στις πυκνοκατοικημένες ζώνες, σταδιακή κατασκευή ηχοπετασμάτων όπου τεκμηριώνεται ανάγκη, ενίσχυση των ελέγχων για παράνομο θόρυβο από οχήματα.
Η ηχορύπανση δεν είναι δευτερεύον ζήτημα. Αποτελεί δείκτη ποιότητας ζωής, πολιτισμού και εύρυθμης λειτουργίας μιας πόλης. Ο Βόλος διαθέτει τις προϋποθέσεις να εξελιχθεί σε μια σύγχρονη, βιώσιμη και ανθρώπινη πόλη. Αυτό, όμως, προϋποθέτει αναγνώριση του προβλήματος, θεσμική συνεργασία και, κυρίως, πολιτική βούληση για ουσιαστικές παρεμβάσεις.
Η μετάβαση σε ένα πιο ήσυχο και ποιοτικό αστικό περιβάλλον δεν αποτελεί πολυτέλεια. Είναι αναγκαιότητα για την υγεία, την καθημερινότητα και το μέλλον των κατοίκων.
