Για την Ημέρα της Γυναίκας επιχειρούμε ένα σύντομο αφιέρωμα στο Παράρτημα του Βόλου της Πανελλήνιας Ένωσης Γυναικών (ΠΕΓ), η οποία ιδρύθηκε τον Μάιο του 1964 και η λειτουργία της διακόπηκε με την επιβολή της απριλιανής δικτατορίας του 1967. Αφορμή για το αφιέρωμά μας αποτέλεσε η πρόσφατη δωρεά του δικηγόρου Αθηνών Γιάννη Παντελίδη (†2024) που μας παραδόθηκε μέσω του καλού του φίλου και συμμαθητή Πάνου Σκοτινιώτη, και αφορά αρχειακό υλικό της μητέρας του δικηγόρου Βόλου και μετέπειτα συμβολαιογράφου Αθηνών Μιμίκας (Μαλαμώς) Σπύρου – Παντελίδη (†2015). Ο Γιάννης Παντελίδης ήταν γιος του δικηγόρου Βόλου και πολιτευτή Εμμανουήλ Παντελίδη. Η δωρεά αυτή στη συνέχεια εμπλουτίστηκε με φωτογραφίες από την οικογενειακή συλλογή της Βάσιας Καρκαγιάννη – Καραμπελιά, της οποίας η μητέρα Πόπη (Καλλιόπη) υπήρξε μέλος αυτής της συλλογικότητας, στην οποία εντάχθηκαν πρωτοπόρες γυναίκες του προοδευτικού χώρου της εποχής.
Το αρχείο της ΠΕΓ απόκειται στα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (https://askiweb.eu/…/archeio-panelladikis-enosis…/), όπου ο ερευνητής θα εντοπίσει σημαντικό υλικό.
Η ΠΕΓ ιδρύθηκε στην Αθήνα τον Μάιο του 1964 με πρωτοβουλία 65 γυναικών. Στις 24 Μαΐου 1964 έγινε η Α΄ Συνδιάσκεψη της ΠΕΓ στην Αθήνα, στο θέατρο “Κεντρικόν”, όπου συμμετείχαν πάνω από 1.000 Ελληνίδες, ανεξάρτητα από μόρφωση, επάγγελμα, κοινωνική θέση και πολιτικό προσανατολισμό, από διάφορα γεωγραφικά διαμερίσματα της χώρας. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει στις χειρόγραφες σημειώσεις της η Βολιώτισσα Μιμίκα Παντελίδη: «Η συνδιάσκεψη αυτή απετέλεσε το ξεκίνημα μιας προσπαθείας που ανέλαβαν οι γυναίκες της χώρας μας για να λύσουν τα βασικότερα από τα προβλήματά τους» (Γ.Α.Κ. Μαγνησίας). Στην πρώτη αυτή συνδιάσκεψη αποφασίστηκε ομόφωνα να ιδρυθούν παραρτήματα της οργάνωσης σε όλη τη χώρα.
Η τοπική οργάνωση του Βόλου συστήθηκε τον Δεκέμβριο του ίδιου χρόνου με πρωτοβουλία 20 κυριών και δεσποινίδων της πόλης. Στην ιδρυτική συγκέντρωση παρευρέθηκε και μίλησε η διανοούμενη και επιφανής δημοσιολόγος Θάλεια Κολυβά, πρόεδρος της ΠΕΓ. Λίγες μέρες μετά, τα ιδρυτικά μέλη καθόρισαν την προσωρινή διοίκηση του παραρτήματος Βόλου. Η σύνθεση του προσωρινού 15 μελούς συμβουλίου του τμήματος Βόλου είχε ως εξής: Πρόεδρος η δημοσιογράφος και κοινοτική σύμβουλος Ζαγοράς Καλλιόπη Πάντου, α΄ αντιπρόεδρος η δικηγόρος Μιμίκα Παντελίδου, β΄ αντιπρόεδρος η καθηγήτρια πιάνου και ιδιοκτήτρια Ωδείου Έλλη Αδάμ, γενική γραμματέας η δημοτική σύμβουλος Νίκη Σιαφλέκη, ταμίας η δημοδιδασκάλισσα Δέσποινα Πιτσουλάκη, και μέλη οι Λ. Βανδώρου, Νίκη Γρηγοράκη, Πόπη Καρκαγιάννη, Καίτη Κώστογλου, Νίτσα Κολιού, Ρ. Παναγιώτου, Αικατερίνη Σαμαρά, Νίτσα Σπυροπούλου, Αφροδίτη Ψυχούλη και Έλλη Τσαμάκη (βλ. Αναστασία Καπόλα, σ. 90). Να σημειωθεί ότι η Νίκη Σιαφλέκη που στο παρελθόν είχε εξοριστεί στο Τρίκερι, στις 21 Απριλίου 1967 θα συλληφθεί από τη δικτατορία με τον σύζυγό της δικηγόρο και πρώην βουλευτή της ΕΔΑ Γιάννη Σιαφλέκη και θα εξοριστούν στη Γυάρο (βλ. Πάνος Σκοτινιώτης, σ. 565, 685). Επίσης, θα πρέπει να αναφερθεί ότι γιος τους ήταν ο Ζάχος (Ζαχαρίας) Σιαφλέκης (1953-2017), Καθηγητής Συγκριτικής Φιλολογίας και Θεωρίας της Λογοτεχνίας στο Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και παλαιότερα στο Τμήμα Γαλλικής Φιλολογίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου.
Τον Φεβρουάριο του 1965 η ΠΕΓ Βόλου διοργάνωσε 2 αποκριάτικους παιδικούς χορούς, σε συνοικίες της πόλης, όπου ψυχαγωγήθηκαν πάνω από 1.000 παιδιά, με το καλλιτεχνικό πρόγραμμα του Ωδείου της Έλλης Αδάμ και τη συμμετοχή της μπαντίνας του Δήμου Βόλου, καθώς και την οικονομική ενίσχυση των Δήμων Βόλου και Νέας Ιωνίας, του Εμπορικού Συλλόγου Βόλου κ.ά. Επίσης, στις 14 Μαρτίου διοργανώθηκε εκδήλωση για την ημέρα της γυναίκας, με κεντρική ομιλήτρια την πρόεδρο Καλλιόπη Πάντου, ενώ τον Απρίλιο διοργανώθηκε συναυλία οικονομικής ενίσχυσης στο κινηματοθέατρο «Αττίκ» με μεγάλη επιτυχία.
Στις 16 Μαΐου του 1965 πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα η Παναθηναϊκή συνέλευση της ΠΕΓ με 364 αντιπροσώπους των Τμημάτων της Αθήνας και της περιφέρειας, όπου παρουσιάστηκε πλήρης απολογισμός των πλούσιων δράσεων της οργάνωσης. Ανάμεσα στις ομιλήτριες της συνέλευσης ήταν η βουλευτής της ΕΔΑ Μαγνησίας Μαρία Καραγιώργη, η παιδαγωγός και μέλος της ΠΕΓ Ρόζα Ιμβριώτη, καθώς και η πρόεδρος του Τμήματος Βόλου Καλλιόπη Πάντου και η γραμματέας του ίδιου Τμήματος Νίκη Σιαφλέκη.
Ο Τύπος του Βόλου συμπαραστάθηκε ιδιαίτερα στη γυναικεία οργάνωση χάρη στη συμμετοχή σε αυτήν δύο γυναικών δημοσιογράφων από τη Μαγνησία, της Νίτσας Κολιού και της (προέδρου) Καλλιόπης Πάντου, οι οποίες πρόβαλαν τις δράσεις του συλλόγου με κάθε τρόπο.
Στις κύριες επιδιώξεις της ΠΕΓ Βόλου συγκαταλέγονται η επαφή και συνεργασία με όλες τις γυναικείες οργανώσεις της περιοχής (όπως τον Όμιλο Σοροπτιμιστριών και τη Λέσχη Εργαζομένου Κοριτσιού), η ίδρυση περιφερειακών παιδικών σταθμών και η προστασία του παιδιού, η απόδοση αυτοτελούς σύνταξης στις αγρότισσες, η πραγματική ισοτιμία των φύλων, η προσαρμογή της νομοθεσίας στα νέα κοινωνικά δεδομένα.
Συμπερασματικά, πρόκειται για μια δραστήρια γυναικεία οργάνωση με προοδευτικό πρόσημο, που πρόσφερε σημαντικά στην κοινωνία του Βόλου στο ελάχιστο χρονικό διάστημα (λιγότερο από δυόμισι χρόνια) που δραστηριοποιήθηκε, μέχρι την επιβολή της επτάχρονης δικτατορίας.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ- ΠΗΓΕΣ:
Γ.Α.Κ. Μαγνησίας, Συλλογή Πανελλαδικής Ένωσης Γυναικών (Δωρεά Γιάννη Παντελίδη)
Γ.Α.Κ. Μαγνησίας, Οικογενειακή Συλλογή Βάσιας Καρκαγιάννη – Καραμπελιά
Αναστασία Καπόλα, Πανελλαδική Ένωση Γυναικών (ΠΕΓ): H συγκρότηση και οι διαδρομές μιας γυναικείας οργάνωσης στη “σύντομη” δεκαετία του 1960 (1964-1967). Διπλωματική εργασία Πάντειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας, Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών, 2008 (διαδικτυακά: https://pandemos-api.panteion.gr/…/2890345f…/content ).
Πάνος Σκοτινιώτης, Μαγνησία και Πολιτική εν καμίνω 1934-1967. Ανατομία της κάλπης και Μετασχηματισμοί. Πρόλογος Ηλίας Νικολακόπουλος, Βόλος (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Θεσσαλίας) 2022.
Λεζάντες:
(01) Μέλη της Πανελλαδικής Ένωσης Γυναικών (ΠΕΓ) Βόλου. Από αριστερά: Έλλη Αδάμ, Νίτσα Κολιού, Νίκη Σιαφλέκη. Δεξιά η Αφροδίτη Ψυχούλη. Στη μέση καθιστή η Καλλιόπη Πάντου;;
(Γ.Α.Κ. Μαγνησίας, Οικογενειακή συλλογή Βάσιας Καρκαγιάννη-Καραμπελιά).
(02) Η Πόπη Καρκαγιάννη σε ομιλία της σε συνέλευση της ΠΕΓ Βόλου. [μέσα δεκαετίας 1960]
(Γ.Α.Κ. Μαγνησίας, Οικογενειακή συλλογή Βάσιας Καρκαγιάννη-Καραμπελιά)
(03) Δελτίο της Πανελλαδικής Ένωσης Γυναικών, αρ. φύλλου 9/Ιούνιος 1965, σελ. 1
(Γ.Α.Κ. Μαγνησίας, Συλλογή ΠΕΓ Βόλου, Δωρεά Γ. Παντελίδη)
(04) Το νέο Κεντρικό Διοικητικό Συμβούλιο της ΠΕΓ μετά τις εκλογές του Μαΐου 1965. Στο ΔΣ μετέχει η πρόεδρος του Τμήματος Βόλου Καλλιόπη Πάντου, ενώ στην Εξελεγκτική Επιτροπή το μέλος της ΠΕΓ Βόλου Πόπη Καρκαγιάννη.
(Γ.Α.Κ. Μαγνησίας, Συλλογή ΠΕΓ Βόλου, Δωρεά Γ. Παντελίδη).
(05) Μέλη της ΠΕΓ Βόλου σε εκδήλωση. Από δεξιά: Πόπη Καρκαγιάννη και Νίκη Σιαφλέκη.
(Γ.Α.Κ. Μαγνησίας, Οικογενειακή συλλογή Βάσιας Καρκαγιάννη-Καραμπελιά)
(06) Στόχοι της ΠΕΓ, όπως καταγράφονται σε σκισμένη σελίδα, πιθανόν του Καταστατικού της οργάνωσης.
(Γ.Α.Κ. Μαγνησίας, Συλλογή ΠΕΓ Βόλου, Δωρεά Γ. Παντελίδη).
(07-14) Χειρόγραφες σημειώσεις του μέλους της ΠΕΓ Βόλου Μιμίκας Παντελίδου.
(Γ.Α.Κ. Μαγνησίας, Συλλογή ΠΕΓ Βόλου, Δωρεά Γ. Παντελίδη).
