Σαφές μήνυμα προς την Τουρκία, με αιχμή το τουρκολιβυκό μνημόνιο και τις απόπειρες παρεμπόδισης ενεργειακών έργων, στέλνουν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ, ενισχύοντας τον αμυντικό τους συντονισμό σε μια περίοδο κατά την οποία η Ανατολική Μεσόγειος βρίσκεται αντιμέτωπη με νέες γεωπολιτικές προκλήσεις. Οι τρεις χώρες υψώνουν κοινό διπλωματικό ανάχωμα απέναντι σε μονομερείς διεκδικήσεις και απειλές, θέτοντας στο επίκεντρο την προστασία των κυριαρχικών δικαιωμάτων και των κρίσιμων υποδομών.
Η Ελλάδα, η Κύπρος και το Ισραήλ διαμηνύουν ότι η Τουρκία δεν μπορεί να επιβάλλει τετελεσμένα στην περιοχή, με το τουρκολιβυκό μνημόνιο να βρίσκεται στο επίκεντρο της κοινής τους τοποθέτησης. Η Ανατολική Μεσόγειος αναδεικνύεται σε πεδίο ενισχυμένου στρατηγικού συντονισμού, με τις τρεις πλευρές να απορρίπτουν τις πρακτικές εξαναγκασμού και να προειδοποιούν, χωρίς να κατονομάζουν ευθέως την Άγκυρα σε κάθε αναφορά τους, κατά ενεργειών που υπονομεύουν την περιφερειακή σταθερότητα.
Το μήνυμα που εκπέμπουν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ προς την Τουρκία αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα ενόψει των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Great Sea Interconnector (GSI), ενώ το τουρκολιβυκό μνημόνιο επανέρχεται στο προσκήνιο ως βασική εστία αντιπαράθεσης. Με την Ανατολική Μεσόγειο να αποτελεί κρίσιμο ενεργειακό και γεωστρατηγικό κόμβο, οι τρεις χώρες ξεκαθαρίζουν ότι η συνεργασία στον τομέα της ενέργειας δεν μπορεί να τίθεται υπό την απειλή μονομερών παρεμβάσεων.
Κοινό μέτωπο απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις
Το πολιτικό και διπλωματικό στίγμα της τριμερούς αποτυπώθηκε στη συνάντηση ανώτερων αξιωματούχων των υπουργείων Άμυνας των τριών χωρών, που πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη (05.11.2026) στην Αθήνα, με αντικείμενο την εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας και την αντιμετώπιση των κοινών προκλήσεων ασφαλείας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η ρητή αναφορά στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο, σύμφωνα με την κοινή τοποθέτηση, παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και αγνοεί τους διεθνείς κανόνες που διέπουν τη θαλάσσια δικαιοδοσία.
Οι τρεις πλευρές υπογραμμίζουν ότι το μνημόνιο μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης, το οποίο επικυρώθηκε από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης στις 20 Οκτωβρίου 2026, «δεν μπορεί να παράγει νομικές συνέπειες για τρίτα κράτη».
Πρόκειται για μια σαφή αποδοκιμασία των τουρκικών διεκδικήσεων, σε μια χρονική συγκυρία κατά την οποία η Άγκυρα επιχειρεί να διατηρήσει ενεργό τον ρόλο της στις θαλάσσιες οριοθετήσεις της περιοχής.
Παράλληλα, Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ υπογραμμίζουν την ανάγκη σεβασμού του Δικαίου της Θάλασσας, όπως αυτό αποτυπώνεται στο εθιμικό διεθνές δίκαιο, απορρίπτοντας μονομερείς διεκδικήσεις, απειλές χρήσης βίας και αποσταθεροποιητικές στρατιωτικές κινήσεις.
Στο επίκεντρο το καλώδιο GSI και οι ενεργειακές υποδομές
Η αναφορά στην ενεργειακή συνεργασία μόνο τυχαία δεν θεωρείται, καθώς συνδέεται με τις εξελίξεις γύρω από το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, Great Sea Interconnector.
Ενόψει των ερευνών για το έργο και υπό τη σκιά ενδεχόμενων τουρκικών αντιδράσεων, οι τρεις χώρες τονίζουν ότι η ενεργειακή συνεργασία αποτελεί πυλώνα περιφερειακής σταθερότητας και ανθεκτικότητας, εκφράζοντας την αντίθεσή τους σε προσπάθειες παρεμπόδισής της που παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο.
Το μήνυμα είναι σαφές: οι ενεργειακές διασυνδέσεις και οι κρίσιμες θαλάσσιες υποδομές δεν μπορούν να μετατρέπονται σε πεδίο άσκησης πιέσεων και επιβολής γεωπολιτικών τετελεσμένων.
Στο ίδιο πλαίσιο, οι τρεις πλευρές υπογραμμίζουν τη σημασία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, της προστασίας των ζωτικών θαλάσσιων οδών και της διασφάλισης των ενεργειακών διαδρομών που συνδέουν την Ευρώπη με την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.
Αμυντική συνεργασία με έμφαση στην πράξη
Πέραν των πολιτικών μηνυμάτων, η συνάντηση είχε και ουσιαστικό αμυντικό περιεχόμενο, με τις τρεις χώρες να επιδιώκουν τη μετατροπή των κοινών στρατηγικών τους συμφερόντων σε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες.
Στο τραπέζι βρέθηκαν η ενίσχυση της συνεργασίας των αμυντικών βιομηχανιών, η ανάπτυξη νέων τεχνολογιών, η αμυντική καινοτομία, η θαλάσσια ασφάλεια, καθώς και η προστασία κρίσιμων υποδομών.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις δυνατότητες κοινής ανάπτυξης και παραγωγής αμυντικών συστημάτων, αλλά και στην ανταλλαγή τεχνογνωσίας μεταξύ των τριών χωρών.
Παράλληλα, εξετάστηκαν οι κοινές απειλές που προκύπτουν από την τρομοκρατία, τη διάδοση προηγμένων οπλικών συστημάτων και τη δράση κρατικών και μη κρατικών παραγόντων που υπονομεύουν την ασφάλεια στην ευρύτερη περιοχή.
Οι συμμετέχοντες συμφώνησαν στην ενίσχυση του συντονισμού και στη διατήρηση τακτικού διαλόγου μεταξύ των αρμόδιων αρχών, επιδιώκοντας μεγαλύτερη επιχειρησιακή ετοιμότητα και αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση αναδυόμενων κινδύνων.
Στήριξη στην Κυπριακή Δημοκρατία
Ξεχωριστή θέση στην κοινή τοποθέτηση κατέχει η Κυπριακή Δημοκρατία, με τις τρεις πλευρές να επαναβεβαιώνουν την υποστήριξή τους στην κυριαρχία, την ανεξαρτησία και την εδαφική της ακεραιότητα.
Η αναφορά αυτή συνοδεύεται από την επίκληση των σχετικών ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και του διεθνούς δικαίου, ενώ απορρίπτονται πρακτικές εξαναγκασμού και στρατιωτικών απειλών.
Οι τρεις χώρες επισημαίνουν, επίσης, ότι κανένα κράτος της περιοχής δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως βάση για ενέργειες που απειλούν την περιφερειακή ασφάλεια.
Η τριμερής συνεργασία εδράζεται στην Κοινή Διακήρυξη της Συνόδου Κορυφής της Ιερουσαλήμ, στις 22 Δεκεμβρίου 2025, με τις πλευρές να επαναφέρουν και την πρόσκληση προς άλλους εταίρους να συμμετάσχουν στο συγκεκριμένο σχήμα.
Με φόντο τις αυξανόμενες προκλήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, Αθήνα, Λευκωσία και Ιερουσαλήμ επιχειρούν να προσδώσουν μεγαλύτερο στρατηγικό βάθος στη συνεργασία τους, συνδυάζοντας την αμυντική σύμπραξη με την ενεργειακή ασφάλεια και τη διπλωματική αποτροπή.
Το τελικό μήνυμα της τριμερούς είναι ότι η σταθερότητα στην περιοχή προϋποθέτει σεβασμό στο διεθνές δίκαιο και όχι πολιτικές επιβολής τετελεσμένων, με την Τουρκία να αποτελεί τον προφανή αποδέκτη των αιχμών για το τουρκολιβυκό μνημόνιο και τις απειλές κατά ενεργειακών έργων.
