Με έργα και κυρίως με πολιτική βούληση μπορεί να επιλυθεί το υδατικό πρόβλημα που ταλανίζει τη Θεσσαλία, τόνισε μιλώντας στο Ράδιο ΕΝΑ και στον Δημήτρη Καρεκλίδη ο Καθηγητής του Τμήματος Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών του ΑΠΘ κ. Αθανάσιος Λουκάς, σημειώνοντας πως ο δρόμος που χρειάζεται να ακολουθήσει συνολικά η χώρα για το εν λόγω ζήτημα, που φαίνεται να εντείνεται λόγω της κλιματικής κρίσης, περιλαμβάνει ολοκληρωμένο σχεδιασμό και στρατηγική, μελέτες, έργα, τα οποία προϋποθέτουν πόρους και πολιτικές.
Σύμφωνα με τον κ. Λουκά, η Θεσσαλία είναι ελλειμματική ως προς τους υδατικούς πόρους, δηλαδή ζητάμε περισσότερο νερό από αυτό που φυσικά έχουμε διαθέσιμο για να καταναλώσουμε κι αυτό είναι ένα πρόβλημα διαχρονικό, που όμως θα ενταθεί τα επόμενα χρόνια λόγω της κλιματικής μεταβολής.
Θα έπρεπε ήδη, όπως επεσήμανε, εδώ και πολλά χρόνια να έχουν παρθεί διάφορα μέτρα, αρχικά για την αξιοποίηση κυρίως του επιφανειακού υδατικού δυναμικού, το οποίο είναι αρκετά υψηλό στη Θεσσαλία και ιδιαίτερα στη Δυτική Θεσσαλία. “Χρειάζονται έργα για το επιφανειακό νερό για να το αξιοποιήσουμε, καθώς πρέπει να το αποταμιεύσουμε. Χρειάζονται μέτρα, έργα ταμίευσης, φράγματα, ταμιευτήρες, λιμνοδεξαμενές. Η έλλειψη αυτών των έργων έχει οδηγήσει τις τελευταίες δεκαετίες στην υπερχρήση του υπόγειου νερού που από μόνο του είναι ένας μεγάλος ταμιευτήρας με αποτέλεσμα την πολύ μεγάλη πτώση της στάθμης του υπόγειου νερού στη Κεντρική και Ανατολική Θεσσαλία”, ανέφερε ο κ. Λουκάς.
Ένα μέτρο λοιπόν είναι η αύξηση του αξιοποιήσιμου υδατικού δυναμικού, όμως υπάρχουν κι άλλα μέτρα που μπορούμε να λάβουμε, όπως είπε ο Καθηγητής και αυτό στοχεύουν στη ζήτηση.
“Το υδατικό ισοζύγιο είναι και πόσο νερό μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε κι από την άλλη πλευρά πόσο νερό ζητάμε. Άλλη μια δέσμη μέτρων έχει να κάνει με τη διαχείριση της ζήτησης. Σημειώνεται πως η γεωργία στη Θεσσαλία παίζει κυρίαρχο ρόλο και η γεωργία είναι ο μεγαλύτερος καταναλωτής νερού . Αυτά τα μέτρα μπορεί να είναι η βελτίωση των δικτύων μεταφοράς του νερού στα συλλογικά δίκτυα, στους ΤΟΕΒ, που είναι ανοιχτά δίκτυα που έχουν μεγάλες απώλειες σε νερό , η αναδιάρθρωση των καλλιεργειών, επέκταση και εκσυγχρονισμός των δικτύων , καινούργια δίκτυα αρδευτικά που θα μπορούν να αξιοποιούν καλύτερα το νερό”, εξήγησε.
Σε ότι αφορά την αναδιάρθρωση των καλλιεργειών, ο κ. Λουκάς επεσήμανε πως είναι επιτακτική η στροφή σε άλλες καλλιέργειες, με τον όρο όμως να υπάρχει σχεδιασμός, του τι μπορεί να καλλιεργηθεί και που. Στόχος είναι να μην χρειάζονται από τη μια τόσο πολύ νερό οι καλλιέργειες και από την άλλη να υπάρχει εξασφάλιση του εισοδήματος των αγροτών, με τον κ. Λουκά να τονίζει πως οι αγρότες θα πρέπει να στηριχθούν σε μια τέτοια αναπροσαρμογή με αρχικά κεφάλαια. Ανέφερε δε πως περιοχές της Θεσσαλίας αντιμετωπίζουν μεγάλη διάβρωση και σε αυτές μπορεί να γίνει η καλλιέργεια συγκεκριμένων ειδών , που δεν ζητάνε νερό, όπως τα ενεργειακά φυτά που μπορούν να ζήσουν και μόνο από τη βροχόπτωση.
“Χρειάζεται να δούμε τι μπορούμε να παράξουμε κι αν αυτό είναι αποδοτικό και που μπορούμε να παράξουμε την κάθε καλλιέργεια”, υπογράμμισε ο κ. Λουκάς.
Χρειάζονται έργα και πολιτική βούληση
Ο κ. Λουκάς επεσήμανε πως η επιστημονική κοινότητα εδώ και χρόνια επισημαίνει ότι χρειάζονται έργα, όμως είναι θέμα πολιτικής.
“Για χρόνια έχει υπάρξει πολύ μεγάλη καθυστέρηση και ίσως φταίει και το πως αντιλαμβάνεται ο κόσμος τους υδατικούς πόρους . Θεωρεί ο καθένας ότι μπορούμε να αντλήσουμε όσο θέλουμε. Δεν υπάρχει ορθή διαχείριση και υπάρχει και έλλειμμα πολιτικής πάνω στο νερό. Δεν έχουν γίνει αυτά τα έργα που έπρεπε. Γίνονται προσπάθειες μικρής και μεσαίας κλίμακας παρεμβάσεις τα τελευταία χρόνια. Ένας μεγάλος ταμιευτήρας θέλει χρόνο, μελέτες κτλ για να γίνει, αλλά πρέπει κάποια στιγμή να ξεκινήσει”, συμπλήρωσε ο Καθηγητής.
Μικρής κλίμακας έργα στο Πήλιο και έργα ανάσχεσης και ταμίευσης νερού στον Αλμυρό
Ο Καθηγητής του Τμήματος Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών του ΑΠΘ αναφέρθηκε όμως συγκεκριμένα και στη Μαγνησία.
Τόνισε πως γενικά, οι ταμιευτήρες, που αποτελούν μεγάλη κλίμακας έργα, μπορούν να συνδυαστούν με τέτοιο τρόπο ώστε να παρέχουν και αντιπλημμυρική προστασία αλλά και μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως έργα παραγωγής υδροηλεκτρικής ενέργειας, που είναι μια ανανεώσιμη και “πράσινη” πηγή ενέργειας .
Το Πήλιο, ανέφερε δεν έχει τη δυνατότητα για μεγάλους ταμιευτήρες. “Έχει κατασκευαστεί το φράγμα στο Παναγιώτικο , το οποίο έχει πάρα πολλά προβλήματα και πολλές διαρροές. Πριν γίνει ένα φράγμα γίνεται γεωλογική μελέτη. Εκεί δεν είχε μελετηθεί καλά γι’ αυτό και οι διαρροές. Το βόρειο ανατολικό Πήλιο, δηλαδή από τη Ζαγορά και βόρεια δέχεται πάρα πολύ μεγάλα ύψη βροχών που πιθανώς τα επόμενα χρόνια θα ενταθούν περισσότερο Εκεί δεν υπάρχει ο χώρος, η μορφολογία, που να επιτρέπει μεσαίας και μεγάλης κλίμακας έργα, όμως εκεί μπορούν να γίνουν μικρότερα φράγματα ανάσχεσης, που κυρίως θα προστατεύουν έναντι των πλημμυρών”, τόνισε.
Από την άλλη πλευρά, στη δυτική Μαγνησία και ειδικότερα στην περιοχή του Αλμυρού ο Καθηγητής επεσήμανε πως εκεί υπάρχουν αρκετά χειμαρρικά ρέματα που θα μπορούσαν να γίνουν έργα και ανάσχεσης και ταμίευσης νερού, να χρησιμοποιηθούν για άρδευση αλλά και προστασία από πλημμύρες.
“Η λιμνοδεξαμενή Ξηριά είναι έργο που θα βοηθήσει, αλλά είναι μικρής κλίμακας. Στη λεκάνη του Αλμυρού έχουμε ταπείνωση υδροφόρου ορίζοντα και λόγω αυτού έχουμε αλμύρυνση στις παράκτιες περιοχές και νιτρορύπανση. Θα βοηθήσει το εν λόγω έργο με λίγο καλύτερο σχεδιασμό των αρδευόμενων εκτάσεων, όμως υπάρχει χώρος στην περιοχή να αναπτυχθούν κι άλλα έργα ταμίευσης”, εξήγησε ο κ. Λουκάς, τονίζοντας πως αυτό που χρειάζεται είναι να υπάρχει ένας σχεδιασμός και να δαπανηθεί κεφάλαιο.
Τέλος, ο ίδιος ανέφερε το παράδειγμα της Κύπρου, ενός νησιού ξηρού, που εδώ και 50-60 χρόνια κατασκευαστεί ταμιευτήρες για αξιοποίηση των επιφανειακών νερών και η ανάπτυξη έργων είναι πολύ μεγάλη.
“Η διαχείριση πια πρέπει να είναι προσαρμόσιμη. Χρειάζεται συνολικός σχεδιασμός και για τη γεωργία και γενικά για τη χρήση νερού. Χρειάζονται παρεμβάσεις και ύδρευσης και άλλων χρήσεων”, κατέληξε ο Καθηγητής.
Σημειώνεται πως ο κ. Λουκάς συμμετείχε στο πρόσφατο Agribusiness Forum στα Τρίκαλα, αλλά και στην ημερίδα για το υδατικό πρόβλημα στη Θεσσαλία, που διοργανώθηκε από την ΠΕΔ Θεσσαλίας στη Λάρισα.
