Tα έθιμα του Πάσχα στην Ήπειρο,παρουσιάζουν πολλά κοινά σημεία και στοιχεία, με αυτά που διατηρούνται και στην υπόλοιπη Ελλάδα, με κυρίαρχα, αυτά που αφορούν στην προετοιμασία, όπως το ασβέστωματων αυλών στα σπίτια, αλλά και το καθάρισμα εσωτερικά, καθώς και το παραδοσιακό βάψιμο αυγών, την Παρασκευή της παραδοσιακής μαγειρίτσας, το ψήσιμο των αρνιών, οι χοροί, τα τραγούδια…
Αντί παράθεσης των παραδοσιακών εθίμων, ωστόσο, παρουσιάζουμε στους αναγνώστες μας, μια προσωπική ανάμνηση – περιγραφή από τις ημέρες του Πάσχα από το χωριό του στο Ζαγόρι (Βίτσα), που μας εμπιστεύτηκε, ο πρόεδρος της Ηπειρωτικής Αδελφότητας Μαγνησίας κ. Γιάννης Ζωΐδης.
Επιμέλεια- καταγραφή: Ηλίας Κουτσερής
Το Πάσχα δεν ερχόταν… ξαφνικά
Όπως αναφέρει, «στο χωριό μας ψηλά στο Ζαγόρι, το Πάσχα δεν ερχόταν ξαφνικά το νιώθαμε να πλησιάζει με το λιώσιμο του χιονιού, δεν ήταν απλώς μια γιορτή· ήταν ολόκληρη εμπειρία. Η Μεγάλη Εβδομάδα ήταν σιωπηλή, οι γυναίκες ζύμωναν ψωμί και άνοιγαν φύλλα για τις πίτες, ακόμη και… το χωριό άλλαζε όψη! Οι αυλές καθαρίζονταν, και μετά οι φούρνοι άναβαν και οι μυρωδιές από φρέσκο ψωμί και πίτες γέμιζαν τον αέρα.Θυμάμαι την γιαγιά μου να καθαρίζει τσουκνίδες για την λαμπρό πίτα (όπως λέγεται στο Ζαγόρι) με χέρια κόκκινα από το τσίμπημα».
Η ψαλμωδία αντηχούσε στα βουνά
Όπως σημειώνει ο πρόεδρος της Ηπειρωτικής Αδελφότητας Μαγνησίας, «τη Μεγάλη Πέμπτη βάφαμε τα αυγά κόκκινα, στολισμένα με φύλλα κρεμμυδιού… Η μάνα μου έλεγε, πως φέρνουν τύχη και υγεία, κι εγώ περίμενα με ανυπομονησία τη στιγμή που θα τα τσουγκρίζαμε.
Τη Μεγάλη Παρασκευή όλοι στην εκκλησία πρωί και βράδυ ακολουθούσαμε τον Επιτάφιο στα καλντερίμια …Τα κεριά φώτιζαν τις πέτρες και τα γεφύρια, όπως και τα πρόσωπα των συγχωριανών και η ψαλμωδία αντηχούσε στα βουνά, δημιουργώντας μια κατανυκτική ατμόσφαιρα που δεν ξεχνιέται … Δεν μιλούσε κανείς μόνο τα βήματα και το ψαλτήρι»… αναφέρει.
«Ο πατέρας σταύρωνε το ανώφλι»
Συνεχίζοντας την εξομολόγηση των αναμνήσεών του, ο κ. Γιάννης Ζωΐδης, αναφέρει, ότι «το βράδυ της Ανάστασης μαζευόμασταν όλοι στην εκκλησία. Μόλις ακουγόταν το «Χριστός Ανέστη», οι καμπάνες χτυπούσαν χαρμόσυνα έσπαγε η σιωπή και αντιλαλούσαντα βουνά ο ουρανός φωτιζόταν . Αγκαλιαζόμασταν, ανταλλάσσαμε ευχές και παίρναμε το Άγιο Φως για το σπίτι να σταυρώσει ό πατέρας τοανώφλι. Μετά η μαγειρίτσα με πολύ και πηχτό αυγολέμονο, το πρώτο τσούγκρισμα ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΈΣΤΗ ΚΑΙ ΑΛΗΘΏΣ ΑΝΈΣΤΗ»!!!
«Μικροί, μεγάλοι μια παρέα»
«Την Κυριακή του Πάσχα το χωριό ζωντάνευε ακόμη περισσότερο. Ξυπνούσαμε με τις φωτιές. Από νωρίς, έστηναν τις σούβλες στην αυλή ή στην πλατεία, γύριζαν το αρνί στην ξύλινη σούβλα οι άντρες και οι γυναίκες έστρωναν μεγάλα τραπέζια, ενώ για όλους,το τσίπουρο έρρεε άφθονο. Μικροί και μεγάλοι γινόμασταν μια παρέα. Ακούγονταν ηπειρώτικα τραγούδια, το κλαρίνο έδινε τον ρυθμό, ο χορός ξεκίναγε με μοιρολόι και τονγηραιότερονα σέρνει το χορό σε ένδειξη σεβασμού και το γλέντι κρατούσε μέχρι αργά.
Έτσι θυμάμαι το Πάσχα στο χωριό μας: γεμάτο πίστη, παράδοση, οικογένεια (παρόντες και οι ξενιτεμένοι)και εκείνη τη ζεστασιά που μόνο το Ζαγόρι μπορεί να χαρίσει…».
Πλούσιο το μορφωτικό και πολιτιστικό έργο της Ηπειρωτικής Αδελφότητας Μαγνησίας
Η Ηπειρωτική Αδελφότητα του Ν. Μαγνησίας εδρεύει στην πόλη του Βόλου, από την ίδρυσή της το έτος 1888, σύμφωνα με μαρτυρίες και επίσημα με το ΦΕΚ 17/8-4-1900, μέχρι και σήμερα. Βοηθούσε και συντελούσε στην προώθηση των σκοπών της αδελφότητας. Παλαιότερα η επωνυμία την οποία έφερε η αδελφότητα ήταν «Φιλανθρωπική Αδελφότης Ηπειρωτών εν Βόλω». Διευκόλυνε όλους τους Ηπειρώτες όταν έφθαναν στη Μαγνησία να γνωρισθούν, να αναπτύξουν σχέσεις και να αλληλοϋποστηρίζονται στην καθημερινή ζωή. Υπηρετούσε διάφορους σκοπούς ανάλογα με την κατάσταση που επικρατούσε, όπως φιλανθρωπικούς, εθνικούς, πατριωτικούς, ανθρωπιστικούς, κοινωνικούς και πολιτιστικούς.
Μορφωτικό και πολιτιστικό έργο
Τα τελευταία χρόνια, η Αδελφότητα παρουσίασε και μετέδωσε στο ευρύ κοινό της Μαγνησίας, ένα πλούσιο μορφωτικό και πολιτιστικό έργο, με το να διατηρεί τα ήθη και έθιμα, αλλά τις παραδόσεις μεταξύ των μελών της. Διοργάνωσε και πραγματοποίησε χορευτικές εκδηλώσεις με μουσικά συγκροτήματα από την Ήπειρο, διαλέξεις ποικίλου περιεχομένου, παρουσιάσεις βιβλίων από συγγραφείς με ηπειρώτικη καταγωγή, εκδρομές και πολλά άλλα. Προέβη στην έκδοση ημερολογίων, με τα οποία παρουσίασε τα πέτρινα γεφύρια, τα μοναστήρια κι ένα σωρό ιστορικά, τουριστικά μέρη της Ηπείρου. Διατηρεί τμήμα παραδοσιακών τοπικών χορών και παραδοσιακές φορεσιές. Είναι μέλος της Πανηπειρωτικής Συνομοσπονδίας Ελλάδος, η οποία τον Ιανουάριο 2002 βράβευσε την Αδελφότητα της Μαγνησίας, «Ως τον αρχαιότερο Ηπειρωτικό Σύλλογο της Ηπειρωτικής αποδημίας».
«Άνθρωποι με όνειρα και στόχους»
Γενικότερα οι Ηπειρώτες έδειξαν έμπρακτα την πρόοδό τους με την παρουσία τους σε αυτόν τον τόπο που τους έφερε η ζωή να ζήσουν. Στήριξαν την αστική τάξη, μεγαλούργησαν και προόδευσαν οι «από» ηπειρώτικης καταγωγής οικογένειες. Το διοικητικό συμβούλιο απαρτίζεται από ανθρώπους με όνειρα και στόχους, προσιτούς, συνεργάσιμους και οραματιστές για κάτι καλύτερο. Η αγάπη και ο νόστος για την ιδιαίτερη πατρίδα την ΗΠΕΙΡΟ, είναι το κίνητρο και το ευγενές ερέθισμα, δίνοντας έτσι ένα ηχηρό μήνυμα ελπίδας για μια καλύτερη κοινωνία, μέσα από έναν υγιή, χωρίς υποκρισίες πολιτισμό.
«Οι απόψεις μας, οι ιδέες και οι σκέψεις μας, θα συντελέσουν στην εξέλιξη της πολιτιστικής κατάστασης, σε αυτή την υπάρχουσα κοινωνική και ηθική κρίση που επικρατεί γενικά στην κοινωνία μας», όπως τονίζουν…
Το Διοικητικό Συμβούλιο
Το ΔΣ απαρτίζουν οι: Γιάννης Ζωΐδηςπρόεδρος, Απόστολος Μάτσος αντιπρόεδρος, ΚατερίναΚύρκου γεν. γραμματέας, ΠαναγιώτηςΣτεργίου ταμίας, Βασιλική Αλευρά μέλος, Συνεπικουρούμενοι από την Χρυσούλα Αλευράως έφορος χορευτικού και την Αντωνία Ζωΐδου ως υπεύθυνη δημοσίων σχέσεων.
Πηγή: Περιοδικό Volos Out του Ομίλου Καρεκλίδη
