«2/8/1944.Δύναμη του ΕΛΑΣ πραγματοποιεί επίθεση τις πρώτες πρωινές ώρες της 2ας Αυγούστου εναντίον Γερμανών στην οδική αρτηρία και στη σιδηροδρομική γραμμή Βόλου-Λάρισας. Σκοτώνονται πολλοί Γερμανοί, καταστρέφονται δύο τεθωρακισμένα, καθώς και η γραμμή σε πολλά σημεία». Από τα αρχεία του Αγγλικού Υπουργείου Εξωτερικών.
Γράφει ο Χαράλαμπος Αλεξάνδρου
Η επιχείρηση εναντίον της φρουράς του Βελεστίνου, ενταγμένη στις «μάχες της σοδειάς », είναι μια από τις πιο σοβαρές πολεμικές επιθετικές επιχειρήσεις που έλαβε χώρα στην περιοχήτης Μαγνησίας. Είχε ως σκοπό τον εξαναγκασμό των Γερμανών να εγκαταλείψουν το Βελεστίνο ώστε να μην μπορούν πλέον να διενεργούν επιδρομές στη Θεσσαλική πεδιάδα, λεηλατώντας τις σοδιές.
Οι δυνάμεις της φρουράς του Βελεστίνου ανήκαν στο 14ο λόχο του 8ο Συντάγματος της 4ης Αστυνομικής Μεραρχίας των Ες Ες.
Η κύρια επιχείρηση πραγματοποιήθηκε τη νύχτα της 1ης προς 2αν Αυγούστου 1944, εντός της κωμόπολης, από 3 κατευθύνσεις και μια δεύτερη στη περιοχή «Λατομείο», η οποία είχεδιπλόστόχο: την εξουδετέρωση της φρουράς, καθώς και την ταυτόχρονη προφύλαξη της κύριας επίθεσης από ενδεχόμενη εχθρική ενίσχυση από την πλευρά του Βόλου.Ο 7ος λόχος, με δ/τή τον ανθυπολοχαγό Αλέκο Μεταφτσή και καπετάνιο Μανώλη Φορλίδα ανέλαβε την εκτέλεσή της.
Οι πλαγιοφυλακές :Για την προστασία της κυρίας επίθεσης είχε σχεδιαστεί να υπάρχουν οι ακόλουθες πλαγιοφυλακές :
1.Από την πλευρά του Αλμυρού: τμήματα του 1ου λόχουεγκαταστάθηκαν σε ενέδρα στη θέση Καντήραγα (Χρυσή Ακτή, 16 χιλ από τον Βόλο),με νάρκες τοποθετημένες στο δρόμο.
2) Από την πλευρά του Βόλου: ο καπετάνιος του λόχου Μηχανικού Κώστας Διαμαντόπουλος με τμήμα του λόχου, εγκατέστησε εκτεταμένο ναρκοπέδιο στο δρόμο, στην περιοχή του Κάκκαβου
3) Από την πλευρά της Λάρισας, τμήμα της διμοιρίας μηχανικού του 1ου τάγματος με 12 αντάρτες, με διμοιρίτη το ΒασίληΜποτζώρλο εγκατέστησε ναρκοπέδιο στο δρόμο, μεταξύ Ριζόμυλου και Βελεστίνου με στόχο να αναχαιτίσει γερμανική δύναμη που θα κινούνταν από τη Λάρισα προς Βελεστίνο
Εξέλιξη της μάχης, Βελεστίνο
Η επιχείρηση έπρεπε να αρχίσει στις 11 το βράδυ. Όμως, η διμοιρία εφόδου με επικεφαλής τον υπολοχαγό Βαγγέλη Καλέμη, συναντήθηκε απρόσμενα με Γερμανική περίπολο, η ανταλλαγή πυρών που ακολούθησε ανάγκασε το σταθμό διοίκησης υπό τον Αμάρμπεη(καπετάνιο της 16ης Μεραρχίας) , να εκτοξεύσει την πράσινη φωτοβολίδα ως ένδειξη έναρξης της επιδρομής, κατά 15 λεπτά νωρίτερα. Η διμοιρία, επιτέθηκε στη συνέχεια στα τρία μαγαζιά που ήταν στην πλατεία, πετώντας χειροβομβίδες από τα παράθυρα και χειροβομβίδες κατασκευής «Τσουρνάτ» από τις στέγες. Οι Γερμανοί αναγκάστηκαν, με βαριές απώλειες, να εγκαταλείψουν τα μαγαζιά και να καταφύγουν στα απέναντι περιβόλια. Η μάχη του Βελεστίνου, τέλειωσε τις πρωινές ώρες της 2ας /8/44. Η κόκκινη φωτοβολίδα, από το σταθμό δ/σης, έδωσε το σύνθημα για την αποχώρηση των τμημάτων και τη σύμπτυξη στους προκαθορισμένους χώρους.
Στον τομέα του Λατομείου, ο 7ος λόχος αντιμετώπισε πυκνά πυρά από τους αμυνόμενους Γερμανούς. Η ύπαρξη ναρκοπεδίου , τριών σειρών συρματοπλεγμάτων, καθώς και πυρά αυτόματων όπλων, όλμων και πυροβολικού, καθήλωσαν τους αντάρτες. Ύστερα από 3ωρη μάχη, και στο πιο κρίσιμο σημείο, οι μαχητές με ηρωική έφοδο και με ηγέτη το διοικητή τους, πέτυχαν τελικά να εξουδετερώσουν τους Γερμανούς του φυλακίου. Το φυλάκιο κατελήφθη, οι Γερμανοί εξουδετερώθηκαν, αλλά ο Αλέκος Μεταφτσής έπεσε νεκρός πάνω στα συρματοπλέγματα.
Το μεσημέρι της 2/8/44, γερμανική φάλαγγα με προστασία αρμάτων μάχης, κινήθηκε από τον Βόλο προς το Βελεστίνο. Η διμοιρία ΕΠΟΝ του 54 Συν/τος, που βρίσκονταν αναπτυγμένη στα υψώματα του Αγίου Γεωργίου αντάλλαξε πυρά με τη φάλαγγα και ύστερα συμπτύχθηκε στα υψώματα πάνω από το χωριό.
Αποτελέσματα
Πλούσια ήταν τα λάφυρα :Τρία αυτοκίνητα κούρσες μάχης, 12 φορτηγά αυτοκίνητα μεγάλα, 2 τρίκυκλες μοτοσυκλέτες , ένα αλυσσοφόρο όχημα, 2 ραδιόφωνα, 1 ασύρματο, 2 τηλέφωνα, 4 τηλέμετρα Zeiss, 1 πυροβόλο ανατιναγμένο, 1 πολυβόλο, 1 οπλοπολυβόλο, 10 όπλα, 3 αυτόματα, αρκετό τηλεφωνικό υλικό, 50 κάρα ιματισμού- υπόδησης, 15 κιβώτια πυρομαχικών και 6 κιβώτια χειροβομβίδων .
Πάνω από εκατό νεκροί και τραυματίες ήταν οι απώλειες των Γερμανών σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΕΛΑΣ , υπολογίζεται δε ότι εντός του Βελεστίνου να σκοτώθηκαν πολλές δεκάδες από την ρίψη χειροβομβίδων στις οικίες διαμονής τους. Συνελήφθησαν 2 αιχμάλωτοι μεταξύ των οποίων κι ένας γιατρός, ο οποίος αρχικά είχε προσφέρει τις υπηρεσίες του στην κωμόπολη σε αρρώστους και τραυματίες, ενώ μετά την σύλληψη συνέχισε να τις προσφέρει στα αντάρτικα τμήματα.
Οι απώλειες του ΕΛΑΣ ήταν:Έντεκα νεκροί μεταξύ των οποίων και ο μόνιμος Ανθ/γός Αλέκος Μεταφτσής και 23 τραυματίες.
Συμπέρασμα
Η επιχείρηση σχεδιάστηκε με κάθε λεπτομέρεια,από τον υπολοχαγό Θόδωρο Καλλίνο (Αμάρμπεη),τον Θανάση Κουφοδήμο (Πέτρο Πηλιορείτη) και το στρατιωτικό διοικητή της ταξιαρχίας Ιππικού Σ. Γερασιμίδη. Οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ ήταν αριθμητικά υπέρτερες των Γερμανικών όπως πρέπει να συμβαίνει σε νυκτερινές επιθέσεις εντός κατοικημένων περιοχών , παράλληλα αρκετά «διαβασμένες» αφού είχαν πλήρη γνώση της αριθμητικής , στρατιωτικής και χωροταξικής συγκρότησης των εχθρικών δυνάμεων. Υπολογίζεται να συμμετείχαν στην επιχείρηση συνολικά 650 μαχητές του ΕΛΑΣ. Οι Γερμανοί αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν οριστικά το Βελεστίνο και να εγκατασταθούν στο σιδηροδρομικό σταθμό, σε μια απόσταση 1,5 χιλιόμετρου. Έτσι περιορίστηκε ο έλεγχός τους στη κωμόπολη και τη γύρω περιοχή.
Δ1.Τμήματα του λόγου μηχανικού με επικεφαλής τον καπετάνιο Κώστα Διαμαντόπουλο, για την αναχαίτιση Γερμανικών ενισχύσεων από το Βόλο.
Δ2.Επιθετική ενέργεια του 7ου λόχου στη φρουρά του Λατομείου με διοικητή τον μόνιμο ανθυπολοχαγό Αλέκο Μεταφτσή.
Δ3.Τμήματα της μονάδας καταστροφών του 1ου τάγματος με επικεφαλής το Βασίλη Μποτζώρλο , για την απόκρουση Γερμανικών ενισχύσεων από τη Λάρισα.
Δ4.Ολιγομελής ενέδρα με επικεφαλής τον Βαγγέλη Καρπέτη του 1ου λόχου, με ναρκοθέτηση του οδοστρώματος για την απώθηση πιθανών Γερμανικών ενισχύσεων από τη Λαμία
