Ως εφηβεία ορίζεται η περίοδος αύξησης και ανάπτυξης του ανθρώπου κατά την οποία το ανώριμο παιδί μεταμορφώνεται σε άτομο ικανό για αναπαραγωγή. Η εφηβεία περιλαμβάνει τις ψυχοκοινωνικές μεταβολές που εκφράζονται με τη συμπεριφορά και τις σωματικές μεταβολές που περιλαμβάνονται στον όρο ήβη.
Στην περίοδο αυτή, ένα σύνθετο και ολοένα αυξανόμενο πρόβλημα με επιπτώσεις τόσο για τους ίδιους όσο και για τη δημόσια υγεία , αποτελούν τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα. Η απερίσκεπτη σεξουαλική συμπεριφορά χωρίς προφυλάξεις και οι πολλαπλοί ερωτικοί σύντροφοι είναι ο κυριότερος παράγοντας κινδύνου για την αυξανόμενη επίπτωσή τους .
Τα συχνότερα αίτια των σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων είναι :
- Ιός απλού έρπητα ( HSV1 και HSV2 )
- Ιός ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV)
- Ιός ηπατίτιδας B και C
- Ιός επίκτητης ανοσοανεπάρκειας ( HIV)
- Chlamydia trachomatis
- Mycoplasma hominis , Ureoplasma urealiticum
- Neisseria gonorrhoeae
- Candida albicans
Ας σταθούμε όμως στον ιό ανθρωπίνων θηλωμάτων . Ο ιός αυτός είναι τόσο συχνός που εκτιμάται ότι το 80% των ανδρών και των γυναικών θα εκτεθούν κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Υπάρχουν πάνω από 200 διαφορετικοί τύποι ιού που κυκλοφορούν στην κοινότητα. Ανάλογα με τη επιδημιολογική τους σχέση με τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας κατηγοριοποιούνται σε υψηλού και χαμηλού κινδύνου.
ΧΑΜΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΤΥΠΟΙ HPV (ΤΥΠΟΙ 6 ΚΑΙ 11), ΠΟΥ ΕΝΟΧΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΓΙΑ :
- το 90% των κονδυλωμάτων των γεννητικών οργάνων
- της χαμηλής διαφοροποίησης καρκίνου του τραχήλου
- τα θηλώματα του αναπνευστικού ( π.χ νεογνό με θηλώματα κυρίως στο λάρυγγα από μητέρα με κονδυλώματα που γέννησε με φυσιολογικό τοκετό)
ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΤΥΠΟΙ HPV (ΤΥΠΟΙ 16, 18, 31, 33, 45, 52), ΠΟΥ ΕΝΟΧΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΓΙΑ :
Σε γυναίκες :
- καρκίνο τραχήλου της μήτρας
- καρκίνο αιδοίου
- καρκίνο κόλπου
- καρκίνο πρωκτού
- καρκίνο λάρυγγα, φάρυγγα , στοματικής κοιλότητας
Σε άνδρες :
- καρκίνο πέους
- καρκίνο πρωκτού
- καρκίνο λάρυγγα , φάρυγγα στοματικής κοιλότητας
Αξίζει να σημειωθεί ότι η λοίμωξη από τους υψηλού κινδύνου τύπους HPV θεωρείται αναγκαία αλλά όχι ικανή προυπόθεση για την ανάπτυξη καρκίνου, δεδομένου ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των ανθρώπων που μολύνονται, δεν αναπτύσσουν τελικά καρκίνο.
Η διάγνωση βασίζεται στην κλινική εξέταση και τεκμηριώνεται με βιοψία . Επίσης , με την τεχνική PCR μπορούμε όχι μόνο να διαπιστώσουμε την ύπαρξη του ιού αλλά να καθορίσουμε και το στέλεχος άρα και την υψηλή ή χαμηλή επικινδυνότητα ανάπτυξης καρκίνου.
Πώς προλαμβάνεται λοιπόν αυτή η λοίμωξη ;
- Πρωτογενής πρόληψη (προλαμβάνουμε μια νόσο πριν εμφανιστεί )
- Σεξουαλική αγωγή προσαρμοσμένη στην ηλικία και στις ανάγκες του πληθυσμού
- Εμβολιασμός
- Σταθερός ερωτικός σύντροφος ( μονογαμική σχέση )
- Δευτερογενής πρόληψη ( εντοπίζουμε πρώιμες βλάβες ώστε να παρέμβουμε εγκαίρως )
- Τεστ Παπανικολάου
Να σημειωθεί ότι μέθοδος προληπτικού ελέγχου προκειμένου να εντοπισθεί πιθανή κακοήθεια στα αγόρια , δεν υπάρχει.
Ο εμβολιασμός είναι το όπλο που έχουμε στα χέρια μας . Πρόκειται για ένα ασφαλές εμβόλιο που γίνεται ενδομυικα στο δελτοειδή μυ. Μπορεί να εμφανιστεί μια τοπική αντίδραση στο σημείο εμβολιασμού με ήπιο άλγος . Δεν επιβαρύνει εγκατασταθείσα λοίμωξη, ενώ παράλληλα προστατεύει από τους τύπους ιών που το άτομο είναι επίνοσο.
Σύμφωνα με το νεότερο Εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμού παίδων του 2024, συστήνεται
για αγόρια και κορίτσια στην ηλικία 9 – 11 ετών. Εάν καθυστερήσει , η αναπλήρωση γίνεται μέχρι 18 ετών . Το σχήμα εμβολιασμού είναι 2 δόσεις ( 0, 6 – 12μηνες ).
Δύο συχνά ερωτήματα που ακούμε στο παιδιατρικό ιατρείο είναι τα εξής:
- Γιατί ο εμβολιασμός πρέπει να γίνεται στην ηλικία των 9 – 11 ετών;
- Γιατί και στα αγόρια;
Ο εμβολιασμός είναι σημαντικό να πραγματοποιηθεί πριν την έναρξη της σεξουαλικής δραστηριότητας που πλέον ξεκινάει πολύ νωρίς σε μεγάλο ποσοστό των εφήβων. Επίσης , μεταξύ 9 – 11 έχουμε καλύτερη αντισωματική απάντηση.
Τα αγόρια μεταδίδουν τον ιό και επιπλέον έχουν υψηλή πιθανότητα νόσησης ανεξαρτήτως ηλικίας και χαμηλότερη ανοσολογική απόκριση στη φυσική λοίμωξη.
Δυστυχώς , το ποσοστό εμβολιασμού στην Ελλάδα είναι χαμηλό. Αφορά στο 55% των κοριτσιών και στο 18 -22% των αγοριών. Σε αυτό, σημαντικό ρόλο έπαιξε και η περίοδος COVID που δημιούργησε μια σημαντική μείωση .
Στόχος του WHO είναι η στρατηγική 90 -70 – 90 :
- To 90% των κοριτσιών μέχρι τα 15 έτη θα πρέπει να έχει εμβολιαστεί πλήρως
- Το 70% των γυναικών θα πρέπει να εξεταστούν προληπτικά σε ηλικία 35 και 45 ετών
- Το 90% των γυναικών με προκαρκινικές αλλοιώσεις ή καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, θα πρέπει να τύχουν ενδεδειγμένης θεραπευτικής αντιμετώπισης και ανακουφιστικής φροντίδας
Η Αυστραλία το 2027 θα είναι η πρώτη HPV free community, ακολουθώντας την προαναφερόμενη στρατηγική . Είναι σημαντικό να ακολουθήσουμε το παράδειγμά της .
Έχουμε τη δύναμη . Ας προστατεύσουμε τα παιδιά μας από τον καρκίνο.
Πηγή: Περιοδικό ΕΥ ΖΗΝ του Ομίλου Καρεκλίδη
