Νέα δεδομένα για τη διεκδίκηση αποζημιώσεων από ιδιοκτήτες ακινήτων που επλήγησαν από τις κακοκαιρίες «Daniel» και «Elias» δημιουργούν δύο αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ). Οι κρίσεις του ανώτατου δικαστηρίου αφορούν την ευθύνη της Δημόσιας Διοίκησης για ακίνητα κοντά σε ρέματα και αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για τη Μαγνησία, που υπέστη εκτεταμένες καταστροφές τον Σεπτέμβριο του 2023.
Με τις αποφάσεις 1177/2026 και 1281/2026, το Α΄ Τμήμα του ΣτΕ έκρινε ότι μπορεί να θεμελιωθεί ευθύνη του Δημοσίου, των δήμων ή των Περιφερειών για ζημιές σε παραρεμάτια ακίνητα, όταν έχουν εκδοθεί οικοδομικές άδειες ή έχουν πραγματοποιηθεί τακτοποιήσεις χωρίς την απαιτούμενη νόμιμη οριστική οριοθέτηση των ρεμάτων. Σύμφωνα με το dikastiko.gr, το δικαστήριο έκρινε ότι οι προσωρινές οριοθετήσεις που έγιναν βάσει του Κτιριοδομικού Κανονισμού του 1989 στερούνταν νομοθετικής εξουσιοδότησης. Παράλληλα, αναγνώρισε ότι οι σχετικές πολεοδομικές διατάξεις αποσκοπούν και στην προστασία των ατομικών δικαιωμάτων των πολιτών.
Πότε μπορεί να διεκδικηθεί αποζημίωση
Οι αποφάσεις δε σημαίνουν ότι όλοι οι πλημμυροπαθείς αποκτούν αυτομάτως δικαίωμα αποζημίωσης. Όπως επισημαίνουν νομικοί κύκλοι, κάθε υπόθεση πρέπει να εξετάζεται ξεχωριστά, ενώ οι ενδεχόμενες αποζημιώσεις λόγω ευθύνης της Διοίκησης δεν ταυτίζονται με τις ενισχύσεις της κρατικής αρωγής. Για τη θεμελίωση σχετικής αξίωσης απαιτείται έλεγχος της νομιμότητας των πολεοδομικών πράξεων, διαπίστωση της ζημίας και απόδειξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της παράνομης διοικητικής πράξης και της καταστροφής. Η εξέταση γίνεται με βάση τα άρθρα 105 και 106 του Εισαγωγικού Νόμου του Αστικού Κώδικα, που αφορούν την ευθύνη του Δημοσίου και των άλλων νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου.
Τι σημαίνουν οι αποφάσεις για τη Μαγνησία
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για περιοχές του Βόλου, όπως ο Κραυσίδωνας και ο Ξηριάς, αλλά και για οικισμούς του Πηλίου, μεταξύ των οποίων η Αγριά και τα Λεχώνια. Οι περιοχές αυτές δοκιμάστηκαν σκληρά από τις πλημμύρες του Σεπτεμβρίου 2023, με τις νέες δικαστικές κρίσεις να δημιουργούν προοπτική διεκδίκησης αποζημιώσεων από τους πληγέντες. Ωστόσο, δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι οι συγκεκριμένες οικοδομικές άδειες και διοικητικές πράξεις που αφορούν ακίνητα της Μαγνησίας εμπίπτουν στις περιπτώσεις που εξέτασε το ΣτΕ. Γι’ αυτό απαιτείται έλεγχος των πολεοδομικών φακέλων και των διοικητικών πράξεων που συνδέονται με ακίνητα κοντά σε ρέματα, ώστε να διαπιστωθεί αν συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις για αποζημίωση από το Δημόσιο, τους δήμους ή την Περιφέρεια. Τρία χρόνια μετά την κακοκαιρία «Daniel», οι αποφάσεις επαναφέρουν στο προσκήνιο ένα ζήτημα που ξεπερνά την αποκατάσταση των υλικών ζημιών: την ανάγκη εφαρμογής της πολεοδομικής νομοθεσίας και ολοκληρωμένου σχεδιασμού, με στόχο την προστασία των κατοίκων και των περιουσιών τους.
