Κατά το διάστημα από 30 Ιουνίου έως 14 Ιουλίου 2019 η Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλου υλοποίησε πρόγραμμα επιμόρφωσης (Θερινό Πανεπιστήμιο) κληρικών και λαϊκών της εν Ουκρανία Αυτοκέφαλης Ορθόδοξης Εκκλησίας, η σύσταση της οποίας σηματοδοτεί μία νέα εποχή στη σύγχρονη ιστορία της φίλης, όσο και πολύπαθης αυτής χώρας, αλλά και της παγκόσμιας Ορθοδοξίας.
Όπως αναφέρεται σε σχετικό δελτίο Τύπου, «η απόφαση της Αυτού Θειοτάτης Παναγιότητος, του Οικουμενικού Πατριάρχου κ. κ. Βαρθολομαίου Α΄ και της Αγίας και Ιεράς Συνόδου του Οικουμενικού Πατριαρχείου οδήγησε στη θεραπεία ενός σχίσματος που στερούσε εκατομμύρια πιστών από την κοινωνία με την παγκόσμια Ορθοδοξία. Η μακροχρόνια εκκλησιαστική ανωμαλία και η επί δεκαετίες απομόνωση δημιούργησαν συνθήκες οι οποίες καθιστούν πρόδηλη την ανάγκη επιμόρφωσης του κλήρου και των θεολόγων της νέας Εκκλησίας.
Με αφετηρία την πολυετή εμπειρία της στη διοργάνωση επιτυχημένων συνεδρίων και επιμορφωτικών προγραμμάτων υψηλής ακαδημαϊκής ποιότητας και διεθνούς αναγνώρισης, η Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλου ανταποκρίθηκε στην πρόκληση και ανέλαβε την επιμόρφωση μίας ομάδας 15 κληρικών και λαϊκών θεολόγων, καθηγητών και φοιτητών από τις Θεολογικές Ακαδημίες του Κιέβου και του Volyn, όπως και από το Εθνικό Πανεπιστήμιο Yuriy Fedkovych Chernivtsi. Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα που προσέφερε κάλυψε ένα ευρύ φάσμα θεολογικών, κανονικών και ποιμαντικών ζητημάτων, ενώ συμπεριελάμβανε και πληθώρα ουσιαστικών περαιτέρω δράσεων.
Η επίσημη υποδοχή των κληρικών και λαϊκών από την Αυτοκέφαλη Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας έλαβε χώρα στο Βόλο, στις 30 Ιουνίου 2019, σε εκδήλωση την οποία χαιρέτισαν ο Σεβ. Μητροπολίτης Δημητριάδος κ. Ιγνάτιος, ο νεο-εκλεγείς Θεοφ. Επίσκοπος Ολβίας κ. Επιφάνιος (Αυτοκέφαλη Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας), ο Διευθυντής της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου Δρ. Παντελής Καλαϊτζίδης και από την πλευρά των προσκεκλημένων ο Πρύτανις της Θεολογικής Ακαδημίας του Volyn Πρωθιερέας π. Βλαδίμηρος Vakin. Ο Δρ. Παντελής Καλαϊτζιδης, Διευθυντής της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών καλωσόρισε τους συμμετέχοντες στο Θερινό Πανεπιστήμιο, τονίζοντας τη σημασία της θεολογικής εκπαίδευσης για την νεοπαγή Εκκλησία και για την υπέρβαση των συνεπειών του σχίσματος, ενώ υπογράμμισε την ετοιμότητα της Ακαδημίας του Βόλου να σχεδιάσει και να φέρει σε πέρας το απαιτητικό αυτό πρόγραμμα (Για το πλήρες κείμενο του χαιρετισμού πατήστε εδώ). Ο Μητροπολίτης Ιγνάτιος τόνισε την εκκλησιαστική και πνευματική σημασία του προγράμματος και τη σπουδαιότητά του για το μέλλον της Ορθόδοξης Εκκλησίας στην Ουκρανία, ενώ ο Επίσκοπος Ολβίας Επιφάνιος (εκλεγείς πρόσφατα ως τιτουλάριος επίσκοπος για τους Ελληνόφωνους της Ορθόδοξης Εκκλησίας στην Ουκρανία) εξέφρασε τα συγχαρητήριά του προς την Ακαδημία η οποία ανέλαβε μία τέτοια πρωτοβουλία η οποία υποστηρίζει την νεοπαγή Εκκλησία στα πρώτα της βήματα. Εκ μέρους των Ουκρανών συμετεχόντων ο π. Βλαδίμηρος είπε στη συνάφεια αυτή και τα εξής: «Θυμόμαστε σταθερά και συνειδητοποιούμε πως λάβαμε το φως της πίστεως του Χριστού από την Μητέρα Εκκλησία μας, τον Θρόνο της Κωνσταντινουπόλεως. Ως εκ τούτου, με το πρόγραμμα αυτό, όπως και με τη μελέτη της ελληνικής γλώσσας, επιστρέφουμε στις αδιατάρακτες και αυθεντικές πηγές της κληρονομίας των Πατέρων» (Για το πλήρες κείμενο του χαιρετισμού πατήστε εδώ). Ο π. Κύριλλος Hovorun (Επίκουρος Καθηγητής του Πανεπιστημίου Loyola Marymount και Διευθυντής του Huffington Ecumenical Institute στην Καλιφόρνια, ο οποίος δίδαξε και στο Θερινό Πανεπιστήμιο) υπογράμμισε τη σημασία του επιμορφωτικού αυτού προγράμματος για την αντιμετώπιση της εκκλησιαστικής και θεολογικής απομόνωσης μεγάλου μέρους της Ουκρανικής Ορθοδοξίας.
Οι επιμορφωτές και τα θέματα του Θερινού Πανεπιστημίου ήταν (κατά τη σειρά του προγράμματος):
π. Cyril Hovorun (Καθηγητής Πανεπιστημίου Loyola Marymount, Διευθυντής του Huffington Ecumenical Institute, California, Η.Π.Α.), Μετα-εκκλησιολογία και τα θεμέλια της Εκκλησίας
Χρήστος Καρακόλης (Καθηγητής Θεολογικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών, Μέλος Δ.Σ. Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου), Ορθόδοξη Βιβλική Ερμηνευτική
Δρ. Νικόλαος Ασπρούλης (Αναπληρωτής Διευθυντής Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών, Διδάσκων ΕΑΠ), α) Θεμελιώδης Εκκλησιακή Θεολογία: Φλωρόφσκυ και Ζηζιούλας σε διάλογο, β) Ερμηνευτική και Ορθόδοξη θεολογία. Μία εισαγωγή
π. Αμφιλόχιος Μήλτος (Δρ. Πανεπιστημίου της Σορβόννης, Επιστημονικός Συνεργάτης Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου), Συνοδικότητα και η σημασία της για τις Εκκλησίες σε Ανατολή και Δύση
Πέτρος Βασιλειάδης (Ομότιμος Καθηγητής Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ.), α)Ορθόδοξη Ιεραποστολή και Μαρτυρία, β) Ορθοδοξία και Λειτουργική αναγέννηση
Δρ. Παντελής Καλαϊτζίδης (Διευθυντής Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου, Μέλος Εκτελεστικής Επιτροπής Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Θρησκευτικών Επιστημών), α) Νέες εξελίξεις και πρόσφατα ρεύματα στην Ορθόδοξη θεολογία β) Ορθοδοξία και Νεωτερικότητα γ) Ορθοδοξία και Εθνικισμός
Paul Gavrilyuk (Καθηγητής Πανεπιστημίου St. Thomas, Minnesota, Η.Π.Α., Πρόεδρος Διεθνούς Ορθόδοξης Θεολογικής Ένωσης – International Orthodox Theological Association [IOTA]), α) Νεοπατερικές Θεολογίες του 20ου αιώνα: Ο Φλωρόφσκυ και οι ακόλουθοί του , β) Η Αλληλογραφία μεταξύ Φλωρόφσκυ και Σμέμαν: Μαθήματα για τη σύγχρονη ορθόδοξη διακυβέρνηση
Αικατερίνη Τσαλαμπούνη (Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ., Μέλος Δ.Σ. Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου), Ο ρόλος των γυναικών στην Εκκλησία
Σεβ. Μητροπολίτης Δημητριάδος και Αλμυρού κ. Ιγνάτιος, Παρουσίαση των ποιμαντικών δραστηριοτήτων και των δράσεων για τους νέους της Ιεράς Μητροπόλεως Δημητριάδος
Αρχ. Γρηγόριος Παπαθωμάς (Καθηγητής Θεολογικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών και Ορθόδοξου Θεολογικού Ινστιτούτου Αγίου Σεργίου, Παρίσι, Μέλος Δ.Σ. Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου) α) Ο Ρόλος του Οικουμενικού Πατριαρχείο στις διορθόδοξες σχέσεις, η Εκκλησία της Ελλάδος και η Ευρωπαϊκή Ένωση , β) Αυτοκέφαλη Εκκλησία, Συνοδικότητα και Κανονικό Δίκαιο
Γεώργιος Βλαντής, (MTh, Διευθυντής Συμβουλίου Χριστιανικών Εκκλησιών της Βαυαρίας, Επιστημονικός Συνεργάτης Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου), α) Η ρωμαιοκαθολική και προτεσταντική θεολογία κατά τον 20ο αιώνα, β) Οικουμενική Θεολογία και οικουμενική κίνηση/ Οι διάλογοι της Ορθόδοξης Εκκλησίας με τις άλλες χριστιανικές Εκκλησίες και τις άλλες θρησκείες.
Επιπροσθέτως, οι συμμετέχοντες έλαβαν μέρος σε πρόγραμμα ταχύρρυθμης εκμάθησης της Ελληνικής γλώσσας με διδάσκοντα τον Δρ. Γρηγόρη Στουρνάρα, ενώ συμμετείχαν και σε άλλες επιπρόσθετες δράσεις, οι οποίες παρατίθενται χρονολογικά:
– Επίσκεψη στον Ιερό Ναό Ευαγγελιστρίας Νέας Ιωνίας (Βόλος), όπου δόθηκε η δυνατότητα εξοικείωσης με την οργάνωση και λειτουργία μίας σύγχρονης ενορίας
– Επίσκεψη στους Ιερούς Ναούς Αγίου Δημητρίου, Αγίας Σοφίας, Αγίου Γρηγορίου Παλαμά και στο Παλάτι του Γαλέριου στη Θεσσαλονίκη και επίσκεψη στην Ιερά Μονή Βλατάδων και στο Πατριαρχικό Ίδρυμα Πατερικών Μελετών
– Διάλεξη του Σεβ. Μητροπολίτη Περγάμου κ. Ιωάννη Ζηζιούλα με θέμα «Το καθήκον της Ορθόδοξης θεολογίας σήμερα»
– Επίσκεψη στο Βυζαντινό Μουσείο Μακρινίτσας
– Επίσκεψη στη μοναστική πολιτεία των Μετεώρων (Καλαμπάκα)
– Επίσκεψη στην Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Ανατολής (Αγιά)
– Επίσκεψη στην Ελληνική Ευαγγελική Εκκλησία Βόλου, όπου έγιναν δεκτοί από τον Αιδ. ποιμένα Μελέτη Μελετιάδη.
– Επίσκεψη στην Εβραϊκή Συναγωγή και την Ισραηλιτική κοινότητα Βόλου.
Το πρόγραμμα κορυφώθηκε με επίσκεψη στο Οικουμενικό Πατριαρχείο στο Φανάρι. Τους συμμετέχοντες συνόδευσαν ο Διευθυντής της Ακαδημίας Δρ. Παντελής Καλαϊτζίδης, ο Πρόεδρος της Διεθνούς Ορθόδοξης Θεολογικής Ένωσης (IOTA) καθηγητής Paul Gavrilyuk, ο Διευθυντής του Συμβουλίου των Χριστιανικών Εκκλησιών της Βαυαρίας Γεώργιος Βλαντής και στελέχη της Ακαδημίας Βόλου.
Μεταξύ άλλων, η ομάδα είχε την ευκαιρία να επισκεφθεί την Αγία Ειρήνη και την Αγία Σοφία, τη Μονή της Χώρας και το Μπλε Τζαμί. Επίσης στην Ι. Μονή Ζωοδόχου Πηγής Μπαλουκλή είχε την ευκαιρία να προσκυνήσει στους τάφους των Οικουμενικών Πατριαρχών. Στις 13 Ιουλίου οι συμμετέχοντες μετέβησαν στη Χάλκη, στην Ιερά Μονή Αγίας Τριάδος και στη Θεολογική Σχολή, όπου έγιναν δεκτοί με ιδιαίτερη εγκαρδιότητα από τον νέο Ηγούμενο Θεοφ. Επίσκοπο Ερυθρών κ. Κύριλλο και την περί αυτόν αδελφότητα και ξεναγήθηκαν στους χώρους της Μονής και της Σχολής. Απευθυνόμενος στους επισκέπτες, ο Θεοφ. Ηγούμενος μίλησε για την ιστορία και την προσφορά της Ιεράς Θεολογικής Σχολής της Χάλκης και για το πρόβλημα που δημιουργεί το επί δεκαετίες κλείσιμό της, εκφράζοντας την αισιοδοξία του για το μέλλον και για προοπτικές περαιτέρω συνεργασίας με τις Θεολογικές Ακαδημίες της Ουκρανίας. Επαινώντας το έργο της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου, ο Θεοφιλέστατος κ. Κύριλλος επισήμανε τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η θεολογία στον σύγχρονο κόσμο, δίνοντας έμφαση στην πολυεπίπεδη προσφορά του Οικουμενικού Πατριαρχείου και τη διακονία του για την πανορθόδοξη ενότητα. Παρών στη συνάντηση ήταν και ο Σεβ. Αρχιεπίσκοπος Ανθηδώνος κ. Νεκτάριος, Έξαρχος στην Κωνσταντινούπολη του Παναγίου Τάφου (Πατριαρχείο Ιεροσολύμων), ο οποίος απηύθυνε επίσης εγκάρδια προσλαλιά στην ομάδα από τον Βόλο και τη νέα Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ουκρανίας, υπογραμμίζοντας τους ιδιαίτερους δεσμούς του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων με την Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως και τη Θεολογική Σχολή της Χάλκης.
Την Κυριακή 14 Ιουλίου η ομάδα, με επί κεφαλής τον Σεβ. Μητροπολίτη Δημητριάδος κ. Ιγνάτιο, επισκέφθηκε το Οικουμενικό Πατριαρχείο και συμμετείχε στη Θεία Λειτουργία που τελέστηκε χοροστατούσης της ΑΘΠ, του Οικουμενικού Πατριάρχου κ. Βαρθολομαίου.
Προσφωνώντας τον Παναγιώτατο, ο Σεβ. Μητροπολίτης Δημητριάδος κ. Ιγνάτιος είπε τα εξής: «Παναγιώτατε, όπως γνωρίζετε, τα τελευταία είκοσι χρόνια στην τοπική μας Εκκλησία, τη Μητρόπολη Δημητριάδος και Αλμυρού, λειτουργεί η Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών του Βόλου. Στα πλαίσια της Ακαδημίας δημιουργούνται ευκαιρίες συνάντησης και διαλόγου σε διορθόδοξο επίπεδο, διαχριστιανικό και συχνά και διαθρησκειακό.
Μετά από την μεγάλη και τόσο σπουδαία απόφασή σας να παραχωρήσετε το αυτοκέφαλο στον ορθόδοξο Ουκρανικό λαό, όπως είχατε δικαίωμα, είχαμε την σκέψη, που υποβάλαμε στο Διοικητικό Συμβούλιο και στον Διευθυντή της Ακαδημίας, να δημιουργηθούν προϋποθέσεις για συνάντηση με τους αδελφούς μας της νέας Εκκλησίας Ουκρανούς Ορθοδόξους, πιστεύοντας ακλόνητα ότι θα μπορούσε αυτό να κάνει ακόμη πιο ουσιαστική την ενότητα της κοινωνίας πλέον με το κοινό ποτήριο. Έτσι εκπονήθηκε ένα πρόγραμμα που απευθύνθηκε σε θεολόγους καθηγητές και φοιτητές των Εκκλησιαστικών και Θεολογικών Σχολών της Ουκρανίας.
Συμπαραστάτης σ’ αυτή την προσπάθεια ήρθε ο Γενικός Γραμματέας Θρησκευμάτων του Υπουργείου Παιδείας στην Ελλάδα κ. Γεώργιος Καλαντζής, ο οποίος αντελήφθη τη σημασία του εγχειρήματος και κατόρθωσε, χάρις στην ενημέρωση και του Υπουργού, του κ. Γαβρόγλου, να έχουμε μία επιχορήγηση που επέτρεψε να πραγματοποιηθεί αυτή η προσπάθεια και να φτάσει σε αίσιο τέλος.
Από την πρώτη στιγμή είχαμε αποφασίσει να φτάσουμε μέχρι το Οικουμενικό Πατριαρχείο για να έχουν τη δική σας ευχή και ευλογία με τη λήξη του σεμιναρίου. Και ιδού μετά από 15 ημέρες θεολογικών μαθημάτων, ποιμαντικών εμπειριών, είμαστε ενώπιόν σας και χαιρόμεθα ότι από σας θα πάρουν την Πατριαρχική ευχή και ευλογία για να επιστρέψουν στην πατρίδα τους.
Παναγιώτατε, θεωρούμε αυτή την προσπάθεια μια διακονία για την ενότητα της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Ευχηθείτε να ευοδωθεί η προσπάθεια ώστε να επαναλάβουμε παρόμοιες δράσεις για τη νέα Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας, προκειμένου να ενισχύσουμε ακόμη περισσότερο τους δεσμούς.
Παναγιώτατε, δεν θέλουμε να σας εγκωμιάσουμε, αλλά θέλουμε να σας διαβεβαιώσουμε ότι σε όλα αυτά εσείς είστε ο εμπνευστής. Και γνωρίζετε πολύ καλά, τουλάχιστον σε ό,τι με αφορά προσωπικά, ότι αυτό συμβαίνει από τα πολύ νεανικά μου χρόνια. Για άλλη μια φορά, σας ευχαριστούμε και σας ευγνωμονούμε και εύχεσθε πάντοτε να διακονούμε την Εκκλησία μας και την ενότητά της»
