Μεγάλες διαφορές, που σε ορισμένες περιπτώσεις ξεπερνούν ακόμη και τις 100.000 ευρώ, καταγράφονται στα εφάπαξ που λαμβάνουν οι συνταξιούχοι, ανάλογα με το ασφαλιστικό ταμείο στο οποίο υπάγονταν, τα χρόνια ασφάλισης και τις εισφορές που έχουν καταβάλει.
Τα τελευταία διαθέσιμα αναλυτικά στοιχεία πληρωμών για το πρώτο εξάμηνο του 2026 δείχνουν ότι το μέσο εφάπαξ που λαμβάνουν σήμερα οι συνταξιούχοι στο Δημόσιο ανέρχεται σε 24.527 ευρώ, ενώ στα Ταμεία ΔΕΚΟ και τραπεζών διαμορφώνεται σε 22.542 ευρώ. Στους τομείς πρόνοιας του ιδιωτικού τομέα ο μέσος όρος είναι σημαντικά χαμηλότερος, στα 5.647 ευρώ, ενώ στους τομείς του πρώην ΕΤΑΑ φθάνει τα 8.758 ευρώ.
Πίσω από τους μέσους όρους, ωστόσο, υπάρχουν πολύ μεγάλες αποκλίσεις. Σε ορισμένους πρώην φορείς πρόνοιας καταγράφονται πληρωμές λίγων χιλιάδων ευρώ, ενώ σε άλλους το μέσο ποσό ξεπερνά τις 90.000 ή ακόμη και τις 100.000 ευρώ.
Την ίδια ώρα, όσοι προγραμματίζουν τη συνταξιοδότησή τους το 2027 έχουν έναν επιπλέον λόγο να εξετάσουν προσεκτικά τον τρόπο υπολογισμού του βοηθήματος. Η συζήτηση για πιθανές αλλαγές στο ασφαλιστικό σύστημα δεν πρέπει να συγχέεται με αλλαγές που έχουν ήδη θεσπιστεί.
Με βάση το επίσημο πλαίσιο που δημοσιεύουν το υπουργείο Εργασίας και ο e-ΕΦΚΑ, το εφάπαξ εξακολουθεί να υπολογίζεται με διαφορετικό τρόπο για τον ασφαλιστικό χρόνο έως το τέλος του 2013 και για τον χρόνο από την 1η Ιανουαρίου 2014 και μετά.
Δημόσιο: Από 17.134 έως 41.605 ευρώ τα μέσα ποσά
Στους πρώην τομείς πρόνοιας του Δημοσίου, τα δημοσιευμένα στοιχεία δείχνουν σημαντικές διαφορές μεταξύ κατηγοριών εργαζομένων.
Για τους πολιτικούς υπαλλήλους το μέσο εφάπαξ διαμορφώθηκε σε 23.212 ευρώ, ενώ για τους εκπαιδευτικούς σε 23.825 ευρώ.
Στα Σώματα Ασφαλείας το μέσο ποσό ανήλθε σε 28.610 ευρώ, ενώ στους ασφαλισμένους των ειδικών μισθολογίων έφθασε τα 41.605 ευρώ.
Στους εργαζομένους των νοσηλευτικών ιδρυμάτων ο μέσος όρος διαμορφώθηκε σε 24.929 ευρώ και στους ασφαλισμένους των ΝΠΔΔ σε 17.134 ευρώ.
Οι αποκλίσεις εξηγούνται από διαφορετικά ασφαλιστικά ιστορικά, αποδοχές, εισφορές και χαρακτηριστικά των δικαιούχων που αποχώρησαν από την εργασία τους.
ΔΕΚΟ και τράπεζες: Μεγάλες διαφορές στα καταβαλλόμενα ποσά
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η απόσταση μεταξύ των μέσων εφάπαξ σε ορισμένους πρώην τομείς πρόνοιας των ΔΕΚΟ και των τραπεζών.
Στον ΟΣΕ το μέσο ποσό των πληρωμών του πρώτου εξαμήνου του 2026 έφθασε τα 97.463 ευρώ.
Στη ΔΕΗ διαμορφώθηκε σε 50.693 ευρώ και στον ΟΤΕ σε 45.785 ευρώ.
Για τους ασφαλισμένους της Εμπορικής Τράπεζας ο μέσος όρος ανήλθε σε 31.549 ευρώ, ενώ στην ΕΡΤ σε 13.780 ευρώ.
Τα ποσά αυτά δεν αποτελούν σταθερές παροχές για όλους τους εργαζομένους των συγκεκριμένων επιχειρήσεων. Είναι μέσοι όροι των εφάπαξ που καταβλήθηκαν στην εξεταζόμενη περίοδο.
Ιδιωτικός τομέας: Γιατί τα ποσά είναι συχνά χαμηλότερα
Στους πρώην τομείς πρόνοιας του ιδιωτικού τομέα, το μέσο εφάπαξ του πρώτου εξαμήνου διαμορφώθηκε στα 5.647 ευρώ.
Υπάρχουν, ωστόσο, σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ επιμέρους κλάδων.
Στον πρώην τομέα ΤΕΑΥΕΚ το μέσο ποσό ανήλθε σε 4.110 ευρώ, στον τομέα Μετάλλου σε 4.219 ευρώ και στον τομέα Τσιμέντων σε 3.065 ευρώ.
Αντίθετα, στον τομέα Λιμενεργατών καταγράφηκε μέσο εφάπαξ 105.220 ευρώ.
Αυτές οι διαφορές υπενθυμίζουν ότι η ένταξη στον ιδιωτικό τομέα δεν αρκεί για να προσδιορίσει το ύψος της παροχής. Καθοριστικό ρόλο έχει ο συγκεκριμένος πρώην φορέας πρόνοιας και το ασφαλιστικό ιστορικό του δικαιούχου.
Επίσης, δεν δικαιούνται όλοι οι εργαζόμενοι του ιδιωτικού τομέα εφάπαξ από τον e-ΕΦΚΑ. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η υπαγωγή σε αντίστοιχο κλάδο ασφάλισης και η πλήρωση των νόμιμων προϋποθέσεων.
Μηχανικοί, δικηγόροι και υγειονομικοί
Για τους ασφαλισμένους στους τομείς του πρώην ΕΤΑΑ, όπου περιλαμβάνονται κατηγορίες μηχανικών, υγειονομικών και νομικών, ο μέσος όρος των πληρωμών διαμορφώθηκε σε 8.758 ευρώ.
Στον πρώην τομέα ΤΣΜΕΔΕ το μέσο εφάπαξ ανήλθε σε 9.761 ευρώ, ενώ σε άλλους τομείς του πρώην ΕΤΑΑ τα ποσά ήταν υψηλότερα ή χαμηλότερα.
Για τους μη μισθωτούς ασφαλισμένους, ο υπολογισμός παρουσιάζει ιδιαιτερότητες, καθώς λαμβάνονται υπόψη οι ασφαλιστικές κατηγορίες και οι εισφορές που αντιστοιχούν στις επιμέρους χρονικές περιόδους.
Πώς υπολογίζεται το εφάπαξ – Τα δύο τμήματα
Ο γενικός κανόνας είναι ότι το εφάπαξ αποτελείται από δύο ξεχωριστά τμήματα, τα οποία προστίθενται.
Πρώτο τμήμα: Ασφάλιση έως τις 31 Δεκεμβρίου 2013
Για τους μισθωτούς που κατέβαλλαν εισφορά 4% υπέρ του κλάδου πρόνοιας, ο βασικός υπολογισμός γίνεται με βάση το 60% των ασφαλιστέων αποδοχών και τα έτη ασφάλισης έως το τέλος του 2013.
Ως βάση λαμβάνεται ο μέσος όρος των μηνιαίων αποδοχών της τελευταίας πενταετίας έως το 2013, επί των οποίων είχαν καταβληθεί οι προβλεπόμενες εισφορές. Δεν συνυπολογίζονται τα δώρα εορτών και το επίδομα αδείας.
Ο μέσος όρος αναπροσαρμόζεται με βάση τους προβλεπόμενους δείκτες μέχρι το έτος πριν από την αποχώρηση.
Ο απλουστευμένος τύπος, για ασφαλισμένο με εισφορά 4%, είναι:
Εφάπαξ έως το 2013 = 60% × αναπροσαρμοσμένες μέσες μηνιαίες αποδοχές × έτη ασφάλισης έως το 2013.
Όταν το ποσοστό εισφοράς διαφέρει από το 4%, εφαρμόζονται οι προβλεπόμενες αναλογικές προσαρμογές.
Δεύτερο τμήμα: Ασφάλιση από την 1η Ιανουαρίου 2014
Για τον χρόνο από το 2014 και μετά εφαρμόζεται το διανεμητικό σύστημα προκαθορισμένων εισφορών με νοητή κεφαλαιοποίηση.
Οι εισφορές καταγράφονται σε ατομικές μερίδες και το ποσό υπολογίζεται με βάση τη συσσωρευμένη αξία τους, σύμφωνα με τους συντελεστές που προβλέπει το σύστημα.
Επομένως, δεν ισχύει για αυτή την περίοδο ο παλαιός τύπος που βασίζεται στο 60% των αποδοχών.
Το τελικό εφάπαξ προκύπτει από το άθροισμα των δύο τμημάτων.
Παράδειγμα: Ασφαλισμένος με 25 χρόνια έως το 2013
Έστω ότι ένας μισθωτός έχει 25 χρόνια ασφάλισης έως τις 31 Δεκεμβρίου 2013 και αναπροσαρμοσμένες μέσες μηνιαίες ασφαλιστέες αποδοχές 1.500 ευρώ.
Με εισφορά 4%, το πρώτο τμήμα υπολογίζεται ως εξής:
60% × 1.500 ευρώ × 25 έτη = 22.500 ευρώ.
Στο ποσό αυτό προστίθεται το δεύτερο τμήμα, που αντιστοιχεί στις εισφορές από το 2014 έως την αποχώρηση και υπολογίζεται με το σύστημα νοητής κεφαλαιοποίησης.
Αν, αποκλειστικά για τις ανάγκες του παραδείγματος, το δεύτερο τμήμα διαμορφωθεί σε 7.000 ευρώ, το συνολικό εφάπαξ θα είναι 29.500 ευρώ.
Το παράδειγμα είναι ενδεικτικό και δεν αποτελεί εξατομικευμένη πρόβλεψη παροχής.
Τι γίνεται με όσους ασφαλίστηκαν μετά το 2014
Για τους ασφαλισμένους που απέκτησαν για πρώτη φορά χρόνο ασφάλισης στον κλάδο εφάπαξ από το 2014 και μετά, δεν υπάρχει τμήμα παροχής για την περίοδο έως το 2013.
Ολόκληρο το ποσό υπολογίζεται με βάση το νεότερο σύστημα, δηλαδή τις καταβληθείσες εισφορές και τη νοητή κεφαλαιοποίησή τους.
Αυτό σημαίνει ότι οι νέοι ασφαλισμένοι δεν έχουν το παλαιό τμήμα της παροχής, το οποίο εξακολουθεί να επηρεάζει σημαντικά τα ποσά αρκετών σημερινών συνταξιούχων.
Πώς βγαίνει το εφάπαξ στους ελεύθερους επαγγελματίες
Για τους μη μισθωτούς που είχαν ασφάλιση πρόνοιας πριν από το 2014, το πρώτο τμήμα υπολογίζεται με βάση τις προβλεπόμενες ασφαλιστικές κατηγορίες και τις αντίστοιχες εισφορές.
Για τον χρόνο από το 2014 και μετά εφαρμόζεται το σύστημα νοητής κεφαλαιοποίησης.
Από το 2020, οι εισφορές των μη μισθωτών για τον κλάδο εφάπαξ συνδέονται με ασφαλιστικές κατηγορίες, οι οποίες αναπροσαρμόζονται σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία.
Οι εισφορές αυτές δεν πρέπει να συγχέονται με το ποσό που θα καταβληθεί τελικά κατά τη συνταξιοδότηση.
Τι αλλάζει το 2027
Το βασικό ερώτημα για όσους σχεδιάζουν να συνταξιοδοτηθούν το 2027 είναι εάν θα υπάρξει διαφορετικός τρόπος υπολογισμού.
Με βάση τις διαθέσιμες επίσημες οδηγίες, δεν πρόκειται να υπάρξει γενική αντικατάσταση του ισχύοντος τύπου υπολογισμού του εφάπαξ από την 1η Ιανουαρίου 2027.
Το σύστημα των δύο τμημάτων θα εξακολουθεί να αποτελεί τη βάση υπολογισμού της παροχής.
Αυτό δεν σημαίνει ότι τα ποσά που θα πληρωθούν το 2027 θα είναι ίδια με εκείνα του 2026.
Το τελικό αποτέλεσμα μπορεί να επηρεαστεί από τον πρόσθετο χρόνο ασφάλισης, τις εισφορές που θα έχουν καταβληθεί, τις αποδοχές που λαμβάνονται υπόψη και τους προβλεπόμενους συντελεστές αναπροσαρμογής.
Παράλληλα, για το 2027 έχει προβλεφθεί αλλαγή στον μηχανισμό αναπροσαρμογής ορισμένων ασφαλιστικών μεγεθών, με μετάβαση από τον πληθωρισμό σε δείκτη μεταβολής μισθών. Η αλλαγή αυτή δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως αυτόματη αύξηση όλων των εφάπαξ ούτε ως κατάργηση του ειδικού τρόπου υπολογισμού τους.
Οποιαδήποτε νέα παρέμβαση ειδικά στον μαθηματικό τύπο της εφάπαξ παροχής θα πρέπει να προκύπτει από σαφή νομοθετική ρύθμιση.
Τι πρέπει να ελέγξουν όσοι ετοιμάζονται για σύνταξη
Για να εκτιμήσει ένας ασφαλισμένος το εφάπαξ που δικαιούται, πρέπει πρώτα να διαπιστώσει εάν διαθέτει ασφάλιση σε κλάδο εφάπαξ παροχών.
Στη συνέχεια χρειάζεται να ελέγξει τον ασφαλιστικό χρόνο που έχει πραγματοποιήσει έως το τέλος του 2013, τις ασφαλιστέες αποδοχές ή κατηγορίες της αντίστοιχης περιόδου και τις εισφορές που έχουν καταβληθεί από το 2014 και μετά.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν υπάρχει χρόνος ασφάλισης σε περισσότερους φορείς, καθώς και σε περιπτώσεις με ειδικές ασφαλιστικές διατάξεις.
Η ακριβής εκκαθάριση πραγματοποιείται από τον αρμόδιο φορέα με βάση το ατομικό ασφαλιστικό ιστορικό.
Πηγή: newsit.gr
