Διπλό λογαριασμό καλείται να πληρώσει η ελληνική οικονομία, καθώς το ράλι της ενέργειας περιορίζει το διαθέσιμο εισόδημα και αυξάνει τα κόστη των επιχειρήσεων, ενώ τα υψηλότερα επιτόκια δυσκολεύουν τη χρηματοδότηση της κατανάλωσης και των επενδύσεων, βάζοντας τρικλοποδιά στην ανάπτυξη ακριβώς πριν από το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης.
Με τη χθεσινή (10.09.2026) αύξηση των επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης, η ΕΚΤ ανέβασε το επιτόκιο καταθέσεων στο 2,50% και έσφιξε εκ νέου τις χρηματοδοτικές συνθήκες σε μια περίοδο κατά την οποία η άνοδος της ενέργειας περιορίζει ήδη την αγοραστική δύναμη και τα περιθώρια κερδοφορίας.
Η νέα αύξηση είναι η δεύτερη μέσα στο 2026, μετά την αντίστοιχη κίνηση του Ιουνίου, και έρχεται ενώ το πετρέλαιο Brent έχει ξεπεράσει ξανά τα 100 δολάρια το βαρέλι και το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο βρίσκεται κοντά στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων τριών ετών. Η κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και οι κίνδυνοι για τις ενεργειακές ροές έχουν ανατρέψει την προσδοκία ότι το σοκ θα ήταν προσωρινό.
Το αδιέξοδο της ΕΚΤ απέναντι στην ενέργεια
Τα υψηλότερα επιτόκια μπορούν να φρενάρουν τη ζήτηση, δεν μπορούν όμως να μειώσουν την τιμή του πετρελαίου ή να αυξήσουν τις ποσότητες φυσικού αερίου που φθάνουν στην Ευρώπη. Η ΕΚΤ επιχειρεί να εμποδίσει το ενεργειακό κόστος να περάσει μόνιμα στις τιμές αγαθών και υπηρεσιών, γνωρίζοντας ότι η ίδια συνταγή καθιστά ακριβότερο το χρήμα και περιορίζει την οικονομική δραστηριότητα.
Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη επιταχύνθηκε τον Αύγουστο στο 3,3%, από 2,9% τον Ιούλιο, με τις τιμές της ενέργειας να καταγράφουν ετήσια αύξηση 14,3%. Η εξέλιξη αυτή βάρυνε στην απόφαση της ΕΚΤ να αυστηροποιήσει ξανά τη νομισματική πολιτική, παρότι ο δομικός πληθωρισμός και οι μισθολογικές πιέσεις εμφανίζονται περισσότερο συγκρατημένοι.
Οι νέες προβλέψεις της ΕΚΤ τοποθετούν την ανάπτυξη της Ευρωζώνης στο 0,9% για το 2026, στο 1,4% για το 2027 και στο 1,5% για το 2028, αναγνωρίζοντας μεγαλύτερη αντοχή της οικονομίας από την αναμενόμενη. Η ίδια η κεντρική τράπεζα προειδοποιεί, ωστόσο, ότι οι κίνδυνοι παραμένουν ανοδικοί για τον πληθωρισμό και καθοδικοί για την ανάπτυξη.
Ανάλογη εικόνα καταγράφεται και στην Ελλάδα, όπου ο πληθωρισμός ανέβηκε στο 3,8% τον Αύγουστο. Σε ετήσια βάση, η κατηγορία της στέγασης κατέγραψε αύξηση 9,7%, κυρίως λόγω ενοικίων, φυσικού αερίου και πετρελαίου θέρμανσης, ενώ οι μεταφορές αυξήθηκαν κατά 7,7% εξαιτίας των καυσίμων και των αεροπορικών εισιτηρίων.
Διπλή πίεση σε παραγωγή και επενδύσεις
Για τις επιχειρήσεις το πλήγμα είναι διπλό. Η ενέργεια αυξάνει το λειτουργικό και μεταφορικό κόστος, ενώ τα επιτόκια ανεβάζουν το κόστος του κεφαλαίου κίνησης και τον πήχη απόδοσης για κάθε νέα επένδυση. Μεγαλύτερη πίεση δέχονται οι μικρές επιχειρήσεις και οι επαγγελματίες, οι οποίοι διαθέτουν μικρότερα περιθώρια για να απορροφήσουν το ενεργειακό κόστος ή να αναβάλουν τις χρηματοδοτικές τους ανάγκες.
Το βάρος για την ανάπτυξη δεν θα κριθεί μόνο από τις 25 μονάδες βάσης της τελευταίας αύξησης, αλλά κυρίως από το διάστημα για το οποίο το χρήμα θα παραμείνει ακριβό. Όσο η ενεργειακή κρίση κρατά τον πληθωρισμό μακριά από τον στόχο του 2%, τόσο απομακρύνεται η προοπτική χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής και αυξάνεται ο κίνδυνος να μετατεθούν ή να περιοριστούν επενδυτικά σχέδια.
Στο 1,9% η ανάπτυξη πριν από το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης
Το χρονικό σημείο είναι κρίσιμο καθώς η ελληνική ανάπτυξη επιβραδύνθηκε οριακά στο 1,9% σε ετήσια βάση το δεύτερο τρίμηνο, από 2% το πρώτο, με την τελική καταναλωτική δαπάνη να αυξάνεται κατά 1,3% και τις επενδύσεις παγίου κεφαλαίου κατά 6,1%. Οι εξαγωγές ενισχύθηκαν κατά 2,2%, αλλά οι εισαγωγές έτρεξαν ταχύτερα, με άνοδο 3,7%.
Η επενδυτική άνοδος αποτελεί το βασικό αντίβαρο στην αδύναμη κατανάλωση, είναι όμως και το μέγεθος που εκτίθεται περισσότερο στη σύμπτωση ακριβότερης χρηματοδότησης και ολοκλήρωσης των εκταμιεύσεων του Ταμείου Ανάκαμψης. Εάν το ενεργειακό σοκ παραταθεί, η οικονομία θα περάσει στη μετά-RRF περίοδο με μικρότερη ώθηση από την εσωτερική ζήτηση και υψηλότερο κόστος για τις ιδιωτικές επενδύσεις.
Η Κομισιόν έχει ήδη περιορίσει την πρόβλεψή της για την ελληνική ανάπτυξη στο 1,8% το 2026 και στο 1,6% το 2027, με την επιβράδυνση του 2027 να συνδέεται άμεσα με την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης. Οι νέες φοροελαφρύνσεις και οι δημόσιες επενδύσεις δημιουργούν ανάχωμα, αλλά μέρος της ώθησής τους κινδυνεύει να απορροφηθεί από τις υψηλότερες δαπάνες για καύσιμα και ενέργεια και από το αυξημένο κόστος χρηματοδότησης.
Πηγή: newsit.gr
