Πέντε λάθη στον σχεδιασμό για τις μπαταρίες – Γιατί οι φθηνές ΑΠΕ δεν φτάνουν στους καταναλωτές

Shutterstock
ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ

Πέντε κρίσιμα λάθη και παραλείψεις στον κυβερνητικό σχεδιασμό για την αποθήκευση ενέργειας αναδεικνύουν οι εξελίξεις στην ελληνική αγορά ηλεκτρισμού. Παρότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται στους παγκόσμιους πρωταθλητές στην ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, η καθυστέρηση στην εγκατάσταση μπαταριών περιορίζει τα οφέλη της πράσινης μετάβασης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Με εγκατεστημένη ισχύ ΑΠΕ που φτάνει τα 18.000 MW, η χώρα διαθέτει πλέον σημαντικές ποσότητες φθηνής ηλεκτρικής ενέργειας, κυρίως κατά τις μεσημβρινές ώρες. Ωστόσο, ελλείψει επαρκών συστημάτων αποθήκευσης, μεγάλο μέρος αυτής της παραγωγής είτε εξάγεται σε χαμηλές τιμές είτε περικόπτεται.

Τις βραδινές ώρες, αντίθετα, όταν τα φωτοβολταϊκά σταματούν να παράγουν, το σύστημα στρέφεται στις ακριβότερες μονάδες φυσικού αερίου ή σε εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας.

Η εικόνα αυτή δεν οφείλεται στην απουσία επενδυτικού ενδιαφέροντος. Αντίθετα, οι αιτήσεις για νέα έργα μπαταριών υπερκαλύπτουν κατά πολύ τη διαθέσιμη ισχύ σύνδεσης. Οι αιτίες εντοπίζονται κυρίως στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε η κυβερνητική πολιτική.

Πρώτο λάθος: Ανάπτυξη των ΑΠΕ χωρίς παράλληλο σχεδιασμό για αποθήκευση
Το πρώτο και σημαντικότερο λάθος ήταν ότι η κυβέρνηση προώθησε τη μαζική ανάπτυξη φωτοβολταϊκών και αιολικών πάρκων χωρίς να διασφαλίσει την παράλληλη ανάπτυξη της αποθήκευσης. Η Ελλάδα έφτασε να διαθέτει 18 GW εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ, αλλά δεν δημιούργησε εγκαίρως τις υποδομές που θα επέτρεπαν τη μεταφορά της πλεονάζουσας παραγωγής από τις μεσημβρινές στις βραδινές ώρες.

Σύμφωνα με στοιχεία της Ember, η χώρα βρίσκεται στην τρίτη θέση παγκοσμίως ως προς τη συμμετοχή των φωτοβολταϊκών στην ηλεκτροπαραγωγή και στην ένατη θέση στα αιολικά. Την ίδια στιγμή, όμως, συγκαταλέγεται στις χώρες της Ε.Ε. με τη χαμηλότερη αναλογία αποθηκευτικής δυναμικότητας προς εγκατεστημένη ισχύ ΑΠΕ. Η ασυμμετρία αυτή έχει άμεσες οικονομικές συνέπειες. Η φθηνή ενέργεια που παράγεται τις ώρες υψηλής ηλιοφάνειας δεν μπορεί να αξιοποιηθεί πλήρως, ενώ η χώρα εξακολουθεί να εξαρτάται από ακριβότερες πηγές ηλεκτροπαραγωγής όταν αυξάνεται η ζήτηση.

Δεύτερο λάθος: Καθυστέρηση ακόμη και στα επιδοτούμενα έργα των 900 MW
Το δεύτερο λάθος αφορά στην υλοποίηση των έργων αποθήκευσης συνολικής ισχύος 900 MW που εντάχθηκαν στο Ταμείο Ανάκαμψης. Παρά την εξασφάλιση χρηματοδοτικής στήριξης και την πραγματοποίηση των σχετικών διαγωνισμών, η ανάπτυξη των έργων δεν προχώρησε σύμφωνα με το αρχικό χρονοδιάγραμμα. Οι συγκεκριμένες μονάδες επρόκειτο να έχουν ολοκληρωθεί και ηλεκτριστεί έως το τέλος του 2025. Ωστόσο, αρκετές παρέμειναν ημιτελείς, ενώ η συνολική εγκατεστημένη ισχύς αποθήκευσης στη χώρα προσεγγίζει τα 800 MW, συμπεριλαμβανομένων και έργων χωρίς ενίσχυση.

Τρίτο λάθος: Σχεδόν 20 μήνες για την επιλογή έργων χωρίς κρατική επιδότηση
Το τρίτο λάθος είναι ίσως και το δυσκολότερο να δικαιολογηθεί, καθώς αφορά επενδύσεις που δεν επιβαρύνουν τον κρατικό προϋπολογισμό με λειτουργικές επιδοτήσεις. Πρόκειται για έργα αποθήκευσης, συνολικής ισχύος 4,7 GW, τα οποία σχεδιάζεται να αναπτυχθούν αποκλειστικά με όρους αγοράς. Η σχετική πρόσκληση δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο του 2025, όμως οι πίνακες προτεραιότητας ανακοινώθηκαν μόλις στις 13 Νοεμβρίου 2026. Χρειάστηκαν, δηλαδή, σχεδόν 20 μήνες για να ολοκληρωθεί ένα βασικό διοικητικό στάδιο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι επενδυτές μπορούν πλέον να ξεκινήσουν άμεσα την κατασκευή.

Τέταρτο λάθος: Γραφειοκρατικές διαδικασίες που μεταθέτουν τις επενδύσεις στο 2028
Το τέταρτο λάθος αφορά τη διατήρηση ενός σύνθετου και χρονοβόρου πλαισίου για την ανάπτυξη των έργων αποθήκευσης.

Ακόμη και μετά τη δημοσιοποίηση των πινάκων προτεραιότητας, οι επενδυτές έχουν μπροστά τους μια σειρά από διαδικασίες προτού μπορέσουν να προχωρήσουν στην κατασκευή.

Πρέπει να ολοκληρωθεί η εξέταση των ενστάσεων, να χορηγηθούν οι Οριστικές Προσφορές Σύνδεσης από τον ΑΔΜΗΕ και τον ΔΕΔΔΗΕ, να ληφθούν οι τελικές επενδυτικές αποφάσεις και να εξασφαλιστεί χρηματοδότηση.

Μόνο μετά την ολοκλήρωση αυτών των σταδίων μπορεί να αρχίσει η κατασκευή των εγκαταστάσεων.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, τα πρώτα έργα δεν αναμένεται να λειτουργήσουν πριν από το 2028. Αυτό σημαίνει ότι, ακόμη και αν δεν υπάρξουν νέες καθυστερήσεις, θα έχουν περάσει περίπου τρία χρόνια από την έναρξη της πρόσκλησης μέχρι να τεθούν σε λειτουργία οι πρώτες μονάδες.

Πέμπτο λάθος: Υποτίμηση του οικονομικού κόστους των καθυστερήσεων και του ανταγωνισμού από τη Βουλγαρία

Το πέμπτο λάθος αφορά την υποτίμηση των συνεπειών που έχει η έλλειψη αποθήκευσης για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας. Η γειτονική Βουλγαρία έχει επιταχύνει σημαντικά την ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης, ενισχύοντας τη δυνατότητά της να αξιοποιεί τις διακυμάνσεις των τιμών στην περιφερειακή αγορά ηλεκτρισμού.

Την ίδια ώρα, η Ελλάδα αντιμετωπίζει το παράδοξο να διαθέτει άφθονη φθηνή πράσινη ενέργεια κατά τη διάρκεια της ημέρας, χωρίς να μπορεί να τη διατηρήσει για τις ώρες που είναι περισσότερο απαραίτητη. Έτσι, ελληνικές μεγαβατώρες εξάγονται σε χαμηλές τιμές προς τη Βουλγαρία τις μεσημβρινές ώρες, ενώ το βράδυ η κατεύθυνση των εμπορικών ροών μπορεί να αντιστρέφεται, με εισαγωγές σε υψηλότερες τιμές.

Τέλος, οι περικοπές παραγωγής των ΑΠΕ περιορίζουν την αξιοποίηση επενδύσεων που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί, ενώ η αυξημένη συμμετοχή του φυσικού αερίου κατά τις βραδινές ώρες διατηρεί την έκθεση της αγοράς στις διακυμάνσεις των διεθνών τιμών καυσίμων.

Πηγή: dnews.gr

Εγγραφείτε στην ομάδα Magnesianews στο Viber για να λαμβάνετε ενημερώσεις.
Ακολουθήστε τη ροή Magnesianews στο Google News και μείνετε σε επαφή με ότι συμβαίνει.
Γίνετε μέλος στο κανάλι Magnesianews στο Messenger για όλες τις τελευταίες ειδήσεις.

Η εφημερίδα Μαγνησία και το magnesianews.gr είναι δίπλα στον Πολίτη.

Στείλε παράπονα, καταγγελίες ή ιδέες που αφορούν τη γειτονιά σου και τον τόπο μας.