Η Θεσσαλική Ένωση Θριασίου Πεδίου και ο Πολιτιστικός Επιμορφωτικός Σύλλογος Ελευσίνας-Μαγούλας «Ο ΛΟΓΟΣ» σε συνεργασία με τις Εκδόσεις «Ηδυέπεια» παρουσίασαν στο κοινό της Ελευσίνας την αναθεωρημένη έκδοση του ιστορικού έργου του Δρ. Στέφανου Γ. Κούτρα “Η Ελλάδα στην τροχιά της δόξας και της ατίμωσης (1880–1924),”ενός βιβλίου που φωτίζει με νηφαλιότητα και τεκμηρίωση μία από τις πιο κρίσιμες και δραματικές περιόδους του νεότερου ελληνικού κράτους.
Το έργο παρακολουθεί την πορεία της Ελλάδας από την προσάρτηση της Θεσσαλίας έως τη Μικρασιατική Καταστροφή, αναδεικνύοντας τις πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές διεργασίες που διαμόρφωσαν τη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα. Με επιστημονική τεκμηρίωση, γλαφυρή αφήγηση και κριτική προσέγγιση, ο συγγραφέας προσφέρει στον αναγνώστη ένα πολύτιμο εργαλείο ιστορικής γνώσης και εθνικού προβληματισμού.
Η Εκδήλωση πραγματοποιήθηκε την Δευτέρα 9 Νοεμβρίου 2026 και ώρα 6:30 στο Ελληνικό Ινστιτούτο Συγκολλήσεων με Καλωσόρισμα από την κ Χριστίνα Σιγιάννη μέλος της Θεσσαλικής Ένωσης Θριασίου Πεδίου. Το Βιβλίο παρουσίασαν στο κοινό η Δρ. Θεολογίας Αρχαιολόγος κ. Μαρία Σκλείδα η οποία στην ομιλία της μεταξύ άλλων ανέφερε τα εξής :«Το βιβλίο του Δρ. Στέφανου Γ. Κούτρα, «Η Ελλάδα στην τροχιά της δόξας και της ατίμωσης: 1880–1924», αποτελεί μια αξιόλογη συμβολή στη μελέτη μιας από τις πλέον καθοριστικές και αντιφατικές περιόδους της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Μέσα από την ανασύνθεση των πολιτικών, στρατιωτικών και κοινωνικών εξελίξεων, αναδεικνύεται η ιστορική διαδρομή ενός έθνους που βρέθηκε αντιμέτωπο με μεγάλες προσδοκίες, σημαντικές επιτυχίες, βαθιές αντιπαραθέσεις και οδυνηρές διαψεύσεις. Ο ίδιος ο τίτλος του έργου εμπεριέχει ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον ερμηνευτικό δίπολο: τη «δόξα» και την «ατίμωση». Πρόκειται για έννοιες με ισχυρό ιστορικό, ηθικό και συμβολικό περιεχόμενο, οι οποίες προσφέρονται για έναν ουσιαστικό προβληματισμό σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι λαοί αντιλαμβάνονται και αξιολογούν το παρελθόν τους. Ωστόσο, η ιστορική πραγματικότητα δεν μπορεί να εγκλωβιστεί σε απόλυτες αντιθέσεις. Η στρατιωτική νίκη δεν συνεπάγεται πάντοτε πολιτική δικαίωση, όπως και η ήττα δεν ισοδυναμεί με την ηθική απαξίωση ενός λαού. Η κριτική προσέγγιση της ιστορίας προϋποθέτει την αναζήτηση των αιτίων, των ευθυνών και των σύνθετων παραγόντων που διαμορφώνουν τις ιστορικές εξελίξεις. Η περίοδος 1880-1924 συμπυκνώνει χαρακτηριστικά αυτή τη διαλεκτική σχέση ανάμεσα στην πρόοδο και την οπισθοδρόμηση, στον εκσυγχρονισμό και στην κρίση, στην εθνική επέκταση και στην καταστροφή. Ο Εθνικός Διχασμός, οι πολιτικές αντιπαραθέσεις, η επιρροή των Μεγάλων Δυνάμεων και, τελικά, η Μικρασιατική Καταστροφή καταδεικνύουν ότι η ιστορική πορεία δεν καθορίζεται από μια αναπόφευκτη μοίρα, αλλά διαμορφώνεται μέσα από ανθρώπινες αποφάσεις, συγκρουόμενα συμφέροντα και διεθνείς συσχετισμούς ισχύος. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει, επίσης, η κοινωνική διάσταση των ιστορικών μεταβολών. Πίσω από τις διπλωματικές αποφάσεις, τις στρατιωτικές επιχειρήσεις και τις πολιτικές ανακατατάξεις βρίσκονται οι άνθρωποι που υφίστανται τις συνέπειές τους. Ο ξεριζωμός, η προσφυγιά, η ανασυγκρότηση της κοινωνίας και η διαμόρφωση νέων συλλογικών ταυτοτήτων υπενθυμίζουν ότι η ιστορία δεν αποτελεί αποκλειστικά υπόθεση ηγετών και κρατικών μηχανισμών, αλλά πρωτίστως ιστορία ανθρώπινων βιωμάτων. Η ουσιαστική αξία του έργου έγκειται και στη δυνατότητα που προσφέρει για έναν γόνιμο διάλογο ανάμεσα στο παρελθόν και στο παρόν. Η ιστορική γνώση αποκτά βαθύτερο νόημα όταν υπερβαίνει την απλή παράθεση γεγονότων και μετατρέπεται σε αφετηρία κριτικής σκέψης, αυτογνωσίας και δημοκρατικής συνείδησης. Υπό αυτό το πρίσμα, το βιβλίο του Στέφανου Κούτρα δεν προσφέρεται μόνο για την κατανόηση μιας ταραγμένης ιστορικής περιόδου, αλλά και για τον αναστόχασμο πάνω στις διαχρονικές ευθύνες της πολιτικής ηγεσίας και της κοινωνίας. Μας υπενθυμίζει ότι η ιστορική μνήμη δεν οφείλει να καλλιεργεί ούτε την άκριτη εξιδανίκευση των θριάμβων ούτε τη διαρκή αναπαραγωγή των τραυμάτων, αλλά να συμβάλλει στην ωριμότητα της συλλογικής μας συνείδησης. Γιατί, τελικά, η μεγαλύτερη προσφορά της ιστορίας δεν είναι να μας διδάσκει μόνο τι συνέβη, αλλά να μας βοηθά να κατανοήσουμε γιατί συνέβη, ποιες ευθύνες το συνόδευσαν και τι μπορούμε να διδαχθούμε από αυτό. Η πραγματική ιστορική αυτογνωσία αρχίζει εκεί όπου η εξιδανίκευση υποχωρεί και τη θέση της καταλαμβάνει η κριτική ευθύνη.» Ακολούθησε η δεύτερη ομιλία από την κ. Φωτεινή Φιλλίπου Δρ. Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας, Σύμβουλο Εκπαίδευσης η οποία στην εισήγηση της τόνισε «Το βιβλίο δεν περιορίζεται σε μια απλή παράθεση γεγονότων. Ο συγγραφέας ανασύρει πρωτογενής πηγές, μελετά τοπικά αρχεία, δευτερογενές υλικό και τον τύπο της εποχής και παίρνει μια από τις πιο συγκλονιστικές, γεμάτες πάθος, ανατροπές και δάκρυα περιόδους της πατρίδας μας —την περίοδο 1880 έως 1924— και της δίνει πνοή. Το μεγάλο πλεονέκτημα του βιβλίου είναι ότι συνδυάζει την επιστημονική ιστορική ματιά με την βιωματική ευαισθησία του εκπαιδευτικού, αναδεικνύοντας πώς η ιστορία συναντά την κοινωνική πραγματικότητα.
Για να κατανοήσουμε την αξία της μελέτης, αρκεί να αναλογιστούμε τους ιστορικούς σταθμούς στους οποίους εμβαθύνει το βιβλίο:
- Το 1880, μια περίοδο θεσμικού εκσυγχρονισμού και θεμελίωσης οργανωμένων δικτύων.
- Το 1897, τη βαθιά εθνική και οικονομική κρίση μετά τον ατυχή πόλεμο, που οδήγησε σε αναθεώρηση των εθνικών προτεραιοτήτων.
- Την περίοδο 1912–1913 με τους Βαλκανικούς Πολέμους, τον διπλασιασμό των συνόρων και την ανάγκη ενσωμάτωσης νέων πληθυσμών.
- Και τέλος, την κρίσιμη διετία 1922–1924, με το τραγικό ορόσημο της Μικρασιατικής Καταστροφής, την έλευση των προσφύγων και την ανακήρυξη της Α’ Ελληνικής Δημοκρατίας.
Το έργο αυτό αποτελεί έναν άθλο υπομονής και ερευνητικού μόχθου. Ο συγγραφέας καταφέρνει να χωρέσει στις σελίδες του την ιστορική μνήμη μισού περίπου αιώνα, προσφέροντας στην τοπική και εθνική μας ιστοριογραφία ένα έργο αναφοράς. Σας προσκαλώ να ανοίξετε τις σελίδες του και να ταξιδέψετε σε αυτή την ταραγμένη εποχή. Αξίζει να διαβαστεί από τον καθένα μας αν θέλουμε να καταλάβουμε γιατί οι πόλεις μας είναι έτσι δομημένες, γιατί η οικονομία μας συμπεριφέρεται με συγκεκριμένο τρόπο, από πού προέρχονται οι πολιτικές μας ευαισθησίες.
Η ενασχόληση με την ιστορία δεν αποτελεί μόνο μια επιστημονική ή πνευματική δραστηριότητα που αφορά την περιγραφή παρελθοντικών γεγονότων. Είναι ο τρόπος με τον οποίο επιλέγουμε να κατανοήσουμε τα συμβάντα, να τα ερμηνεύσουμε και να τα διατηρήσουμε στη συλλογική μας μνήμη. Είναι μια ουσιαστική διαδικασία αυτογνωσίας, καθώς μας βοηθά να κατανοήσουμε τις ιστορικές συνθήκες μέσα στις οποίες διαμορφώθηκαν οι κοινωνίες, οι θεσμοί και οι αντιλήψεις μας. Ίσως, τελικά, το σημαντικότερο δίδαγμα της ιστορίας να είναι ότι δεν μας προσφέρει έτοιμες απαντήσεις για το παρόν, αλλά μας μαθαίνει να θέτουμε ουσιαστικότερα ερωτήματα για τον κόσμο στον οποίο ζούμε. Και αυτή ακριβώς είναι η διαχρονική της αξία: να μετατρέπει τη γνώση του παρελθόντος σε συνείδηση, την ιστορική μνήμη σε κριτική σκέψη και την κατανόηση σε ευθύνη απέναντι στο μέλλον.
Κλείνοντας, θα ήθελα να συγχαρώ από καρδιάς τον αγαπητό συνάδελφο και συμπατριώτη Στέφανο Κούτρα για την επίπονη αλλά τόσο καρποφόρα προσπάθειά του και να του ευχηθώ το βιβλίο του να είναι καλοτάξιδο και να αποτελέσει αφορμή για γόνιμο διάλογο, περαιτέρω έρευνα και νέες ιστορικές αναζητήσεις!
Ο Συγγραφέας μετά το κλείσιμο των παρουσιάσεων εξέφρασε τις εγκάρδιες ευχαριστίες του στους φορείς διοργάνωσης και ιδιαίτερα στους Προέδρους Μάνο Βαλσαμάκη και Γαληνό Παζαρκώνη για την τιμητική πρόσκληση. « Η παρουσία σας σήμερα στην παρουσίαση του βιβλίου μου με τιμά και με συγκινεί» τόνισε απευθυνόμενος στο κοινό τονίζοντας «ότι η ενασχόληση του με την ιστορία της πατρίδας μας τον ενθουσιάζει με δεδομένο ότι προσωπική του πεποίθηση αποτελεί ότι η γνώση του παρελθόντος και των αγώνων των προγόνων μας αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την πορεία μας στο μέλλον. Επιπροσθέτως τόνισε με έμφαση την αναγκαιότητα μιας νέας προσέγγισης της διδακτικής της ιστορίας με ανάδειξη της βιωματικής μάθησης και της προβολής της τοπικής ιστορίας.»Έκλεισε την παρέμβαση του με ευχαριστίες στους συμμετέχοντες στη διοργάνωση της παρουσίασης.
Μετά τις παρουσιάσεις ακολούθησε η προβολή για πρώτη φορά στο κοινό του ιστορικού Ντοκιμαντέρ «Το τσιφλίκι του Πύργου Κιερίου» της Εκπαιδευτικού Χαριτίνης Δούμα το οποίο εντυπωσίασε για την αρτιότητα του και την γλαφυρή παράθεση των σημαντικών ιστορικών γεγονότων.
Η Εκδήλωση πλαισιώθηκε μουσικά από τον εξαιρετικό τραγουδοποιό, συνθέτη και στιχουργό Αντώνη Βάμβουκα ο οποίος με την κιθάρα του και τις μελωδίες του ενθουσίασε το κοινό.
Ο συντονισμός της παρουσίασης πραγματοποιήθηκε με άψογο τρόπο από την κ. Αθανασία Παπαδοπούλου – Συγγραφέα
Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους ο Γ΄ Αντιπρόεδρος της Βουλής κ. Αθανάσιος Μπούρας, η Αντιπρόεδρος της Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών κ. Σοφία Σκλείδα, ο Δημοτικός Σύμβουλος Ελευσίνας και επικεφαλής του συνδυασμού « Κοινωνία Δημοτών κ. Χρήστος Χρηστάκης, η Πρόεδρος του Συλλόγου Ποντίων Ελευσίνας «ΝΕΑ ΤΡΑΠΕΖΟΥΝΤΑ» κ. Σοφία Κοσμίδη, το μέλος του Δ.Σ του Πανηπειρωτικού Συνδέσμου κ. Βασιλική Γκόγκου, η κ. Αφροδίτη Φαρμάκη – Κέντρο Διημέρευσης & Ημερήσιας Φροντίδας για άτομα με αναπηρία « Όλοι Εμείς Μαζί» και ο πρώην πρόεδρος του Συλλόγου Εθελοντών Θριασίου Πεδίου κ. Ιωάννης Καλυμνάκης.
Η Εκδήλωση ολοκληρώθηκε με εξαιρετική επιτυχία και με μικρή δεξίωση και προσφορά στο κοινό εδεσμάτων συνοδεία Θεσσαλικού Κρασιού και τσίπουρου.
