Ο χρόνος της αρχικής ίδρυσης της Μονής Ευαγγελίστριας, στο νησί Τρίκερι, δεν είναι γνωστός. Χάρη, όμως, σε μία ενθύμηση του 1773, η οποία μας πληροφορεί για την καταστροφή της αυτό το έτος, συμπεραίνουμε ότι η μονή ιδρύθηκε κάποια χρόνια πριν από το 1773, είναι δηλαδή κτίσμα των μέσων, τουλάχιστον, του 18ου αιώνα.
Η σχετική με την καταστροφή του ενθύμηση έχει ως εξής:
«1773 Μαρτίου 4, ημέρα β΄ [Δευτέρα] έγεινεν ένας σεισμός μέτριος. ‘Ετι Μαρτίου5 ημέρα γ΄ [Τρίτη] έγεινεν σεισμός μέγας και έπεσεν ο πύργος και όλα τα σπίτια διεφθάρθηκαν ομοίως και η Ευαγγελίστρια, ώστε η γη νύκτα και μέρα δεν έπαβε. Έτι εις τας 14 του Μαρτίου, ξημερόνοντας Πέμπτη του μέγα κανόνος έως ώρα τετάρτη της νυκτός έγεινεν πάλιν σεισμός φρικτός και ήταν ο λαός όλος εις την εκκλησίαν και εγώ ήμουν εις την Παναγίαν την Ευαγγελί-στριαν και εισήλθον εις το ιερόν ομού με τον παπά Καλλίνικον του αγίου γέ-ροντος».
Η ενθύμηση αυτή ήταν γρσμμένη σε κάποιο έντυπο της μονής, το οποίο με-τσγέρθηκε στη βιβλιοθήκη της Εταιρείας Όθρυς του Αλμυρού, όπου την εντό-πισε και τη δημοσίευσε ο Αθ. Γ. Σπυριδάκης. Μέχρι προσφάτως δεν εκμεταλ-λεύθηκε το περιεχόμενό της από κάποιον μελετητή, με αποτέλεσμα να μένει ένα μεγάλο κενό στην ιστορία της Μονής Ευαγγελίστριας. Στην πρόσφατη έκ-δοση του corpusτων θεσσαλικών ενθυμήσεων, αντιλήφθηκα ότι στην εν λόγω ενθύμηση περιέχεται μία πληροφορία, η οποία ανάγει την ανέγερση της μονής στον 18ο αιώνα και η εύρεση της εικόνας το 1825 σηματοδότησε την εκ νέου ανέγερσής της, μετά από 42 χρόνια.
Σύμφωνα, λοιπόν, με την ενθύμηση, τη Δευτέρα 4 Μαρτίου 1773 έγινε ένας μέτριος σεισμός στην περιοχή της Ανατολικής Θεσσαλίας, ο οποίος, λόγω της μικρής έντασής του, δεν προξένησε ζημίες. Την επόμενη μέρα, όμως, Τρίτη 5 Μαρτίου, στις 9 μ.μ. (ώρα τρίτη, σύμφωνα με τον βυζαντινό τρόπο μέτρησης της ημέρας) σημειώθηκε ισχυρή σεισμική δόνηση, «έγεινεν μέγας σεισμός», εξαιτίας της οποίαςκατέπεσε ο πύργος της Μονής Ευαγγελίστριας και έπαθαν ζημίες (διεφθάρθηκαν) όλα τα σπίτια και το καθολικό της μονής. Οι σεισμικές δονήσεις ήταν συνεχείς. Ο θυμησογράφος σημείωσε ότι «η γη νύχτα και ημέρα δεν έπαβε» να κουνιέται. Όμως, οι σεισμικές δονήσεις δεν τελείωσαν. Μία ι-σχυρή, προφανώς μετασεισμική, δόνηση έδωσε το τελειωτική χτύπημα στη Μονή της Ευαγγελίστριας. Τη Μεγάλη Τετάρτη, 14 Μαρτίου 1773, ξημερώνο-ντας Μεγάλη Πέμπτη,«έγεινεν πάλιν σεισμός φρικτός». Όλοι οι Τρικεριώτες βρίσκονταν στην εκκλησία, στο καθολικό της Ευαγγελίστριας και παρακολου-θούσαν τη λειτουργία του όρθρου, Μεγάλου Κανόνος, η οποία τελείται την Πέμπτη της τέταρτης εβδομάδας των Νηστειών. Ο θυμησογράφος, μοναχός της Ευαγγελίστριας, τρομοκρατημένος, προφανώς, εισήλθε με τον ιερομόναχο Καλλίνικο στο ιερό, ενώ ο κόσμος εξήλθε για να γλυτώσει από την κατάρρευ-ση του καθολικού.
Η Μονή της Ευαγγελίστριας, μετά την κατάρρευση του καθολικού της πε-ριέπεσε στην αφάνεια, ως οικοδόμημα, αλλά έμεινε στη μνήμη των Τρικεριω-τών, ώσπου επανήλθε στην επιφάνεια, μετά από 42 χρόνια, με την εύρεση της εικόνας της Παναγίας, στις 10 Σεπτεμβρίου 1825, και στον γνωστό χώρο ανε-γέρθηκε η νέα μονή, την περίοδο 1835-1840.
[email protected]
. Αθ. Ι. Σπυριδάκης, «Ανέκδοτα χειρόγραφα της Εταιρείας Όθρυος. Ιστορικά ση-μειώματα», ΕΦΣ Παρνασσός, 5 (Αθήναι 1901) 151.
. Κώστας Σπανός, Θεσσαλικές Ενθυμήσεις 1404-1881. Τόμος Α΄, 1404-1799, Λάρισα 2011, 137-138.
. Απόστολος Δ. Παπαθανασίου, Το χρονικό των Τρικέρων, Βόλος 2010, 4, 16, 19.
