Το Κέντρο Σαρακατσάνικων Μελετών (Κ.Σ.Μ) πραγματοποίησε στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, την υβριδική εκδήλωση «Στη στράτα και στο λιβάδι: διαδρομές, φυτωνύμια και πολιτισμική μνήμη των Σαρακατσαναίων», στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2026.
Θέμα της ήταν η στράτα, η εποχική μετακίνηση με τα κοπάδια ανάμεσα στα χειμαδιά και στα ορεινά βοσκοτόπια. Η στράτα εξετάστηκε από δύο πλευρές: ως διαδρομή μέσα στο φυσικό περιβάλλον και ως πηγή γνώσης που αποτυπώνεται στις λέξεις. Το ερώτημα που διέτρεξε την εκδήλωση ήταν πώς η εμπειρία του τοπίου γίνεται γνώση και πώς αυτή η γνώση βρίσκει θέση στη σαρακατσάνικη λαλιά.
Την εκδήλωση άνοιξε με εισαγωγική τοποθέτηση ο Κώστας Ντίνας, Καθηγητής Γλωσσολογίας, με τίτλο «Από τη στράτα στη λέξη: τοπίο, γλώσσα και μνήμη στον σαρακατσάνικο κόσμο». Στην τοποθέτησή του πρότεινε ένα κοινό πλαίσιο για τις δύο εισηγήσεις: τη σχέση ανάμεσα στο τοπίο, στην πρακτική γνώση των κτηνοτρόφων και στη γλώσσα που τη μεταδίδει.
Ο Δημήτρης Καψάλης, Δρ. Δασολογίας, μίλησε με θέμα «Στράτες Σαρακατσαναίων: Οι παραδοσιακές διαδρομές μετακίνησης και η σχέση τους με το φυσικό περιβάλλον». Εξέτασε τη μετακινούμενη κτηνοτροφία και τα χαρακτηριστικά των διαδρομών, τη διαχρονική επίδραση της βόσκησης στη βλάστηση και τις χρήσεις των φυτών.
Ο Νίκος Βογιατζής, Δρ. Γλωσσολογίας, μίλησε με θέμα «Το λεξιλόγιο της Στράτας: Ετυμολογικές και ιδιωματικές διαδρομές των σαρακατσάνικων φυτωνυμίων». Παρουσίασε 139 εγγραφές για φυτά και ζώα από το υπό συγκρότηση Σαρακατσάνικο Ποιμενικό Λεξικό. Η εισήγηση εξέτασε επίσης τη σαρακατσάνικη προφορά, την ετυμολογία των λέξεων και τα δάνεια από γειτονικές γλώσσες.
Τον συντονισμό είχε ο Γεώργιος Καρατάσιος, μαθηματικός και πρώην Περιφερειακός Διευθυντής Εκπαίδευσης Κεντρικής Μακεδονίας.
Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους:
- ο Αιδεσιμολογιώτατος Πρωτοπρεσβύτερος Νικόλαος Νίκου, εκπρόσωπος του Παναγιωτάτου Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης κ. Φιλοθέου
- ο Στράτος Σιμόπουλος, Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος της Νέας Δημοκρατίας
- οι Βουλευτές Θεσσαλονίκης Θεόδωρος Καράογλου και Θεοφάνης Παππάς·
- η Αντιδήμαρχος Κορδελιού-Ευόσμου Μένια Καλού
- ο Αθανάσιος Μασλαρινός, Πρόεδρος του Κέντρου Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας
- η Κατερίνα Ζιούτα, πολιτεύτρια Ν.Δ.
- η Χριστίνα Ευαγγελινού και ο Γεώργιος Λικεσάς, Καθηγητές του ΤΕΦΑΑ του Α.Π.Θ
- ο Κωνσταντίνος Ντίνας, ιατρός, Καθηγητής του Α.Π.Θ
- ο Ιωάννης Κουτσοκώστας, συγγραφέας και ιστοριοδίφης
- Και η Μουδιώτη Αντωνία εκπρόσωπος του πολιτιστικού Συλλόγου Ευκαρπίας Σερρών.
Το Κ.Σ.Μ ευχαρίστησε όσους παρευρέθηκαν και όλους όσοι συνέβαλαν στην πραγματοποίηση της εκδήλωσης. Η εκδήλωση εντάσσεται στο έργο του Κέντρου για την έρευνα, την καταγραφή και την ανάδειξη της σαρακατσάνικης παράδοσης: της λαλιάς, της προφορικής παράδοσης, των διαδρομών και των πρακτικών της κτηνοτροφικής ζωής.
