Μία δημοσίευση με αναδρομή στους σεισμούς του 1955 στάθηκε η αφορμή για την Θάλεια Μακρή Σκοτινιώτη, να συγγράψει το βιβλίο «Η ΤΕΧΝΗ ΠΟΥ ΠΑΤΟΥΣΑΜΕ / ΜΕΦΣΟΥΤ ΕΝ ΒΟΛΩ» και υπότιτλο «ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟΝ ΜΩΣΑΪΚΩΝ ΠΛΑΚΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΩΝ ΜΩΣΑΪΚΩΝ ΜΑΡΜΑΡΩΝ», το οποίο κυκλοφόρησε τον περασμένο Ιούνιο από τις εκδόσεις «ΗΒΗ» και το οποίο θα παρουσιαστεί την ερχόμενη Δευτέρα 21 Σεπτεμβρίου στις 19.30 στο ξενοδοχείο «Ξενία» στον Βόλο.
Μιλώντας στο ΡΑΔΙΟ ΕΝΑ 102,5 και τον Ηλία Κουτσερή, η συγγραφέας «ταξίδεψε» τους ακροατές σε μία, ναι μεν δυσάρεστη εποχή, αλλά με μία αρχιτεκτονική νοσταλγία.
Όπως δήλωσε «Το έναυσμα ήταν μια δημοσίευση του Κώστα Μανωλίδη στο περιοδικό «Εδαφολόγιο», που αναφερόταν στους σεισμούς του 1955 και περιέγραφε τους σεισμόπληκτους Βολιώτες να αντικρίζουν έντρομοι τα γκρεμισμένα σπίτια τους. Είμαι παιδί των σεισμών. Θυμάμαι τις ιστορίες των γονιών μου για εκείνη την εποχή. Ξεκίνησα να συγκεντρώνω σιγά σιγά τα εναπομείναντα σχέδια των πλακιδίων που κοσμούσαν σχεδόν κάθε σπίτι του Βόλου κι αποτέλεσαν την αισθητική εκείνης της εποχής ’50 – ‘60. Στην αναζήτηση σπιτιών με τα χαρακτηριστικά πλακάκια «Μεφσούτ» και με βοήθησαν πολύ φίλοι μου».
Αρχειακό υλικό
Χαρακτήρισε «επίπονη» τη διαδικασία και εξήγησε ότι καθώς προχωρούσε η συλλογή, γεννήθηκε το ερώτημα ποιοι ήταν οι άνθρωποι πίσω από το εργοστάσιο που παρήγαγε αυτά τα πλακίδια, πότε λειτούργησε κι όταν συνέλλεξε τα στοιχεία,βγήκε το βιβλίο.
Αναγνώρισε ότι το διαθέσιμο αρχειακό υλικό ήταν ελάχιστο, ενώ πρώτη πηγή ήταν η ίδια της η οικογένεια, που της έδωσε προφορικές μαρτυρίες, ενώ αναζήτησε στοιχεία στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, όπου διασώθηκε την τελευταία στιγμή ένα μικρό κομμάτι του σχετικού αρχείου. Καθοριστικό στοιχείο, αποτέλεσε το τελευταίο συμβόλαιο αγοράς του οικοπέδου, το οποίο παρέπεμπε σε όλα τα προγενέστερα συμβόλαια και επέτρεψε να ανασυσταθεί η σταδιακή διαδικασία αγοράς και ανάπτυξης του εργοστασίου, που λειτούργησε από το 1913 έως το 1935. Επιπλέον στοιχεία αναζήτησε στο Πολιτιστικό Ίδρυμα του Ομίλου Πειραιώς και στο Πολιτιστικό Ίδρυμα της Εθνικής Τράπεζας.
Πλακάκια από τη Γαλλία στο Βιετνάμ!
Ένα μέρος του βιβλίου αναφέρεται στις επιδράσεις των στοιχείων που προέρχονται από την Γαλλία που έστελναν τα σχέδια εμπνευσμένα από ρωμαϊκά και παλαιοχριστιανικά ψηφιδωτά δάπεδα. Τα σχέδια αυτά τα έστελναν όχι μόνο στην Ευρώπη, αλλά και στις γαλλικές αποικίες. Μάλιστα σε ταξίδι της στο Βιετνάμ, εντόπισε σχέδια αντίστοιχα με άλλα, σε σπίτια του Βόλου!Στο τέλος της έρευνας, ψηφιοποίησε πάνω από 100 σχέδια, για να δείξει την ωραιότητα των σχεδίων…
Η πλατεία του Αναύρου, όπου βρίσκεται το ξενοδοχείο Ξενία, διαμορφώθηκε πάνω στα μπάζα των σεισμών του 1955, όπου και βρίσκονται πλακάκια Μεφσούτ και γι αυτό είναι σημειολογική και η επιλογή του χώρου.
Μάλιστα, σε σπίτι πριν τους σεισμούς, μπορεί κάποιος να δει σε βεράντες πλακάκια «Μεφσούτ» καθώς και σε αρκετά πεζοδρόμια και αυλές της πόλης, με χαρακτηριστικό μοτίβο, ενώ όσον αφορά στα δημόσια κτίρια, ανέφερε τα δικαστήρια του Βόλου.
Διατηρητέος ο χώρος
Το κτιριακό συγκρότημα του εργοστασίου κάλυπτε άλλοτε ολόκληρο οικοδομικό τετράγωνο, μέχρι την οδό Γαρέφη. Τη δεκαετία του 1970 χτίστηκαν στο πίσω μέρος τρεις μεγάλες πολυκατοικίες, διατηρήθηκε όμως η όψη επί της Πολυμέρη η οποία τη δεκαετία του 1980 κηρύχθηκε διατηρητέα σε βάθος πέντε μέτρων, κάτι που σημαίνει ότι οποιαδήποτε μελλοντική αναστήλωση θα πρέπει να αποτελεί πιστή αναπαράσταση του παλιού εργοστασίου. Σήμερα ωστόσο, επεσήμανε ότι το κτίριο βρίσκεται σε πολύ κακή κατάσταση, με πεσμένες στέγες.
Η ίδια μάλιστα, είχε προτείνει για την αξιοποίηση του χώρου τη δημιουργία ενός μουσείου βυζαντινού πολιτισμού — όχι με βυζαντινές εικόνες, αλλά με έμφαση στην αρχιτεκτονική των βυζαντινών πόλεων της Μαγνησίας και κυρίως τα ψηφιδωτά της περιοχής, τα σήμερα δεν είναι εκτεθειμένα πουθενά, που συνδέεται με τα δάπεδα του εργοστασίου.
Η παρουσίαση διοργανώνεται από το Ελληνικό Τμήμα της Διεθνούς Επιτροπής για την Διατήρηση της Βιομηχανικής Κληρονομιάς (TICCIH), τα Γενικά Αρχεία του Κράτους – Τμήμα Μαγνησίας, το Τ.Ε.Ε. – Τμήμα Μαγνησίας και το Εργαστήριο “Ταξίδια με [την] Τέχνη”. Την εκδήλωση θα συντονίσει η δρ Ιστορίας και Προϊσταμένη των Γ.Α.Κ. Μαγνησίας Αννίτα Πρασσά.
Απόδοση ραδιοφωνικής συνέντευξης: Αναστασία Φύσσα
