Σε ανακοίνωση της Ομοσπονδίας Γονέων Θεσσαλίας επισημαίνονται τα εξής:
«Η έναρξη κάθε σχολικής χρονιάς παράλληλα με τα όνειρα και τις ελπίδες αναδεικνύει την άσχημη κατάσταση που βρίσκεται σήμερα η δημόσια εκπαίδευση και επηρεάζει τα παιδιά και τις οικογένειές μας.
Η εικόνα που παρουσιάζει η κυβέρνηση είναι αυτή ενός σχολείου που «αναβαθμίζεται», με περισσότερες υποδομές, περισσότερους εκπαιδευτικούς και νέες εκπαιδευτικές δυνατότητες. Η καθημερινότητα των οικογενειών, όμως, είναι πιο σύνθετη.
Υπάρχουν προβλήματα στελέχωσης, μεγάλα τμήματα, ελλείψεις στην ειδική αγωγή και την παράλληλη στήριξη, σημαντικές ανάγκες στη σχολική στέγη και στη συντήρηση των κτιρίων, ενώ την ίδια στιγμή αυξάνεται η οικονομική επιβάρυνση των οικογενειών για τη μόρφωση των παιδιών.
Πιο συγκεκριμένα:
Η στελέχωση των σχολείων: οι αριθμοί και η πραγματικότητα
Ένα από τα βασικά ζητήματα κάθε Σεπτέμβρη είναι η κάλυψη των εκπαιδευτικών αναγκών. Για το 2026 πανελλαδικά ανακοινώθηκαν περίπου 5.300 μόνιμοι διορισμοί εκπαιδευτικών, από τους 10.000 που είχε εξαγγείλει το Υπουργείο αρχικά. Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι η πρώτη φάση αναπληρωτών θα αφορά περίπου 30.000 εκπαιδευτικούς, με τα κενά των αναπληρωτών να υπολογίζονται περίπου στις 45.000 τη φετινή χρονιά. Άρα στην έναρξη της σχολικής χρονιάς προκύπτουν τουλάχιστον 15.000 κενά σε αναπληρωτές, οι οποίοι καλύπτουν πάγιες και διαρκείς ανάγκες και πρακτικά αναπληρώνουν τον εαυτό τους κάθε χρόνο.
Για μια οικογένεια δεν έχει ιδιαίτερη σημασία πόσοι διορισμοί ανακοινώνονται συνολικά. Έχει σημασία αν:
το παιδί θα έχει εκπαιδευτικό από την πρώτη ημέρα,
θα λειτουργήσει το Τμήμα Ένταξης,
θα καλυφθεί η παράλληλη στήριξη,
θα λειτουργήσει το ολοήμερο,
θα υπάρχουν εκπαιδευτικοί ειδικοτήτων,
θα καλυφθούν τα κενά στα μικρότερα σχολεία και στις πιο απομακρυσμένες περιοχές.
Τα μεγάλα τμήματα και οι συγχωνεύσεις παρότι αποτελούν παιδαγωγικό πρόβλημα είναι επιδίωξη της κυβέρνησης γιατί θεωρεί δαπάνη το δημόσιο σχολείο
Οι συγχωνεύσεις και συμπτύξεις τμημάτων, η απώλεια ακόμα και οργανικών θέσεων εκπαιδευτικών, αποτελούν ένα σοβαρό ζήτημα.
Η μείωση του μαθητικού πληθυσμού σε ορισμένες περιοχές είναι πραγματικό δημογραφικό πρόβλημα. Δεν σημαίνει όμως ότι η μόνη δυνατή απάντηση είναι να αυξάνεται ο αριθμός των μαθητών στα τμήματα ή να μετακινούνται μαθητές από σχολείο σε σχολείο.
Η υπογεννητικότητα είναι ένα κοινωνικό πρόβλημα το οποίο δεν μπορεί να λειτουργεί σαν άλλοθι από την κυβέρνηση για συγχωνεύσεις και συμπτύξεις. Το κρίσιμο ζήτημα είναι πώς αντιμετωπίζει το κράτος αυτή την πραγματικότητα.
Είναι χαρακτηριστικά τα παραδείγματα συγχωνεύσεων στις μεγάλες πόλεις της Θεσσαλίας και όχι σε απομακρυσμένα χωριά της υπαίθρου. Μόνο στην πόλη του Βόλου η Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης προχωρά σε μπαράζ συγχωνεύσεων σε συνολικά 20 σχολικές μονάδες (14 στον Βόλο και 6 στη Νέα Ιωνία). Ενώ αντίστοιχη κατάσταση υπάρχει στη Λάρισα και στις άλλες μεγάλες πόλεις της Θεσσαλίας.
Στηρίζουμε με όλες μας τις δυνάμεις τους συλλόγους γονέων που βρίσκονται σε κινητοποιήσεις ενάντια στις συγχωνεύσεις, όπως στο 14ο Δημοτικό Σχολείο Βόλου, όπου οι γονείς οργανώθηκαν και παλεύουν πολύμορφα για άμεση ανάκληση της αντιπαιδαγωγικής απόφασης που αφορά τη συγχώνευση και τη δημιουργία τμημάτων με 25 μαθητές! Δεν πρέπει να επιτρέψουμε στο βωμό των «δημοσιονομικών αντοχών» να διώχνονται παιδιά από το σχολείο της γειτονιάς και να καλούνται να φοιτήσουν 10 τετράγωνα μακριά από το σπίτι τους! Τα παιδιά μας δεν είναι αριθμοί!
Γιατί η μείωση του μαθητικού πληθυσμού να μην αποτελέσει ευκαιρία για τη βελτίωση της εκπαιδευτικής διαδικασίας, για μικρότερα τμήματα, για περισσότερους εκπαιδευτικούς, για ουσιαστική στήριξη των μαθητών και των οικογενειών τους; Και αντί γι’ αυτό να αξιοποιείται ως άλλοθι για συγχωνεύσεις σχολείων, συμπτύξεις τμημάτων, μετακινήσεις μαθητών και περιορισμό των εκπαιδευτικών αναγκών;
Για έναν γονιό και το παιδί μιας λαϊκής οικογένειας που η μόνη επιλογή είναι το δημόσιο σχολείο η διαφορά ανάμεσα σε ένα τμήμα 18-20 μαθητών και ένα τμήμα 26-27 μαθητών είναι καθοριστική.
Το αίτημα για 15 μαθητές ανά τμήμα δεν είναι πολυτέλεια. Είναι σύγχρονη παιδαγωγική ανάγκη. Γιατί σε ένα τμήμα με 25 μαθητές ο εκπαιδευτικός δεν μπορεί να έχει τον ίδιο χρόνο και την ίδια δυνατότητα να παρακολουθήσει τις ανάγκες κάθε παιδιού.
Ειδική αγωγή: μια από τις μεγαλύτερες δοκιμασίες του δημόσιου σχολείου
Το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο έντονο στην ειδική αγωγή. Η παράλληλη στήριξη, τα Τμήματα Ένταξης και τα ειδικά σχολεία είναι ο μεγάλος χαμένος του δημοσιονομικού κόφτη. Η έλλειψη προσωπικού σημαίνει ότι ένα παιδί μπορεί να μη λαμβάνει τη στήριξη που χρειάζεται και ταυτόχρονα αυτό να έχει επιπτώσεις στη λειτουργία ολόκληρης της τάξης στο γενικό σχολείο.
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η κατάσταση στα ειδικά σχολεία. Πολλές σχολικές μονάδες, όπως το 1ο ΔΑΔ στη Λάρισα, λειτουργούν σε κτίρια που είναι παντελώς ακατάλληλα για τις ανάγκες της ειδικής εκπαίδευσης, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις οι εγκαταστάσεις λειτουργούν πάνω από τις δυνατότητές τους.
Η σχολική στέγη: πόσο ασφαλή είναι τα σχολεία των παιδιών μας;
Ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της απόστασης ανάμεσα στις εξαγγελίες και στις ανάγκες είναι η σχολική στέγη.
Το πρόγραμμα «Μαριέττα Γιαννάκου» που σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί “ριζική ανακαίνιση” όπως διατείνεται η κυβέρνηση, στη δεύτερη φάση του σχετίζεται με το 4% περίπου των σχολείων. Χαρακτηριστικά στη Λάρισα αφορά μόνο 6 από τις περίπου 150 σχολικές μονάδες. Με χρηματοδότηση αποκλειστικά από τα αφορολόγητα υπερκέρδη των τραπεζών και όχι από την κυβέρνηση, το κράτος «ξεφορτώνεται» την επείγουσα ανάγκη ανακαίνισης των σχολείων.
Σε μεγάλο ποσοστό το κτιριακό δυναμικό των σχολείων είναι γηρασμένο και αντιμετωπίζει ανάγκες συντήρησης, επισκευών, ενεργειακής αναβάθμισης και προσαρμογής στις σύγχρονες απαιτήσεις ασφάλειας. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα που αφορά στην πιστοποίηση των ηλεκτρολογικών εγκαταστάσεων σε σχολεία της Λάρισας που θα γίνει με εργολάβο και λεφτά των δημοτών σε μόνο 37 από τα 150 περίπου σχολεία και όχι από τις υπηρεσίες του δήμου Λαρισαίων. Και ο κατάλογος δεν έχει τέλος με σχολεία σε κοντέινερ, σε υπεραιωνόβια κτίρια, σε ρυθμισμένα αυθαίρετα χωρίς έλεγχο της στατικής επάρκειας και άλλες ανεπάρκειες που θέτουν την ασφάλεια των παιδιών μας σε κίνδυνο.
Χρειάζεται μακροπρόθεσμος κρατικός σχεδιασμός και προτεραιότητα στην εξασφάλιση κονδυλίων για τη σχολική στέγη. Ιδιαίτερα στο ζήτημα της αντισεισμικής προστασίας πρέπει να περάσουμε από την καταγραφή των προβλημάτων στην πάλη για την ουσιαστική επίλυσή τους. Ο προσεισμικός έλεγχος δεν έχει από μόνος του αξία, αν μετά από αυτόν δεν ακολουθούν οι απαραίτητες παρεμβάσεις.
Το σχολείο και το κόστος για την οικογένεια
Υπάρχει και μια άλλη πολύ κρίσιμη πλευρά που επανέρχεται κάθε Σεπτέμβρη: το πραγματικό κόστος που επωμίζεται η οικογένεια. Το σχολείο μπορεί τυπικά να είναι δημόσιο και δωρεάν, όμως η εκπαιδευτική διαδρομή ενός παιδιού συνοδεύεται από σημαντικές δαπάνες.
Σχολικά είδη, ξένες γλώσσες, φροντιστήρια, αθλητισμός, πολιτιστικές δραστηριότητες, μετακινήσεις, εκπαιδευτικές επισκέψεις και μια σειρά άλλων αναγκών επιβαρύνουν τον οικογενειακό προϋπολογισμό. Και αυτό γίνεται πιο δύσκολο όταν το κόστος κατοικίας, ενέργειας, τροφίμων και μετακινήσεων αυξάνεται.
Επομένως, η συζήτηση για τη δημόσια εκπαίδευση δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στο σχολείο. Πρέπει να συνδέεται και με το πόσο κοστίζει σήμερα σε μια οικογένεια να μεγαλώσει και να μορφώσει ένα παιδί. Αυτό αφορά ιδιαίτερα τις λαϊκές οικογένειες, γιατί η οικονομική δυνατότητα των γονιών επηρεάζει τελικά και τις εκπαιδευτικές δυνατότητες των παιδιών.
Η χρηματοδότηση: το κρίσιμο ερώτημα είναι οι προτεραιότητες του κράτους
Όταν συζητάμε για περισσότερους εκπαιδευτικούς, ασφαλέστερα σχολεία, ειδική αγωγή, σχολικά γεύματα ή καλύτερες υποδομές, η απάντηση που συχνά δίνεται είναι ότι όλα αυτά πρέπει να συνυπολογίζονται στις δημοσιονομικές δυνατότητες.
Είναι όμως χρήσιμο να εξετάζουμε τις συνολικές κρατικές προτεραιότητες. Για παράδειγμα, οι δαπάνες του ελληνικού κράτους για πολεμικό εξοπλισμό βρίσκονται σε επίπεδα περίπου 7 δισ. ευρώ ετησίως, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία. Το ζήτημα που θέτουμε δεν είναι απλώς «να βρεθούν χρήματα».
Είναι να συζητήσουμε ποιες ανάγκες θεωρεί προτεραιότητα η κοινωνία και ποιες το κράτος. Για εμάς, ασφαλή σχολεία, επαρκής στελέχωση, ειδική αγωγή, σχολικά γεύματα και δωρεάν πρόσβαση στη μόρφωση δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως δευτερεύουσες ανάγκες άρα και δαπάνες.
Τι είδους σχολείο θέλουμε;
Σήμερα χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο όροι όπως «δεξιότητες», «επιλογές», «ευελιξία», «σύνδεση με την αγορά εργασίας». Τα παιδιά χρειάζονται ασφαλώς γνώσεις και δεξιότητες. Όμως χρειάζονται πρώτα απ’ όλα γερή και ολόπλευρη μόρφωση. Χρειάζονται τη δυνατότητα να κατανοούν τον κόσμο γύρω τους. Να μπορούν να διακρίνουν την πληροφορία από τη γνώση της αλήθειας. Να αναπτύσσουν κρίση. Να συνεργάζονται. Να συμμετέχουν στην κοινωνική ζωή. Από αυτή την άποψη, η συζήτηση για το σχολείο είναι συζήτηση για το τι άνθρωπο θέλουμε να διαμορφώνει το σχολείο.
Με βάση όλα τα παραπάνω, διεκδικούμε:
Κάλυψη όλων των κενών εκπαιδευτικών θέσεων με μόνιμες προσλήψεις από την έναρξη της σχολικής χρονιάς.
Μείωση του αριθμού μαθητών ανά τμήμα.
Καμία συγχώνευση τμημάτων και αναγκαστική μετακίνηση παιδιών.
Λειτουργία όλων των ολοήμερων τμημάτων με την έναρξη της σχολικής χρονιάς για όλα τα παιδιά χωρίς όρους και προϋποθέσεις.
Διατήρηση, όπου υπάρχουν, των ολιγομελών τμημάτων και ειδικοτήτων.
Κατάργηση του ΦΠΑ για τις σχολικές δαπάνες των δήμων.
Κατάργηση του ειδικού φόρου κατανάλωσης για ενέργεια, ύδρευση και τηλεπικοινωνίες στους λογαριασμούς των σχολείων.
Για την ειδική αγωγή
Πλήρη κάλυψη της παράλληλης στήριξης.
Πλήρη στελέχωση των Τμημάτων Ένταξης.
Σύγχρονα και κατάλληλα ειδικά σχολεία.
Κάλυψη όλων των εκπαιδευτικών και άλλων αναγκών των μαθητών με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες.
Για τη σχολική στέγη
Πρόγραμμα κατασκευής και ανακατασκευής σχολικών κτιρίων με κρατική χρηματοδότηση. Αντικατάσταση όλων των κοντέινερ.
Ουσιαστική ετήσια συντήρηση όλων των σχολικών μονάδων.
Ολοκλήρωση του προσεισμικού ελέγχου και προγραμματισμόςτου δευτεροβάθμιου ελέγχου με εξασφάλιση και εγγραφή στον κρατικό προϋπολογισμό των κονδυλίων που απαιτούνται για την υλοποίησή του.
Για το μορφωτικό δικαίωμα
Δημόσια και δωρεάν εκπαίδευση χωρίς οικονομικούς φραγμούς.
Ουσιαστική στήριξη των οικογενειών για τις εκπαιδευτικές ανάγκες των παιδιών.
Δωρεάν σχολικά γεύματα για όλους τους μαθητές και μαθήτριες.
Συζήτηση για το νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο με επίκεντρο τις μορφωτικές ανάγκες των μαθητών, -τριών και όχι την αύξηση των εξεταστικών φραγμών».
