Το λεύκωμα της Δέσποινας Κατσώχη «ΑνθίΖΩ»

Της Μαρίας Σπανού

Πριν από λίγες μέρες παρουσιάστηκε στην πόλη μας, το λεύκωμα «ΑνθίΖΩ» της Δέσποινας Κατσώχη, γιατρού ογκολόγου/ακτινοθεραπεύτριας και προέδρου της ΑΚΟΣ-αστικής μη κερδοσκοπικής οργάνωσης, η οποία αναδεικνύει τη σημασία της πρόληψης, σχεδιάζει δράσεις για τους αποθεραπευμένους από τον καρκίνο, διενεργεί έρευνες σε θέματα καίρια για τη δημόσια υγεία και οργανώνει επιστημονικά συνέδρια. Στην εκδήλωση παρουσίασης του λευκώματος συμμετείχαν το Λύκειον των Ελληνίδων Βόλου, οι Φίλοι του Αθανασάκειου Αρχαιολογικού Μουσείου Βόλου» και ο Α΄ Σοροπτιμιστικός Όμιλος Βόλου.
Στις 112 σελίδες του ΑνθίΖΩ (εκδόσεις Καλέντη) κλείνονται αριστοτεχνικά ενενήντα επτά είδη λουλουδιών, ισάριθμα έργα τέχνης. Εικόνες και σχήματα συμπυκνωμένης ομορφιάς. Κόκκοι οργανικοί που διαστέλλονται στο φως, σκιρτήματα ανθέων σε πέταλα φίνα, με μια πλούσια χρωματική παλέτα. Ρόδα με βελούδινα άλικα, αχνοκίτρινες οργάντζες πάνω σε άνθη του αγρού, κατάλευκες μαργαρίτες, μίσχοι τρυφεροί, φύλλα δυστροπικά και αγκάθια αποτροπαϊκά, εκτυφλωτικά λευκά, απαλά και μικροσκοπικά και απ’ ανάμεσα, ανθοί δέντρων, σαν σε ευωδιαστή χορογραφία.
Ενενήντα επτά «μούσες», όπως τις χαρακτηρίζει η δημιουργός του λευκώματος Δ. Κατσώχη, πρωταγωνίστριες στη δική της αναγκαιότητα, στο δικό της αγώνα, φορτιστές στις αντοχές της. Φωτογραφίες της μοναδικές, που αιχμαλώτισε τη στιγμή που εκείνη διάλεξε. Και τις απαθανάτισε. Οι περισσότερες, τη στιγμή της απόλυτης ανθοφορίας τους. Τη στιγμή που με όλη τους την ικμάδα, στέλνουν χαμογελαστά και ευοίωνα σήματα στον κουρασμένο και απογοητευμένο άνθρωπο. Η σπουδαία γιατρός και καλλιτέχνης, παρότι δηλώνει για το δεύτερο ότι δεν είναι, αποτύπωσε σε μια στιγμή, το εύθραστο, το εφήμερο, το άσημο και το φθαρτό ενός λουλουδιού, που όμως αυτόματα αυτό μετουσιώθηκε σε άφθαρτο και σημαντικό. Μια δημιουργία ιδιαίτερη, που ενισχύθηκε με τα βιώματά της από την επαφή της με τη διαδικασία της άνθισης, στη σημειολογική της διάσταση• αυτή που με προσήλωση παρακολουθεί στους ασθενείς της, επαγρυπνώντας. Κατάφερε έτσι, ένα θαύμα, «άφωνο και συνάμα εκκωφαντικό, σιωπηλό και παράλληλα γλαφυρό. Μια διαδικασία, τρυφερή, σταθερή και διαρκώς παρούσα», όπως γράφει στην εισαγωγή της. Και το πέτυχε. Απόλυτα. Η ολόψυχη διάθεσή της για τη μάχη που δίνει στο τρίπτυχο φροντίζω, στηρίζω, ανακουφίζω, πέρασε γενναιόδωρα στα ανθισμένα λουλούδια που συνάντησε κατά την παραμονή της στο Πήλιο. Ένα οδοιπορικό, θεατό και ταυτόχρονα κρυμμένο σε ένα μαγικό τόπο, σε κάθε εποχή, που κάθε στιγμή της έμελλε να γίνει παρηγορητική, ελπιδοφόρα, ακόμα και ως ανάμνηση. Και τώρα ζητά το ίδιο από τους ασθενείς της. Να νιώσουν, να κατανοήσουν και να αποδεχτούν αγωνιζόμενοι για τη θεραπεία τους, αντλώντας δύναμη από την φύση. Παρακινούμενοι από το μεγαλείο της. Τους ξυπνά. Μας ξυπνά όλους, αισθήσεις, μνήμες και επιθυμίες. Με τρόπο ευφραντικό.
Έτσι, η πολύτιμη αυτή έκδοση, εκτός από τη δύναμη με το αισθαντικό και επουλωτικό της πνεύμα, γίνεται όχημα εξωστρέφειας, ανασύνταξης, αποθεραπείας, λύτρωσης και ίασης. Φυγή από το αδιέξοδο, έξοδο στο φως. Αναγέννηση ξανά.
Άλλωστε από πολύ παλιά ήταν γνωστό ότι τα λουλούδια έχουν κατευναστική επίδραση στους ανθρώπους, άκρως συναισθηματική, ενθαρρυντική και αναζωογονητική. Μελέτες έδειξαν ότι οι άνθρωποι που βλέπουν λουλούδια το πρωί έχουν καλύτερη διάθεση, απ’ ότι, εάν δεν τα είχαν δει. Πόσο τυχαίο μπορεί να είναι ότι παγκοσμίως οι άνθρωποι φέρνουν ως δώρο λουλούδια στα δωμάτια των νοσοκομείων στους αγαπημένους τους;
Ποιος δεν θυμάται από το διάσημο έργο του Στρατή Μυριβήλη «Η ζωή εν τάφω» (1924) το σημείο, στο οποίο ο αφηγητής, και, ενόσω βρίσκεται στο πεδίο της μάχης, οπού ο θάνατος μοιάζει να έχει τον πρώτο λόγο- ανακάλυψε μια άλικη παπαρούνα. Και ενώ είναι αποκαμωμένος και αποθαρρυμένος, η μόνη παπαρούνα που φύτρωσε πάνω στα σαπισμένα τσουβάλια μέσα στο χαράκωμά του αρκούσε για να του δώσει αναπάντεχη ελπίδα, θεωρώντας ότι το όμορφο και γεμάτο ζωή αυτό λουλούδι αποτελεί ένα σημάδι του Θεού. Μια «σημαιούλα της φλογερής ζωής που μου κάνει τα σινιάλα της», όπως γράφει.
Όλοι μας έχουμε διαπιστώσει πως αυτή η διαλεκτική σχέση ανθρώπου και φύσης είναι πάντα τόσο δημιουργική σε κάθε έκφανση της ζωής. Είναι τυχαίο άραγε επίσης, που η φύση και τα λουλούδια είναι θέμα πανάρχαιο και μάλιστα αγαπημένο στην ιστορία της τέχνης; Ποιος δεν έχει παρατηρήσει τα φύλλα ενός ενοχλητικού φυτού, όπως είναι το αγκάθι, η αρχαία άκανθος, που, σαν να μπήκε με τους κλώνους του σε ένα καλάθι μέσα, μετασχηματίζεται σε ένα εξαίσιο μαρμάρινο κορινθιακό κιονόκρανο; Ποιος ακόμα από εμάς δεν έχει δει, ότι η κάλυψη ενός παραδοσιακού πηλιορείτικου σπιτιού με τις γνωστές ντόπιες πλάκες παραπέμπουν στην φολιδωτή διάταξη στα λέπια ενός φιδιού ή μιας κουκουνάρας;
Το λεύκωμα της Κατσώχη γίνεται επίσης εργαλείο εκπαιδευτικό που φέρνει λίγο πιο κοντά, ό,τι ίσως είναι πια δυσκολοθώρητο για τη ζωή μας στην πόλη. Γίνεται κάλεσμα για να αποκαλύψουμε την αρμονία της φύσης μέσα από την αλήθεια. Μέσα από μια οικονομία σχεδόν θεϊκή. Βέβαια υπάρχουν και οι αθέατες πλευρές της. Υπάρχουν λουλούδια που εγκλείουν το κρυφό και περιμένουν τον μύστη τους για να τους αποκωδικοποιήσει. Άλλωστε «Φύσις κρύπτεσθαι φιλεί», λέει ο Ηράκλειτος. Πάρτε για παράδειγμα την αγκινάρα της σελίδας 31. Άλλο γέννημα γης δύσκολα θα βρεις με τόσο πολύπλοκη μυστική και μύχια σάρκα, αντάξια ψυχαναλυτών, ποιητών, ζωγράφων, η ωραία κυνάρα του Φρόυντ, που ποζάρει σε δύο συμβολικά, έργα του Τζιόρτζιο ντε Κίρικο και ο καρπός αυτός πάντα ακροβατεί, πότε σε τρυφερά φυλλοκάρδια και πότε σε αγκάθια απόρθητα.
Κοντολογίς, το μικρό αυτό λεύκωμα αναφέρεται σε όλους εμάς που πρέπει να δούμε τη ζωή μας, αλλιώς. Και δεν απευθύνεται πιστεύω αποκλειστικά στους ανθρώπους που η ασθένεια ήρθε στη ζωή τους και τώρα αποδυναμώνεται, από όλο τον αρνητικό και δύσκολο προγραμματισμό της και μετατρέπεται σε ένα εντευκτήριο αλλαγών και ανάκτησης. Αφορά όλους εμάς που θέλουμε να κάνουμε μια δυνατή επανεκκίνηση στη ζωή, αφού πρώτα κλείσουμε παλιούς λογαριασμούς τολμώντας αλλαγές! Αφήνοντας πίσω πάθη και εγωκεντρισμούς.
Ας ακολουθήσουμε λοιπόν το παράδειγμα της γιατρού και ας αφεθούμε σε μια συμφιλιωτική σχέση με τη φύση, προσπαθώντας να την αφουγκραστούμε. Σαν τον εαυτό μας. Με άλλη ματιά. Ακόμα και στην πόλη μέσα, τώρα που σε αρκετούς δρόμους, κυριαρχεί το υπέρτατο εαρινό άρωμα με τις ανθισμένες νερατζιές. Που ανθίζουν σε μια μόλις νύκτα, επουλώνοντας τη πληγή των χαμένων τους καρπών, που κείτονται σχεδόν σε σήψη κάτω στα ρείθρα, διδάσκοντάς μας τη σοφία της ανακύκλωσής τους ή της αναβλάστησής τους, όπως ο άνθρωπος. Γιατί μπορεί στην πόλη η άνοιξη να είναι φτωχή, βραχεία, φθαρτή, μα και εδώ είναι ελπιδοφόρα και δοξαστική, όπως τα άνθη της νερατζιάς. Που ψιθυριστικά και διασωστικά, σου λένε:
Όταν το λουλούδι ανθίζει, οι μέλισσες έρχονται απρόσκλητες.

Εγγραφείτε στην ομάδα Magnesianews στο Viber για να λαμβάνετε ενημερώσεις.
Ακολουθήστε τη ροή Magnesianews στο Google News και μείνετε σε επαφή με ότι συμβαίνει.