Αυτό το Σάββατο στην εκπομπή του Ράδιο ΕΝΑ 102,5 «Βιβλίο και Πολιτισμός», η Σοφία Νικολάου θα παρουσιάσει το βιβλίο «Η Ξένη» της Claudia Durastanti, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Gutenberg στη σειρά Aldina σε μετάφραση Ζωής Μπέλλα Αρμάου. Στο στούντιο θα βρίσκεται η κ. Αρμάου.
«Η Ξένη» είναι ένα συναρπαστικό, βαθιά προσωπικό και λογοτεχνικά πολυεπίπεδο αφήγημα που ισορροπεί ανάμεσα στο αυτοβιογραφικό στοιχείο και τη μυθοπλασία. Πραγματεύεται την έννοια της ταυτότητας, του ανήκειν και της γλώσσας, μέσα από την οδυνηρή αλλά και γοητευτική διαδρομή μιας γυναίκας που αισθάνεται ξένη παντού – στη χώρα της, στην οικογένειά της, ακόμα και μέσα στον ίδιο της τον εαυτό.
Η Durastanti μας εισάγει στην ιστορία των γονιών της, δύο κωφών μεταναστών που μετακινούνται από ένα ιταλικό χωριό στο Μπρούκλιν και αργότερα πίσω στην Ιταλία. Η απουσία κοινής γλώσσας –ακόμα και εντός της οικογένειας, καθώς οι γονείς της δεν της έμαθαν τη νοηματική– γίνεται η βασική μεταφορά του βιβλίου για τη συναισθηματική και κοινωνική απομόνωση. Αυτή η γλωσσική και πολιτισμική ετεροτοπία διαπερνά ολόκληρο το κείμενο, καθώς η ηρωίδα μετακινείται από χώρα σε χώρα, από πολιτισμό σε πολιτισμό, παλεύοντας να αυτοπροσδιοριστεί.
Η αφήγηση είναι πυκνή, γεμάτη διακειμενικές αναφορές και μια γραφή που θυμίζει δοκίμιο, χωρίς όμως να στερείται λυρισμού. Η Durastanti δεν αφηγείται απλώς μια ιστορία αναστοχάζεται, αναλύει και στοχάζεται πάνω στη μνήμη, στην ενηλικίωση, στις ρίζες και στην επανεφεύρεση του εαυτού. Η σύγκριση με τη Βιρτζίνια Γουλφ, που κάνει το Observer, δεν είναι αβάσιμη: ο εσωτερικός μονόλογος, η θραυσματική αφήγηση και η υπαρξιακή αγωνία είναι στοιχεία που φέρνουν τη Ξένη κοντά στη νεωτερική παράδοση.
Η καθολικότητα των θεμάτων που αγγίζει το καθιστά ενδιαφέρον γιατί αν και αφηγείται μια συγκεκριμένη προσωπική ιστορία, παρ’ όλα αυτά μιλά σε όλους όσοι έχουν νιώσει αποξένωση, όσοι έχουν βρεθεί να κινούνται μεταξύ κόσμων χωρίς να ανήκουν απόλυτα πουθενά. Στην εποχή όπου η μετανάστευση, η πολλαπλή ταυτότητα και η ρευστότητα των πολιτισμών είναι στο επίκεντρο των συζητήσεων, η Ξένη έρχεται να φωτίσει αυτές τις εμπειρίες με έναν τρόπο μοναδικό.
Η γραφή της Durastanti είναι καθηλωτική, γεμάτη συγκίνηση αλλά και στοχαστική απόσταση, καταφέρνοντας να ισορροπήσει ανάμεσα στο συναίσθημα και τη διανοητική επεξεργασία της μνήμης. «Η Ξένη» είναι μια αναγνωστική εμπειρία που σε σημαδεύει – ένα βιβλίο που αποτυπώνει την ανθρώπινη ανάγκη για επικοινωνία, κατανόηση και σύνδεση, ακόμα και όταν όλα γύρω φαίνεται να την εμποδίζουν. Το βιβλίο θα μπορούσαμε να πούμε ότι έχει τον ίδιο τίτλο με το έργο του Καμύ, ο Ξένος, στη θηλυκή του διάσταση, όμως στο ένα βιβλίο έχουμε μια φιλοσοφική διάσταση του Ξένου και στο βιβλίο της Durastanti μια βιωμένη συνθήκη. Ενώ ο Ξένος του Καμύ είναι μια υπαρξιακή πραγματεία για την αδιαφορία του σύμπαντος και την αποδοχή του παραλόγου, η Ξένη της Durastanti είναι μια οδύσσεια ταυτότητας, μια αναζήτηση σύνδεσης. Και στα δύο έργα, όμως, η συνθήκη του ξένου παραμένει ένα κεντρικό, αναπόδραστο στοιχείο της ανθρώπινης εμπειρίας. Άλλωστε ας μην ξεχνάμε οι πρώτοι ξένοι είναι ξένες οι Δαναΐδες.
