Η Σοφία Νικολάου, που επιμελείται και παρουσιάζει την εκπομπή «Βιβλίο και Πολιτισμός», που μεταδίδεται από το Ράδιο ΕΝΑ 102,5 φιλοξενεί αυτό το Σάββατο, στο πρώτο μέρος της εκπομπής, τον βραβευμένο με Α’ βραβείο δοκιμίου στον 44ο Πανελλήνιο Διαγωνισμό της Πανελλήνιας Ένωσης Λογοτεχνών για το «Γυρεύοντας τον ποιητή», Νίκο Παπαδόπουλο.
Ένα μικρό απόσπασμα από το δοκίμιο « …..Απαλλαγμένη απ’ τη βαρυτική έλξη της λογικής ξεδιαλύνεται η οπτική σου διάσταση κι ατενίζει τον Άνθρωπο να πασχίζει να ισορροπήσει στο τεντωμένο σχοινί της θνητότητας. Τον βλέπεις φύλλο φθινοπωρινό πάνω στο δέντρο της ζωής να παλεύει να κρατηθεί από μιαν ύστατη αχτίδα ανάσας που θα του χαρίσει μιαν ικμάδα χλωροφύλλης. Βλέπεις το δάκρυ να κυλά απ’ τα υγρά μάτια του ονείρου και να σβήνει στον υδροφόρο ορίζοντα του πεπερασμένου»
Στο δεύτερο μέρος της εκπομπής η Μαρία Παπαδάκη μιλά με τη Σοφία Νικολάου για το βιβλίο της «Χίλιες Ζωές σε Μία» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Χάρτινη Πόλη. Το μυθιστόρημα συνιστά μια εκτενή τοιχογραφία της γυναικείας εμπειρίας στον ελληνικό 20ό αιώνα, όπου η ατομική μοίρα διαπλέκεται οργανικά με τη συλλογική ιστορία. Η Αριστέα δεν αποτελεί απλώς μια ηρωίδα με ισχυρή προσωπικότητα, αλλά λειτουργεί ως συμβολική μορφή της γυναίκας που διεκδικεί την αυτενέργεια σε έναν κόσμο που επιμένει να την περιορίζει. Από την πρώτη στιγμή, η σύγκρουσή της με την οικογένεια και τις κοινωνικές συμβάσεις αναδεικνύει τον βασικό άξονα του έργου: την αντίσταση απέναντι στην προκαθορισμένη ταυτότητα. Η απόφασή της να εγκαταλείψει το Ρέθυμνο και να εγκατασταθεί στην Αθήνα σηματοδοτεί όχι μόνο μια γεωγραφική μετακίνηση, αλλά μια υπαρξιακή ρήξη. Το σπίτι που νοικιάζει μετατρέπεται σε έναν ενδιάμεσο χώρο ένα καταφύγιο, αλλά και ένα συνωμοτικό χώρο που ανάγεται στη μετάβαση από την ιδιωτική σφαίρα στην ιστορική δράση.
Η μεταμόρφωσή της σε «Πασιφάη» αποτελεί το πιο ισχυρό συμβολικό εύρημα του έργου. Το όνομα λειτουργεί ως προσωπείο και ως αναγέννηση: η Αριστέα μετατρέπεται σε ιδέα, μνήμη και αντίσταση. Μέσα από αυτή τη διπλή ταυτότητα, το μυθιστόρημα εξερευνά το τίμημα της ελευθερίας. Η πολλαπλότητα των «ζωών» της δεν είναι μόνο αποτέλεσμα ιστορικών αναγκών, αλλά και υπαρξιακής διάσπασης. Ο έρωτας δίνει μια αντιστικτική διάσταση στη σκληρότητα της ιστορίας. Είναι μια δύναμη που συνυπάρχει με την απώλεια. Η μεταφορά του έρωτα ως «κροτίδα» και αργότερα ως «φωτιά» αποτυπώνει την εξέλιξή του από στιγμιαία αποκάλυψη σε διαρκές τραύμα και μνήμη. Το μυθιστόρημα δεν υποκύπτει στη ρομαντική εξιδανίκευση επιλέγει μια πιο ώριμη προσέγγιση: ο έρωτας γίνεται στοιχείο διαμόρφωσης της ταυτότητας.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ιστορική διαστρωμάτωση του αφηγήματος. Η δικτατορία του Μεταξά, η Κατοχή, ο Εμφύλιος και η δικτατορία των συνταγματαρχών δεν λειτουργούν ως απλό φόντο, αλλά ως ενεργές δυνάμεις που διαμορφώνουν τον χαρακτήρα της ηρωίδας. Η Αριστέα μεταμορφώνεται διαρκώς.
Η επιτυχία του μυθιστορήματος συνίσταται στον τρόπο που η συγγραφέας συνδέει την προσωπική με την ιστορική μνήμη. Η φράση «ζει χίλιες ζωές σε μία» δεν αποτελεί απλώς μια ποιητική σύλληψη, αλλά αποδίδει την εμπειρία μιας ύπαρξης που αναγκάζεται να διασπαστεί για να επιβιώσει. Η ηρωίδα γίνεται φορέας της συλλογικής τραυματικής εμπειρίας, ενώ τα μυστικά της υποδηλώνουν ότι η ιστορία δεν γράφεται μόνο με γεγονότα, αλλά και με σιωπές. Η Αριστέα αποτελεί εν τέλει την ενσάρκωση της επιμονής της ανθρώπινης ύπαρξης να αυτοκαθορίζεται, ακόμη και μέσα στις πιο σκοτεινές εποχές.
