Η πρόσφατη Διεθνής Ημέρα Εκπαίδευσης, (24η Ιανουαρίου)αποτελεί μια παγκόσμια υπενθύμιση ότι η μάθηση είναι η ουσιαστική αφετηρία για την ανάπτυξη και την άνθηση της ανθρωπότητας. Ωστόσο, στη σύγχρονη εποχή των ραγδαίων τεχνολογικών αλλαγών και των αυξανόμενων απαιτήσεων, προκύπτει το ερώτημα: Ποια εκπαίδευση χρειαζόμαστε πραγματικά;Η απάντηση έρχεται μέσα από τη Θετική Εκπαίδευση (Positive Education), μια προσέγγιση που συνδυάζει την ακαδημαϊκή γνώση με την καλλιέργεια της ευημερίας (well-being). Παραδοσιακά, το σχολείο εστίαζε αποκλειστικά σε επιδόσεις και βαθμούς. Σήμερα, η επιστήμη επιβεβαιώνει ότι η μάθηση και η ψυχική υγεία είναι αλληλένδετες: ένας μαθητής ή ένας εκπαιδευτικός που ευημερεί και «ανθίζει» συναισθηματικά, μπορεί να αποδώσει και γνωστικά.
Με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα Εκπαίδευσης, στο Ράδιο Ένα 102,5 φιλοξενήθηκε και συνομίλησε με τον Ηλία Κουτσερή, η κα Χριστίνα Ρούμπου, διδάσκουσα στο Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Η κ. Ρούμπου, μέσα από την πολυδιάστατη και πολυετή διαδρομή της ως Σύμβουλος Ψυχολόγος στο ΣΔΕ Βόλου και εκπαιδεύτρια στα Δημόσια ΙΕΚ της πόλης μας, καταφέρνει να γεφυρώνει την ακαδημαϊκή έρευνα με την καθημερινή διδακτική πράξη.
Στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης!
Όπως τόνισε, «σε μια εποχή όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) αναλαμβάνει το κομμάτι της πληροφορίας και της επεξεργασίας, ολοένα και περισσότερες γνωστικές διεργασίες, η εκπαίδευση καλείται να επαναπροσδιορίσει το δικό της «συγκριτικό πλεονέκτημα». Και,ενδεχομένως, αυτό να είναι η Ανθρώπινη Νοημοσύνη (Humane Intelligence – HI). Αυτήν την έννοια, που εισάγει με τόσο εύστοχο τρόπο η Έφη Κυρικάκη μέσα από την πρωτοβουλία EmpowerED, είχαμε τη χαρά να τη μεταφέρουμε από το επίπεδο της θεωρίας στο επίπεδο της πράξης. Στο ΠΤΠΕ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, διαμορφώσαμε το κατάλληλο πλαίσιο ώστε αυτή η επιστημονική πρόταση να γίνει βίωμα για τους μελλοντικούς εκπαιδευτικούς, αποδεικνύοντας ότι η HI είναι η “σιωπηλή τεχνογνωσία” που επιτρέπει στον δάσκαλο να συναισθάνεται, να ρυθμίζει το κλίμα της τάξης και να αποτελεί σταθερό σημείο αναφοράς μέσα στην τάξη. Χαρακτηριστικά ήταν τα σχόλια των φοιτητών ότι αυτό που κάναμε «Ήταν κάτι διαφορετικό… δεν έχουμε ξανακάνει κάτι τέτοιο… ποτέ, σε κανένα μάθημα… Πέρασε πολύ γρήγορα ο χρόνος… δεν έχουμε ξανασχοληθεί με το ότι όλα ξεκινάνε από εμάς [τους εκπαιδευτικούς]…».
Όταν ένας εκπαιδευτικός βρίσκεται σε… burnout!
Σύμφωνα με την ίδια, «όσο κι αν εξελίσσονται οι αλγόριθμοι, η ανάγκη του μαθητή / σπουδαστή / φοιτητή για έναν άνθρωπο που θα τον κατανοήσει και θα τον εμπνεύσει,φαίνεται να παραμένει κρίσιμος παράγοντας της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Ακριβώς επειδή ο εκπαιδευτικός είναι ο κρίσιμος παράγοντας, η εστίαση στο δικό του “Ευ Ζην” δεν είναι μια πολυτέλεια, αλλά η πρώτη προτεραιότητα της Θετικής Εκπαίδευσης. Ένας εκπαιδευτικός που βρίσκεται σε κατάσταση εξάντλησης (burnout) ή μακροχρόνιου άγχους, είναι αδύνατον να εμπνεύσει άλλους. Αντίθετα, όταν ο δάσκαλος επενδύει στη δική του ευημερία, δημιουργεί ένα “συναισθηματικό αποτύπωμα” που μπορεί να μεταμορφώνει ολόκληρη την τάξη.Είναι η αίσθηση που μένει στον μαθητή αφού κλείσουν τα βιβλία και τα λάπτοπ. Είναι η σιωπηλή αίσθηση ότι ο δάσκαλος είναι εκεί, παρών, όχι ως μια μηχανή που διορθώνει λάθη, αλλά ως ένας άνθρωπος που κατανοεί και στηρίζει. Δεδομένων τούτων, η φροντίδα του εαυτού για τον εκπαιδευτικό και η εστίαση πρώτα στη δική του ευημερία, δεν είναι πολυτέλεια ή μια εγωιστική επιλογή, αλλά αναγκαία επαγγελματική πρακτική και μια βαθιά πράξη επαγγελματικής ηθικής. Ένας εκπαιδευτικός που «φοράει πρώτος τη μάσκα οξυγόνου», είναι ο μόνος που μπορεί να εγγυηθεί ένα ασφαλές και θετικό περιβάλλον και για τους μαθητές του».
«Στην εκπαίδευση όλα ξεκινούν από τον
άνθρωπο και καταλήγουν στον άνθρωπο»
Αναφερόμενη στην εμπειρία από τα εργαστήρια στο Πανεπιστήμιο, αλλά και την καθημερινή, εν γένει, επαφή τηςμε την εκπαίδευση ενηλίκων, η κα Ρούμπου, τόνισε ότι «με έχει οδηγήσει στη διαπίστωση ότι στην εκπαίδευση όλα ξεκινούν από τον άνθρωπο και καταλήγουν στον άνθρωπο. Η φετινή Διεθνής Ημέρα Εκπαίδευσης ας είναι μια ανοιχτή πρόσκληση να επενδύσουμε στη Θετική εκπαίδευση, που στόχος της είναι η ανάπτυξη της συναισθηματικής και της κοινωνικής ευημερίας μαθητών / φοιτητών και εκπαιδευτικών. Να συνειδητοποιήσουμε ότι η ευημερία του εκπαιδευτικού δεν είναι ανεξάρτητη από τη μάθηση, αλλά η κινητήρια δύναμή της. Ένας εκπαιδευτικός που έχει τα εφόδια να “ανθίζει” ο ίδιος, είναι ο μόνος που μπορεί να μετατρέψει μια σχολική ή πανεπιστημιακή αίθουσα σε ένα περιβάλλον άνθησης και για τους μαθητές ή τους φοιτητές του. Διότι, τελικά, η εκπαίδευση που χρειαζόμαστε, και που αξίζουμε, είναι εκείνη που δεν προετοιμάζει απλώς τους ανθρώπους για την αγορά εργασίας, αλλά τους ενδυναμώνει για την ίδια τη ζωή».
