Δύο χρόνια συμπληρώθηκαν από το πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη και παράλληλα δύο χρόνια από την έναρξη της δικαστικής έρευνας της υπόθεσης που βρίσκεται ακόμα στο στάδιο της ανάκρισης.
Μέσα σε αυτά τα δύο χρόνια της ανάκρισης προκύπτουν μέχρι στιγμής τα εξής δεδομένα. Οι κατηγορούμενοι φτάνουν τους 43 και διακρίνονται σε δύο κατηγορίες: 36 είναι οι κατηγορούμενοι για τη σύγκρουση των δύο αμαξοστοιχιών το βράδυ της 28ης Φεβρουαρίου του 2023 και οι υπόλοιποι εφτά κατηγορούνται για τις παρεμβάσεις στο χώρο της σύγκρουσης. Το γνωστό “μπάζωμα-ξεμπάζωμα”. Σε αυτή την εφτάδα βρίσκονται στελέχη της Πυροσβεστικής (σ.σ. κατηγορούνται και για ελλιπή έρευνα για τη φωτιά) και της Αστυνομίας, ο πρώην Περιφερειάρχης Θεσσαλίας και ο Γενικός Γραμματέας Πολιτικής Προστασίας.
Στους 36 κατηγορούμενους για τη σύγκρουση συμπεριλαμβάνονται 16 στελέχη της ΕΡΓΟΣΕ, 15 του ΟΣΕ, δύο στελέχη της Hellenic Train, δύο του υπουργείου Μεταφορών και η πρόεδρος της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων.
Όλοι οι κατηγορούμενοι για το μπάζωμα και τη φωτιά αντιμετωπίζουν το πλημμέλημα της παράβασης καθήκοντος. Αντιθέτως οι 33 από τους 36 κατηγορούμενους για τη σύγκρουση αντιμετωπίζουν το κακούργημα της διατάραξης της ασφάλειας των συγκοινωνιών και τα πλημμελήματα της ανθρωποκτονίας από αμέλεια κατά συρροή, της βαριά σωματικής βλάβης από αμέλεια κατά συρροή και της απλής σωματικής βλάβης από αμέλεια κατά συρροή. Δύο στελέχη της Hellenic Train διώκονται μόνο για τα πλημμελήματα της ανθρωποκτονίας από αμέλεια κτλ. ενώ ένα στέλεχος της επιτροπής μετατάξεων του ΟΣΕ διώκεται μόνο για παράβαση καθήκοντος.
Η έρευνα του εφέτη ανακριτή εκτείνεται σε βάθος εφταετίας και οι κατηγορίες έχουν να κάνουν μεταξύ άλλων με το λάθος του σταθμάρχη, την επιλογή και τοποθέτησή του στη συγκεκριμένη θέση, την απουσία συστημάτων ασφαλείας στον ελληνικό σιδηρόδρομο αλλά και την εποπτεία του Σιδηροδρόμου από φορείς που είναι αρμόδιοι για την ασφαλή και ομαλή λειτουργία του.
Όλα τα παραπάνω σε μεγάλο ποσοστό προέκυψαν από τη δουλειά του εφέτη ανακριτή κατά το πρώτο έτος της διερεύνησης. Δεν είναι τυχαίο ότι 33 από τις 36 διώξεις ασκήθηκαν πριν την πρώτη “μαύρη” επέτειο. Ωστόσο ακριβώς σε εκείνο το χρονικό σημείο και ενώ η ανάκριση έμπαινε στην τελική της ευθεία σε ότι αφορά τους υπευθύνους για την σύγκρουση, η παρέμβαση της Εισαγγελέως του Αρείου Πάγου δημιούργησε νέα δεδομένα και παραμέτρους στη υπόθεση μεταβάλλοντας το ενδιαφέρον από το θέμα της σύγκρουσης στο θέμα του φορτίου της εμπορικής και της φωτιάς όπως ήταν το επιτακτικό αίτημα αρκετών συγγενών θυμάτων εκείνη την περίοδο.
Οι συνέπειες αυτής της παρέμβασης επηρεάζουν ακόμα και σήμερα την ανάκριση τη στιγμή που εσχάτως και οι ίδιοι οι συγγενείς έφτασαν να αμφισβητούν την επάρκεια του εφέτη ανακριτή.
Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή…
Από τον σταθμάρχη στην Αδειλίνη
Μόλις λίγα 24ωρα πριν από την πρώτη επέτειο της σύγκρουσης, η Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου κα Γεωργία Αδειλίνη ζητά να εξεταστεί κάθε αίτημα των συγγενών προκειμένου με το πέρας της ανάκρισης να μην μείνει καμία αμφιβολία ότι ερευνήθηκε κάθε πτυχή της υπόθεσης.
Μέχρι εκείνο το σημείο η έρευνα του εφέτη ανακριτή και προηγουμένως της τακτικής ανακρίτριας κατέληγε σε ευθύνες για 33 άτομα. Ευθύνες που όπως αναφέραμε καταλογίζονται όχι μόνο στον σταθμάρχη που έκανε το μοιραίο λάθος να στείλει την επιβατική αμαξοστοιχία στην γραμμή καθόδου αντί για τη γραμμή ανόδου με αποτέλεσμα τη σύγκρουση με την εμπορική αμαξοστοιχία, αλλά και σε στελέχη οργανισμών που φέρουν ευθύνη είτε για την μετάταξή του στη συγκεκριμένη θέση και την τοποθέτησή του στο Σιδηροδρομικό Σταθμό Λάρισας είτε για τις παραλείψεις τους στην εγκατάσταση συστημάτων ασφαλείας που θα μπορούσαν να αποτρέψουν τη σύγκρουση.
Η αρχή έγινε με τον σταθμάρχη ο οποίος απολογήθηκε στην τακτική ανακρίτρια στις 5 Μαρτίου του 2023 και παρέμεινε προφυλακισμένος μέχρι τον Αύγουστο του 2024 λίγο πριν εκπνεύσει το 18μηνο της προσωρινής του κράτησης. Ακολούθησαν οι απολογίες των συναδέλφων του της απογευματινής βάρδιας την επίδικη μέρα οι οποίοι κατά το κατηγορητήριο φαίνεται να αποχώρησαν νωρίτερα από το πόστο τους.
Στα τέλη Μαρτίου απολογήθηκε ο Προϊστάμενος του Τμήματος Επιθεώρησης Λάρισας της Υπηρεσίας Υποστήριξης Κυκλοφορίας (σιδηροδρόμων) Κεντρικής και Νοτίου Ελλάδος. Η κατηγορία που βαραίνει τον συγκεκριμένο είχε να κάνει με το γεγονός πως τοποθέτησε τον σταθμάρχη στη συγκεκριμένη θέση τη στιγμή που γνώριζε ότι ο τελευταίος δεν είχε τα απαιτούμενα προσόντα να ανταπεξέλθει μόνος του σε έναν από τους κεντρικότερους Σιδηροδρομικούς Σταθμούς στην Ελλάδα. Να σημειωθεί πως ο Επιθεωρητής ήταν ο δεύτερος και τελευταίος μέχρι σήμερα κατηγορούμενος που προφυλακίστηκε για τα Τέμπη μετά τον σταθμάρχη.
Εντωμεταξύ από τις 14 Μαρτίου και μετά από ομόφωνη απόφαση της Ολομέλειας Εφετών Λάρισας αναλαμβάνει την ανάκριση ο εφέτης κ. Σωτήρης Μπακαΐμης στο πλαίσιο της αναβάθμισης της δικαστικής διερεύνησης της υπόθεσης που ζήτησε την επομένη της σύγκρουσης ο τότε Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου κ. Ισίδωρος Ντογιάκος.
Ακολουθούν τον Μάιο οι απολογίες στελεχών του ΟΣΕ για τη μετάταξη του σταθμάρχη καθώς ο τελευταίος φαίνεται να υπερέβαινε το ηλικιακό όριο που απαιτούσε η προκήρυξη του ΟΣΕ. Στις αρχές Ιουνίου θα ασκηθεί δίωξη σε πέντε υψηλόβαθμα στελέχη Διευθύνσεων του ΟΣΕ για να ακολουθήσει στο τέλος Αυγούστου η άσκηση διώξεων σε τέσσερις πρώην προέδρους και διευθύνοντες συμβούλους του Οργανισμού.
Να σημειωθεί πως με τα συγκεκριμένα στελέχη του ΟΣΕ ανοίγει ο κύκλος της έρευνας για τα συστήματα ασφάλειας στο σιδηροδρομικό δίκτυο όπου σημαίνοντα ρόλο σ’ αυτό έπαιζε η υλοποίηση της σύμβασης 717. Η σύμβαση δηλαδή που αφορούσε την εγκατάσταση συστημάτων φωτοσήμανσης και τηλεδιοίκησης, που με τη σειρά της θα επέτρεπε τη λειτουργία του συστήματος ETCS που κατά μεγάλη πιθανότητα αν λειτουργούσε το βράδυ της 28ης θα απέτρεπε τη μετωπική σύγκρουση των δύο τρένων.
Για την μη υλοποίηση τελικά της σύμβασης 717 θα κατηγορηθούν στο τέλος Ιανουαρίου του 2024, 16 στελέχη της ΕΡΓΟΣΕ ενώ στις 21 Φεβρουαρίου ποινική δίωξη θα ασκηθεί και σε δύο στελέχη της Hellenic Train για την μη λειτουργία συστημάτων επικοινωνίας στα τρένα και συγκεκριμένα του συστήματος GSM-R.
Ωστόσο παρά την έρευνα του εφέτη ανακριτή σε υψηλόβαθμα στελέχη του Ελληνικού Σιδηροδρόμου, συγγενείς θυμάτων ζητούν βαθύτερη έρευνα για τα αίτια της φωτιάς που οδήγησε στο θάνατο συγκεκριμένο αριθμό ατόμων και του φορτίου της εμπορικής αμαξοστοιχίας.
Τα παράπονα των συγγενών που ακούστηκαν μέχρι και στο Ευρωκοινοβούλιο, φαίνεται να έφτασαν και στα ανώτερα κλιμάκια της Δικαιοσύνης και έτσι στις 26 Φεβρουαρίου η Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου με παραγγελία της προς την Εισαγγελία Εφετών Λάρισας ζητά να “ερευνηθεί και να απαντηθεί, μετά από αξιολόγηση, κατά την κρίση σας, κάθε ισχυρισμός και καταγγελία, που προβάλλεται από συγγενείς θυμάτων ή θύματα και τους συνηγόρους τους, ώστε το πέρας της ανάκρισης να μην αφήσει ουδεμία αμφιβολία ως προς το ότι οι εισαγγελικές και ανακριτικές αρχές διερεύνησαν κάθε πτυχή της υπόθεσης, επιτελώντας στο ακέραιο το καθήκον τους”.
Η έρευνα για την φωτιά και η αμφισβήτηση
Η παραγγελία της κας Αδειλίνη είναι καθοριστική για την εξέλιξη της υπόθεσης καθώς δίνει το “πάτημα” σε συγγενείς θυμάτων να υποβάλλουν σε τακτική βάση διάφορα αιτήματα ενώ και ο εφέτης ανακριτής δεν θα μείνει άπραγος προβαίνοντας μέσα στον Μάρτιο του 2024 σε δύο σημαντικές ενέργειες για να απαντηθούν τα ερωτήματα σχετικά με τα αίτια της φωτιάς και το φορτίο της εμπορικής.
Έτσι από τη μία στέλνει τους σκληρούς δίσκους από τις κάμερες των Σιδηροδρομικών Σταθμών απ’ όπου πέρασε η εμπορική αμαξοστοιχία την επίδικη μέρα σε ειδικό εργαστήριο στην Αγγλία προκειμένου να γίνει προσπάθεια ανάκτησης του βιντεοληπτικού υλικού και από την άλλη αναθέτει σε καθηγητή χημικό μηχανικό του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου την απάντηση ερωτημάτων σχετικά με τη φωτιά, τα έλαια σιλικόνης και την πυρόσφαιρα που δημιουργήθηκε μετά τη σύγκρουση των τρένων.
Παράλληλα, την άνοιξη ύστερα από έρευνα συγγενών θυμάτων, εντοπίζεται ο χώρος όπου ιδιώτης εναπόθεσε χώματα που μετέφερε από το σημείο της σύγκρουσης στα Τέμπη, λίγες ώρες μετά το συμβάν. Τότε θα ανοίξει ένας νέος κύκλος ερευνών με δειγματοληψίες και αναλύσεις, ενώ την ίδια στιγμή ο εφέτης ανακριτής στο πνεύμα της παραγγελίας της κας Αδειλίνη, καλείται να εξετάσει αιτήματα συγγενών τα οποία άλλα γίνονται δεκτά και άλλα απορρίπτονται.
Χαρακτηριστικό αίτημα που έγινε δεκτό ήταν η μεταφορά το καλοκαίρι του 2024 του πρώτου κοντέινερ της εμπορικής από τη Θεσσαλονίκη στο Κουλούρι όπου βρίσκονται τα άλλα συντρίμμια της σύγκρουσης για να εξετάσει μεταλλειολόγος του ΕΜΠ αν οι αλλοιώσεις ήταν αποτέλεσμα σύγκρουσης ή έκρηξης. Αιτήματα που απορρίφθηκαν μεταξύ άλλων ήταν η αναβάθμιση των κατηγοριών για τα στελέχη της Hellenic Train και η εκταφή της σορού θύματος.
Προς το τέλος του 2024 αρχίζουν να εμφανίζονται και τα πρώτα παράπονα για τον εφέτη ανακριτή από συγκεκριμένους συγγενείς θυμάτων που βγαίνουν μπροστά όπως της Μαρίας Καρυστιανού, προέδρου του Συλλόγου Τέμπη “2023”. Η ίδια μαζί με τον Παύλο Ασλανίδη θα καταθέσουν αίτηση εξαίρεσης του εφέτη ανακριτή τον Δεκέμβριο επειδή δεν λαμβάνει υπόψη του τις εκθέσεις τεχνικών τους συμβούλων που κάνουν λόγο για ύπαρξη υδρογονανθράκων στην εμπορική. Πριν από μερικές μέρες κατάθεσαν μήνυση εναντίον του ανακριτή επειδή δεν συμπεριέλαβε στη δικογραφία σύμφωνα με τους ίδιους χιλιάδες ψηφιακά αρχεία από τον ΟΣΕ και την Hellenic Train.
Απολογίες για το μπάζωμα και διώξεις σε ΡΑΣ και υπουργείο
Εκτός όμως από τις ενέργειες που έγιναν όλο το 2024 για το θέμα του φορτίου και της φωτιάς, η έρευνα του εφέτη ανακριτή για τη σύγκρουση δεν σταμάτησε και κατέληξε τον Ιούλιο στην άσκηση ποινικής δίωξης στην πρόεδρο της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων και τον Δεκέμβριο σε δύο στελέχη του υπουργείου Μεταφορών. Μέχρι στιγμής απολογήθηκε μόνο η πρόεδρος της ΡΑΣ ενώ οι απολογίες των στελεχών του υπουργείου αναμένονται τον Μάρτιο.
Να σημειωθεί επίσης πως μέσα στο 2024 ο εφέτης ανακριτής ανέλαβε και τις απολογίες των κατηγορουμένων για το “μπάζωμα” καθώς με απόφαση της Εισαγγελίας Εφετών αποφασίστηκε η συγχώνευση αυτών των δικογραφιών, ξεκινώντας από την ποινική δίωξη στον πρώην περιφερειάρχη Θεσσαλίας τον περασμένο Φεβρουάριο, στη βασική δικογραφία για τη σύγκρουση.
Έτσι μέσα στο χειμώνα του 2024 απολογήθηκαν οι εφτά του “μπαζώματος“ και της φωτιάς ενώ πρέπει να επισημανθεί πως το ίδιο διάστημα είχαν κληθεί για συμπληρωματικές απολογίες στελέχη του ΟΣΕ καθώς ο εφέτης ανακριτής εντόπισε επιπλέον παραλείψεις για τα στελέχη του συγκεκριμένου οργανισμού πάντα σε ότι έχει να κάνει με τα συστήματα της ασφάλειας.
Οι εκκρεμότητες
Πλέον μπαίνοντας στον τρίτο χρόνο της ανάκρισης τα ερωτήματα και οι εκκρεμότητες είναι συγκεκριμένες για την ολοκλήρωσή της. Αφορούν κατά κύριο λόγο το φορτίο και τη φωτιά, ερωτήματα τα οποία αναμένεται να απαντηθούν από τα πορίσματα της Διεύθυνσης Εγκληματολογικών Ερευνών και του καθηγητή του ΕΜΠ.
Συγκεκριμένα το Εγκληματολογικό καλείται να αποφανθεί για τη γνησιότητα των βίντεο που προσκόμισε πριν από μερικές εβδομάδες για λογαριασμό της Interstar, της εταιρείας η οποία έχει αναλάβει τη φύλαξη και βιντεοεπιτήρηση του σιδηροδρομικού δικτύου, o δικηγόρος κ. Βασίλης Καπερνάρος και τα οποία δείχνουν την πορεία της εμπορικής πριν τη σύγκρουση στα Τέμπη. Στα βίντεο αυτά δεν φαίνεται η ύπαρξη κάποιου παράνομου φορτίου το οποίο μετέφερε η εμπορική και το οποίο ήταν αυτό που έπαιξε ρόλο στη φωτιά όπως ισχυρίζονται συγγενείς και οι τεχνικοί τους σύμβουλοι.
Το πόρισμα του καθηγητή του ΕΜΠ αναμένεται να απαντήσει στα ερωτήματα που έθεσε ο εφέτης για την πυρόσφαιρα τη φωτιά που δημιουργήθηκε μετά τη σύγκρουση και αν τα έλαια σιλικόνης έπαιξαν ρόλο σ αυτή όπως αναφέρεται στο πόρισμα των δικαστικών πραγματογνωμόνων.
Η φωτιά παραμένει το μεγάλο ερώτημα στην υπόθεση των Τεμπών και συνεχές σημείο τριβής μεταξύ ανακριτή και συγγενών. Το πόρισμα του καθηγητή θεωρείται κομβικό για να κλείσει αυτό το κεφάλαιο σε συνδυασμό με τα βίντεο της εμπορικής, εφόσον αποδειχθεί η γνησιότητα τους, αλλά και τις καταθέσεις μαρτύρων που δεν αναφέρουν κάποιο παράνομο φορτίο.
Η άλλη εκκρεμότητα έχει να κάνει με το θέμα του “μπαζώματος” μετά και την πρόσφατη αποκάλυψη του ιστότοπου Data Journalists για την εμπλοκή του πρώην Γενικού Γραμματέα του υπουργείου Μεταφορών στην ταχεία απομάκρυνση τροχαίου υλικού από το σημείο. Σύμφωνα με πληροφορίες, από τον εφέτη ανακριτή αξιολογείται η συγκεκριμένη αποκάλυψη και μένει να φανεί αν θα προκύψει και άλλος κατηγορούμενος για τις παρεμβάσεις στον χώρο της σύγκρουσης.
Τέλος, η έρευνα στο υπουργείο Μεταφορών παραμένει ανοιχτή. Μέχρι στιγμής ασκήθηκε ποινική δίωξη σε δύο υψηλόβαθμα στελέχη της Διεύθυνσης Σιδηροδρομικών Μεταφορών και της Γενικής Διεύθυνσης Μεταφορών. Οι απολογίες τους όπως αναφέραμε έχουν προγραμματιστεί για τον Μάρτιο και αναμένεται σύμφωνα με πληροφορίες συνέχεια με τη διερεύνηση ευθυνών και σε άλλες διευθύνσεις του υπουργείου. Μ’ αυτόν τον φορέα αναμένεται να ολοκληρωθεί και η έρευνα του εφέτη ανακριτή για την σύγκρουση.
Στον τρίτο χρόνο της ανάκρισης πλέον οι επόμενοι τρεις μήνες θεωρούνται καθοριστικοί για την ολοκλήρωση των υποθέσεων που αφορούν την σύγκρουση, το μπάζωμα και την φωτιά-φορτίο της εμπορικής.
Επόμενο στάδιο μετά την ολοκλήρωση της ανάκρισης είναι η εξέταση του υλικού από τον εισαγγελέα εφετών που θα αναλάβει τη δικογραφία καθώς για κακουργηματικού τύπου πράξεις όπως αυτές στα Τέμπη δεν προβλέπεται πλέον μετά από τροποποίηση στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας η εμπλοκή του Συμβουλίου Εφετών.
Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET
