Οι Δήμοι της Θεσσαλίας και οι οικισμοί τους μετά την απελευθέρωση (1881)

Θυμίζουμε πως η Θεσσαλία, πλην Ελασσόνας που απελευθερώθηκε το 1912, διαιρέθηκε με διάταγμα του 1883 σε δυο Νομούς: Α΄ το Νομό Τρικάλων, που συμπεριλάμβανε και το μεγαλύτερο τμήμα του σημερινού Νομού Καρδίτσας. Β΄ το Νομό Λαρίσης που συμπεριλάμβανε και το σημερινό Νομό Μαγνησίας καθώς και την Επαρχία Δομοκού, που απελευθερώθηκε το ίδιο έτος με τη Θεσσαλία.

Φυσικά, μέχρι το 1912, δεν συμπεριλάμβανε την Επαρχία Ελασσόνας. Την προηγούμενη φορά αναφερθήκαμε στους Δήμους του Ν. Λαρίσης το 1883.

Ας δούμε σήμερα τους υπόλοιπους Δήμους αναλυτικά με όλα τα οικιστικά κέντρα που υπάγονταν σε κάθε έναν απ΄ τους Δήμους του Νομού Τρικάλων. Θυμίζουμε ότι στο νομό Τρικάλων περιλαμβανόταν και ολόκληρη η σημερινή περιφ. ενότητα Καρδίτσας.

Νομός Τρικάλων

3. Επαρχία Καρδίτσης

Δήμος Αργιθέας

Πετρίλο		Μάραθος	(συνοικισμός)
Κουμπουριανά		Παλιοχώρι ή Κουπλέσι1	Φουντωτό
Αργύρι		Λεοντίτος	Λεοντίτι
Βλάσι		Λιάσκοβο 2	Πετρωτό
Βραγγιανά 3		Μαρτεντζικό ή Π. Παλιοχώρι	Ελληνικά
Γλογοβίστα	Θερινό	Μισοβούνι	διαλ. οικ.
Γκριμπιανά ή Γριμπιανά	συν. Βραγγιανών	Μιζέλου ή Μεζίλο	Δροσάτο
Κνίσοβο	Αργιθέα	Μπουκουβίτσα	Ανθηρό
Σπυρέλλο	Πετροχώρι	Μολεντσικό ή Κ. Παλιοχώρι	Καλλικώμη
Σελιπιανά ή Σιλιπιανά	Καταφύλλι	Τριζόλο 4	Καρυά (;)
Πετρίλιο	Πετρίλια	Στεφανιάδα
Ραχοβίτσα	Μάραθος	Μυρίχοβο (;)	Αγία Τριάδα

Δήμος Σιλλάνων

Παραπράστανη	Προάστιο	Κόρδα
Βελίσι	διαλ. οικ.	Μισδάνι	Αγναντερό
Βάναρη	Μαραθέα	Μυρίχοβο	Αγία Τριάδα
Καλογριανά		Παλιοχώρι
Ράκωβο ή Ράκωβα	Ψαθοχώρι	Ριζάβα	Ριζοβούνι

 

Δήμος Γόμφων

Μουζάκι		Ξερίτσι	διαλ. οικ. ;
Βατσινιά		Λαζαρίνα
Βούνιστα	Ελληνόκαστρο	Πορτή
Βρόστιανη	Αμυγδαλή	Σκλάταινα	Δρακότυπα
Νευροβούνιστα	Πευκόφυτο	Φλωρεταίο ή Φλωρέσι	Ανθοχώρι
Ροποτό		Ι. Μ. Αγίας Τριάδος
Σιάμι	Οξυά	Ι. Μ. Αγίων Αναργύρων
Ζιρ(ι)έτσι	;

 

Δήμος Ιθώμης

Φανάρ	Φανάρι	Χάρμαινα	Χάρμα
Γκιλάνθη	Γελάνθη	Κρανιά
Γόλιτσα	Άγιος Ακάκιος	Λάσδα	παλαιό χωριό
Γράλλιστα	Ελληνόπυργος	Μαγουλίτσα
Κανάλια		Κιούρκα	Μαυρομμάτι
Μούρκου	διαλ. οικ. στα Κανάλια	Παλιούρι
Καππάς		Φανάρ Μαγούλα	Μαγούλα
Πύργος	Πύργος Ιθώμης	Λοξάδα 5

 

Δήμος Καλλιφωνίου

Καλλιφώνι		Μαγούλα ;
Τενέμπεσι	διαλ. οικ.	Κουβανάδες	Μελισσοχώρι
Ζαϊμης	Ζαίμι	Λουτρό
Ζαρχανάδες	Ζαρχανάτες	Ντελή – Βελή	Πτελοπούλα
Κασνέσι	Αγία Παρασκευή	Παλιούρι
Φίλια

 

Δήμος Καρδίτσης

Καρδίτσα		Δελή – Ιμπραήμ	Αγιοπηγή
Ζουλφικάρι ή Ζουλευκάρι	Ξυνονέρι	Ίσαρης ή Ίσαρι	Παλιοκκλήσι
Καμινάδες		Καπουτζής	Άγιοι Θεόδωροι
Καρδιτσομαγούλα		Κουμάδες	Σταυρός
Κουρτέσι	Πρόδρομος	Μύρους ή Μυρούσι	Μυρίνη
Κρύα Βρύση		Νταούτι	Μέλισσα
Παλιόκαστρο	Μητρόπολη	Πιτσιαρή(ς)	Αρτεσιανό
Ρούσο	οικ. Παλιοκκλησίου ;	Τσαούσι ή Τσακούσι	Γεωργικό
Σαρακίνα		Φράγκο
Παραπράσταινα	Προάστιο

 

Δήμος Τιτανίου

Ρούμ και Χαντάκ6 Παλαμά	Παλαμάς	Κεραμίδι	(σημ. στο Ν. Τρικάλων)
Κησικλί	Βλοχός	Κορτίκι
Γουργοβίτες	Γοργοβίτες	Μάρκου	Μάρκος
Ερμίτσι		Μακρυχώρι
Καλυβάκια		Παπαρίζος	διαλ. οικ.
Ματαράγκα		Μεταμόρφωση

 

Δήμος Κιερίου

Σοφάδες		Μπαλταλάρ	Κυψέλη
Ανώγι		Οθωμάν ή Ουζούν	Γραμματικό
Κιοπρουλή ή Κιοπρουτζή7	Γεφύρια	Καραλάρ	Ν. Ικόνιο8
Μαυραχάδες		Ρούνα	Ελληνικό
Μασκλούρι	Μοσχολούρι	Παζαράκι	Πλατανιστός
Ζαρχανάτι ή Ζαρχανάδες	Δασοχώρι	Πύργος Ματαράγκας	Πύργος Κιερίου
Σούπι	Πασχαλίτσα	Τσακιρλί	διαλ. οικ. Δ. των Γεφυριών
Άγιος Βελισσάριος

 

Δήμος Φύλλου

Κουτζερή	Ιτέα	Τεκελί9	Μικρό Βουνό
Άγιος Δημήτριος		Ντουβλατάν ή Δουβλατάν	Μεσορράχη Πέτρινου
Αλμαντάρ	Αμπελών	Σιαμπαλή	Φύλλο
Γιανήκι	διαλ. οικ. Ιτέας	Ελία	Ηλίας Ιτέας
Μπουλή	Αστρίτσα	Λασποχώρι	Λεύκη
Τσιαμπασλάρ 10	(Άνω) Βούναινα	Μουσαλάρ11 ή Μεσαλάρ	Συκιά ή Συκεών
Άνω Ορφανά	Ορφανά	Μολόσι	π. οικ. Ιτέας

 

Δήμος Ταμασίου

Δράνιστα	Κτιμένη	Πάπα	Μεσοχώρι
Αμαρλάρ	Αχλαδέα	Τζιαμάσι ή Τσαμάσι	Ανάβρα
Ασλανλάρ12	Λεοντάρι	Χαϊχάλι	οικ.Λεονταρίου
Καϊτσα	Μακρυρράχη	Χαλαμπρέζι	Κέδρος
Μπαλαμπανλή	Ασημοχώρι	Χατζή-Αμάρ	;

 

Δήμος Μενελαϊδος

Ρεντίνα		Θρεψίνα	Θραψίμι
Αηγιάννης		Λακρέσι	Βαθύλακκος
Γιαννιτσού	διαλ. οικ.	Σμόκοβο	Λουτροπηγή Σμοκόβου
Φωτιάνα

 

Δήμος Ιτάμου

Ζουγλόπι	Ραχούλα	Καταφύγι
Απιδιά		Μαστρογιάννη	Αμάραντο
Παζάρ-Βελές ή Βελέσι	Δαφνοσπηλιά	Μπόσκλαβο	Αμπελικό
Καστανιά13		Τιτάι	Λαμπερό
Σέκλιζα	Καλλίθηρο	Ι. Μ. Κοιμ. Θεοτόκου

Δήμος Νεβρουπόλεως

Μισενικόλας	Μεσενικόλας	Καλύβια Πεζούλας
Αηγιώργης		Πιλάγια ή Μπελάγια	π. χωριό
Βουνέσι	Ομορφοβούνι	Μπλάσδου	Μοσχάτο
Κερασιά		Σερμένικο	Φυλακτή
Νεοχώρι		Ι. Μ. Αγ. Δημητρίου
Στούγκο	Κρυονέρι	Ι. Μ. Αγίας Τριάδος
Πεζούλα	π. χωριό	Ι. Μ,. Κορώνας

Παράρτημα: Οι οικισμοί¹⁴ της Ελασσόνας

Η Επαρχία Ελασσόνας απελευθερώθηκε κατά τους Βαλκανικούς πολέμους 1912-13 (δες σχετικά στον Ε΄ τόμο της εργασίας μας). Εδώ σημειώνονται οι οικισμοί και η ονομασία τους κατά την Τουρκοκρατία (εδώ τα μη ελληνικά τοπωνύμια είναι κυρίως σλαβικής προέλευσης, ενώ λιγότερα προέρχονται από την τουρκική) για να έχουμε μια πληρέστερη εικόνα της Θεσσαλίας συνολικά.

Ελασσόνα		Κρανιά
Τσερνίλο	Αγιονέρι	Πουλιάνα	Κρυόβρυση
Βελέσνικο ή Βελεσνίκος	Αετορράχη	Σκόμπα	Λευκή
Βουβάλα	Άζωρος	Βλαχολίβαδο	Λιβάδι
Μπισιριτσιά	Άκρη	Λουτρό
Αμούρι		Παζαρλί	Λόφος
Μπαϊρακλή	Ασπρόχωμα	Λυκούδι
Βαλανίδα		Μαγούλα
Βερδικούσια		Ελευθεροχώρι	Μεγ. Ελευθεροχώρι
Βλαχογιάννη		Μιλόγουστα	Μεσοχώρι
Ραδοσίβια Ορτά	Γαλανόβρυση	Βούρμπα	Μηλέα
Δελίνιστα	Γεράνια	Ελευθεροχωράκι	Μικ. Ελευθεροχώρι
Γιαννωτά		Παλαιόκαστρο
Τσαϊ Χισάρ	Δαμάσι	Μάλεσι	Πετρωτό
Δαμασούλι		Πραιτώρι
Δομένικο		Σέλος	Πύθιο
Δούχλιστα	Δολίχη	Γκλίκοβο	Σαραντάπορο
Δριάνοβο	Δρυμός	Καραούλι	Σκοπιά
Κονιατσή	Ευαγγελισμός	Σπαρμός
Σάντοβο ή Ορμανλί	Καλλιθέα	Ραδοσίβια Ζεϊνέλ	Στεφανόβουνο
Ανάληψη	Καλύβια Ανάληψης	Σκαμνιά	Συκαμινέα
Καλύβια Κοκκινοπηλού		Τσαπουρνιά
Καρυά		Τζαρίτζανη	Τσαριτσάνη
Κεφαλόβρυσο		Φαρμάκη
Κλεισούρα		Μητσιούνι	Φλάμπουρο
Δεμιράδες	Κοκκινόγειο	Κοκκινοπηλός
		Κιλίτ Δερβέν ή Βολούσταινα	διαλ. οικ.
Παλιομηλιά		Διάβα Τσαριτσάνης	διαλ. οικ.
Οτσάκ Κιόϊ	διαλ. οικ.

 

1. 1. Ο οικισμός κάηκε το 1823 και οι κάτοικοι του ίδρυσαν το Φουντωτό.
2. 2. Στα όρια της τ. Κοινότητας Πετρωτού (Λιάσκοβο) τπάρχει η γέφυρα του Κοράκου, που ενώνει τις δύο όχθες του Αχελώου στο δρόμο προς την Άρτα.
3. 3. Ιδρύθηκε από Βραγγιανίτες κτηνοτρόφους της Ευρυτανίας μετά την επανάσταση του 1821.
4. 4. Εκεί βρίσκεται το ονομαστό μονότοξο γεφύρι του Τριζόλου.
5. 5. Πρόκειται για τη βυζαντινή Λυκουσάδα, με την ομώνυμη Ιερά Μονή. (Δες γ΄ τόμο της σειράς μας).
6. 6. Η ελληνική και η τουρκική συνοικία αντίστοιχα του Παλαμά.
7. 7. Στα τουρκικά το όνομα σημαίνει γεφυροποιοί, άλλωστα από εκεί προέρχονταν οι σπουδαιότεροι μάστορες της γεφυροποιίας.
8. 8. Οικισμός που δημιουργήθηκε τον 20ο αιώνα από πρόσφυγες.
9. 9. Σήμερα υπάγεται στο Ν. Λαρίσης .
10. 10. Σήμερα υπάγεται στο Νομό της Λάρισας.
11. 11. Εκεί κτίστηκε η λεγόμενη γέφυρα του Εβρενός μπέη.
12. 12. Από τις λίγες φορές που το σύγχρονο τοπωνύμιο προέρχεται από μετάφραση του αντίστοιχου τουρκικού. (Ασλάν= Λιοντάρι.)
13. 13. Το τμήμα του Νομού Καρδίτσας , νότια της Καστανιάς, είχε ενταχθεί στο Ελληνικό Βασίλειο από το 1830 (πράγμα που είχε συμβεί και με τις ΝΑ περιοχές της επαρχίας Αλμυρού). Έτσι, την περίοδο 1833-6, κάποιοι κάτοικοι της Καστανιάς, γύρω στους 150, ίδρυσαν δυτικότερα και εντός της επικράτειας του νεοσύστατου ελληνικού κράτους τον οικισμό Μούχα κοντά στην Ι. Μ. Παλιομούχας. Η Μούχα και οι γειτονικοί οικισμοί της, Καροπλέσι,Νεράιδα, Μολόχα, Ανθηρό, Πριντζέσια (φράγκικο τοπωνύμιο που σημαίνει πριγκήπισσα) και Μικροχρύσου, εντάχθηκαν στο Δήμο Κτημενίων (πρωτεύουσα τα Φουρνά της Ευρυτανίας) της επαρχίας Καλλιδρόμης, του Νομού της Αιτωλοακαρνανίας (δεν υπήρχε τότε Ν. Ευρυτανίας) του ελεύθερου ελληνικού κράτους. Η περιοχή αυτή εντέλει εντάχθηκε μόλις το 1974 στο Νομό της Καρδίτσας.
14. 14. Πηγή : Η. Α. Βαλιάκος, Η επαρχία Ελασσόνας τον 19ο αιώνα, εκδ. Γνώση, Λάρισα 2003.

Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET