Η εμπιστοσύνη στα ελληνικά μέσα ενημέρωσης παραμένει σταθερά χαμηλή για 11 χρόνια, όπως προκύπτει από την ετήσια έκθεση του Ινστιτούτου Reuters για τις ψηφιακές ειδήσεις, με έμφαση στην Ελλάδα, αναφορά και στην περίπτωση του εκδότη της εφημερίδας «ΜΑΓΝΗΣΙΑ» για τις απειλές και τη βία κατά δημοσιογράφων, καθώς και την επίθεση που δέχτηκε προ μηνών από αγνώστους που του επιτέθηκαν. Εξαίρεση αποτελούν οι τοπικές και περιφερειακές εφημερίδες απολαμβάνουν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη από τους πολίτες.
Ο Αντώνης Καλογερόπουλος αναπληρωτής καθηγητής Πολιτικής Επικοινωνίας στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο των Βρυξελλών (Vrije Universiteit Brussel – VUB) και ερευνητικός συνεργάτης στο Ινστιτούτο Reuters του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, είναι ο υπεύθυνος για τη σύνταξη της έκθεσης που αφορά στη χώρα μας.
Ο καθηγητής, μίλησε στο Ράδιο ΕΝΑ και τον Δημήτρη Καρεκλίδη και αναφέρθηκε στα βασικά σημεία και τα ευρήματα της έκθεσης, σχετικά με τη διαχρονικά χαμηλή εμπιστοσύνη του ελληνικού κοινού στα μέσα ενημέρωσης και στους παράγοντες που συμβάλλουν σε αυτήν.
Σύμφωνα με την ετήσια δημοσκόπηση του Ινστιτούτου Reuters σε 48 χώρες, η εμπιστοσύνη στα ελληνικά μέσα ενημέρωσης παραμένει σταθερά χαμηλή για 11 χρόνια, που συμμετέχει η χώρα μας στην συγκεκριμένη έκθεση.
Υπήρξε μια μικρή αύξηση κατά την αρχή της πανδημίας, όταν οι πολίτες στράφηκαν στα παραδοσιακά μέσα, αλλά στη συνέχεια επέστρεψε στα προ-πανδημίας επίπεδα.
Αυτή η καχυποψία δεν είναι καινούργια. Δημοσκοπήσεις του Ευρωβαρόμετρου από τη δεκαετία του 1980 έδειχναν ήδη την Ελλάδα τελευταία σε εμπιστοσύνη στον Τύπο, ανέφερε ο κ. Καλογερόπουλος.
Είναι μέρος μιας γενικότερης χαμηλής εμπιστοσύνης στους θεσμούς (κοινοβούλιο, δικαστήρια), επισήμανε.
Τάσεις στην κατανάλωση ειδήσεων
Η Ελλάδα ήταν πρωτοπόρος στην υιοθέτηση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για ενημέρωση. Περίπου το 1/3 των Ελλήνων τα χρησιμοποιεί ως κύρια πηγή ενημέρωσης, ενώ 60-70% τα χρησιμοποιεί εβδομαδιαίως.
Σύμφωνα με τον καθηγητή, η Ελλάδα ηγείται στην Ευρώπη (περίπου 12%) στη χρήση chatbots τεχνητής νοημοσύνης για ενημέρωση, κυρίως για επαλήθευση ειδήσεων. Αυτό υποδηλώνει μια συνεχή τάση απομάκρυνσης από τα παραδοσιακά μέσα.
Λόγοι για τη χαμηλή εμπιστοσύνη
Όπως προκύπτει από την έκθεση, οι Έλληνες θεωρούν τα μέσα ενημέρωσης ως εργαλεία πολιτικών ή επιχειρηματικών κύκλων, πιστεύοντας ότι αποκρύπτουν την αλήθεια.
Υπάρχει ένας γενικευμένος αφορισμός, με την αίσθηση ότι “όλοι οι δημοσιογράφοι είναι ίδιοι” και μέρος ενός συστήματος.
Ο κ. Καλογερόπουλος τόνισε ότι σε αντίθεση με τη Βρετανία όπου οι πολίτες διακρίνουν μεταξύ αξιόπιστων (π.χ. Financial Times) και μη αξιόπιστων (π.χ. tabloid) μέσων, στην Ελλάδα δεν υπάρχει τέτοια διάκριση. Ακόμη και ιστοσελίδες αμφίβολης ποιότητας λαμβάνουν παρόμοια ποσοστά εμπιστοσύνης με καθιερωμένες εφημερίδες.
Όσον αφορά στην επιρροή έναντι ποιότητας, ο καθηγητής είπε ότι ο βασικός λόγος δυσπιστίας στην Ελλάδα δεν είναι το χαμηλό επίπεδο δημοσιογραφίας (όπως σε άλλες χώρες), αλλά η αίσθηση πολιτικών ή επιχειρηματικών επιρροών στο περιεχόμενο.
Θεωρίες συνωμοσίας και παραπληροφόρηση
Ο κ. Καλογερόπουλος ανέφερε ότι οι Έλληνες είναι πιο επιρρεπείς σε θεωρίες συνωμοσίας και η χώρα είναι λιγότερο ανθεκτική στην οργανωμένη παραπληροφόρηση.
Δεν υπάρχει ένα μέσο αναφοράς (όπως το BBC στη Βρετανία) που να το εμπιστεύονται όλοι, ανεξαρτήτως πολιτικής τοποθέτησης, τόνισε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η υψηλή εμπιστοσύνη στα social media καθιστά ευκολότερη τη διάδοση παραπληροφόρησης.
Η διαφάνεια προτεινόμενη λύση
Τα μέσα ενημέρωσης θα πρέπει να είναι πιο διαφανή ως προς την ιδιοκτησία τους και τον τρόπο λειτουργίας τους (π.χ. ποιες επιχειρηματικές οντότητες βρίσκονται πίσω τους), εκτίμησε ο κ. Καλογερόπουλος.
Θα πρέπει να επικοινωνούν τα πρωτόκολλα που ακολουθούν για να διασφαλίσουν την ανεξαρτησία από ιδιοκτησιακά συμφέροντα. Πειράματα έχουν δείξει ότι η αυξημένη διαφάνεια μειώνει την καχυποψία και αυξάνει την εμπιστοσύνη, τόνισε.
Εξαίρεση τα τοπικά Μέσα
Οι τοπικές και περιφερειακές εφημερίδες απολαμβάνουν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη από τους πολίτες, ανέφερε ο ερευνητής-συνεργάτης του Ινστιτούτου Reuters.
Αυτό οφείλεται στο ότι οι πολίτες γνωρίζουν προσωπικά τους δημοσιογράφους και τους εκδότες, και αυτά τα μέσα καλύπτουν θέματα που τα εθνικά μέσα συχνά παραβλέπουν.
Ο καθηγητής ανέφερε ότι Open TV εμφάνισε ελαφρώς υψηλότερα ποσοστά εμπιστοσύνης, πιθανώς λόγω επιτυχημένων δημοσιογραφικών καλύψεων σε συγκεκριμένες κρίσεις. Ωστόσο, τόνισε ότι αυτή η διαφορά δεν είναι στατιστικά σημαντική ή διαχρονική τάση, καθώς τα εθνικά μέσα στην Ελλάδα δεν διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους στα επίπεδα εμπιστοσύνης του κοινού.
