Για αύξηση των αναφερόμενων περιστατικών bullying μετά την πανδημία έκανε λόγο στο Ράδιο ΕΝΑ και στον Ηλία Κουτσερή η κ. Εύα Γεράση, παιδοψυχίατρος, με αφορμή και την υπόθεση bullying ανήλικου μαθητή στον Αλμυρό. Η κ. Γεράση τόνισε πως το φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού είναι συχνό, υπάρχουν όμως μέθοδοι και τρόπο αντιμετώπισής τους, τόσο εντός όσο και εκτός του σχολικού περιβάλλοντος, εάν ο εκφοβισμός γίνεται μέσα στο σχολείο. Σημαντικό ρόλο στην συνειδητοποίηση και την αντιμετώπιση παίζουν οι οικογένειες θυμάτων και θυτών, με την κ. Γεράση να σημειώνει πως στις ηλικίες του Γυμνασίου, τα πράγματα γίνονται πιο άγρια, ενώ το παιδί -θύμα μπορεί να έρθει αντιμέτωπο με κατάθλιψη, ψυχικές ασθένειες, ακόμη και με αυτοκτονικό ιδεασμό.
Σύμφωνα με την κ. Γεράση το φαινόμενο του bullying δεν είναι κάτι καινούργιο, καθώς ο πρώτος επίσημος επιστημονικός ορισμός είναι ήδη από το 1978, δηλαδή πάνω από 40 χρόνια. Βέβαια, όπως επεσήμανε, δεν έχει μειωθεί καθόλου η ένταση του φαινομένου και ίσως μετά την περίοδο της πανδημίας να παρατηρείται και μία αύξηση , τουλάχιστον στα αναφερόμενα περιστατικά.
Όπως σημείωσε η έμπειρη παιδοψυχίατρος πάρα πολύ συχνά, το φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού, δηλαδή του bullying, αποκρύπτεται και από το παιδί που το υφίσταται, το θύμα και από το παιδί που το κάνει τον θύτη αλλά και από τα παιδιά παρατηρητές.
«Αυτό γίνεται για πολλούς λόγους. Από το δεν συνειδητοποιώ πόσο σοβαρό είναι, μέχρι το κατανοώ από τη μεριά του θύματος ότι εάν το πω μπορεί να υποστώ χειρότερα ή εάν το πω να μην είμαι αποδεκτός στην ομάδα ή μήπως αυτός είναι ο ρόλος μου μέσα στην ομάδα και πρέπει να το αποδεχτώ. Πολλές φορές τα παιδιά που υφίστανται bullying μπορεί να νομίζουν ότι αυτός είναι ο τρόπος και ειδικά σε μικρές ηλικίες που συναναστρεφόμαστε με τους συνομήλικους , ο ρόλος μου στην ομάδα, οπότε για να γίνω αποδεκτός και να συνεχίσω να έχω παρέα, δεν μιλάω και συνεχίζω να το υφίσταμαι, μέχρι που τα πράγματα φτάνουν σε ακραίες καταστάσεις ή μέχρι που τυχαία θα το αντιληφθούν κάποιοι γονείς», εξήγησε η κ. Γεράση.
Πολλές φορές, σημείωσε η ίδια, το bullying ξεκινά και μέσα από τη διαδικασία του πειράγματος, όπου το πείραγμα είναι μια διαδικασία που γίνεται μεταξύ φίλων και είναι ανεκτή απ’ όλους και δεν έχει το στοιχείο του φόβου, της έντονης επανάληψης, του πόνου, της δυσφορίας.
Το bullying γίνεται μεταξύ παιδιών που δεν είναι αντικειμενικά φίλοι και ίσως να υπάρχει και κάποια διαφορά, αντιλαμβανόμενη διαφορά δύναμης και αδυναμίας.
«Πολλά παιδιά μπαίνουν σε αυτή τη διαδικασία, είτε γιατί τους φαίνεται αστείο σε μικρές ηλικίες, δεν συνειδητοποιούν την επίπτωση που μπορεί να έχει αυτό σε ένα άλλο παιδί, είτε γιατί έτσι πιστεύουν ότι θα γίνουν αντικείμενο προσοχής και ενδιαφέροντος χωρίς να συνειδητοποιούν ότι αργότερα μπορεί να γίνουν και αντικείμενα φόβου και να μην τα θέλουν τα άλλα παιδιά γι’ αυτό τον λόγο, είτε γιατί και εκείνα να υφίστανται συμπεριφορές στο σπίτι ή σε άλλα πλαίσια», ανέφερε.
Μάλιστα, η κ. Γεράση, υπογράμμισε ότι θα πρέπει να αποφεύγονται οι ταμπέλες ιδίως σε ηλικίες του δημοτικού, γιατί παιδιά που μπορεί να είναι θύτες μίας κατάστασης στο σχολείο μπορεί να είναι θύματα κάπου αλλού, πχ στην παιδική χαρά, στο κέντρο μελέτης κτλ.
«Δεν είναι απαραίτητα σταθεροί οι ρόλοι και γι’ αυτό πολλές φορές παιδιά που μπορεί να θυματοποιούνται στην παιδική χαρά μετά, την ίδια συμπεριφορά να την επαναλαμβάνουν ως θύτες στο σχολείο πιστεύοντας ότι και αυτό τους ανεβάζει κάπως και είναι ένας τρόπος συναναστροφής. Γι’ αυτό θεωρούμε ότι το φαινόμενο του bullying είναι κάτι περίπλοκο και θέλει πολυσχιδή αντιμετώπιση και εντός και εκτός σχολείου και εντός οικογένειας», επεσήμανε η παιδοψυχίατρος.
Τα πράγματα στο Γυμνάσιο μπορεί να γίνουν ακραία
Σύμφωνα με την κ. Γεράση περιστατικά σχολικού εκφοβισμού μπορούν να αντιμετωπιστούν και με μεγάλη επιτυχία. «Όσο νωρίτερα και όσο μικρότερες ηλικίες τόσο καλύτερα είναι τα αποτελέσματα. Δυστυχώς οι πιο δύσκολες ηλικίες φαίνεται ότι είναι του Γυμνασίου, όχι τόσο του Λυκείου, που εκεί φαίνεται ότι μειώνεται το φαινόμενο και στο Δημοπτικό φαίνεται να είναι ίσως λίγο «αθώο» και όχι ακραίο.
Στα τέλη του Δημοτικού και στο Γυμνάσιο τα πράγματα γίνονται πιο ακραία ως προς τη συμπεριφορά κι εκεί είναι πιο δύσκολο να αντιμετωπιστούν. Εκεί θέλει πολύ οργανωμένη αντιμετώπιση εκ μέρος του σχολείου, εάν γίνεται στο σχολείο και πολύ καλή συνεργασία με τις οικογένειες. Πρέπει να συνεργαστεί και η οικογένεια του θύματος και του θύτη», ανέφερε.
Η κ. Γεράση τόνισε πως οι επιπτώσεις του bullying στο θύμα μπορεί να είναι πολύ σοβαρές και να αυξηθούν οδηγώντας ακόμη και σε αυτοκτονικές τάσεις.
«Μπορεί να έχουμε από καταθλιπτική συμπτωματολογία, μέχρι και αυτοκτονικό ιδεασμό και δυστυχώς έχουμε τέτοια περιστατικά παιδιών ειδικά στην εφηβεία που υφίσταντο χρόνια εκφοβισμό και τελικά να προσφεύγουν σε κάτι τέτοιο. Ακόμη έχουμε πτώση των σχολικών επιδόσεων, αρνητικά συναισθήματα για τον εαυτό τους, για τους ανθρώπους γύρω τους, έλλειψη εμπιστοσύνης στους ανθρώπους, αποφυγή κοινωνικοποίησης και μακροπρόθεσμα θέματα ψυχικών διαταραχών εκτός της κατάθλιψης», εξήγησε.
Η ίδια επεσήμανε ότι σημαντικό ρόλο είναι η αποδοχή του προβλήματος και από την οικογένεια του θύματος και κυρίως από την οικογένεια του θύτη.
«Το πιο δύσκολο είναι η οικογένεια του παιδιού- θύτη να αποδεχτεί ότι το παιδί της μπορεί να μπαίνει σε τέτοιες συμπεριφορές και να πράττει τέτοιες συμπεριφορές. Είναι πολύ δύσκολο να αποδεχτούν οι γονείς ότι το παιδί τους έκανε αυτό το πράγμα και είναι δύσκολο να μην αντιδράσουν κι εκείνοι βίαια απέναντι στο παιδί τους, το οποίο επίσης δεν έχει νόημα. Εκεί χρειάζεται μία πιο ολιστική αντιμετώπιση του φαινομένου να δούμε γιατί το παιδί μπαίνει σε αυτή τη διαδικασία, να το αποδεχτούμε αν και δεν το περιμένουμε και να δούμε από δω και πέρα τι κάνουμε», συμβούλευσε η κ. Γεράση.
Τόνισε δε, πως καλό είναι να έχουμε τα αφτιά και τα μάτια μας ανοιχτά και να αποδεχόμαστε οτιδήποτε μας λένε, όχι χωρίς καμία κρίση, αλλά όταν μας λένε κάτι οι δάσκαλοι, ενήλικες που είναι κοντά στο παιδί, δεν μπαίνουμε στη διαδικασία να πούμε όχι αποκλείεται, αλλά το ακούμε, το ψάχνουμε και βλέπουμε εάν και πως ισχύει.
« Ειδικά μετά την πανδημία κι επειδή έχουμε να κάνουμε με παιδιά όλων των ηλικιών που για δύο χρόνια αποκλείστηκαν από τη φυσιολογική διαδικασία κοινωνικοποίησης, πρέπει να είμαστε όλοι πολύ ευαίσθητοι και ειδικοί και γονείς στο κομμάτι ότι πολλές φορές τα παιδιά μπορεί να πέσουν σε συμπεριφορές που δεν είναι τυπικές γιατί έχουν χάσει την… μπάλα του τι μπορούν, τι πρέπει, τι επιτρέπεται», κατέληξε η κ. Γεράση.
