Η αποχή στις εκλογικές διαδικασίες, είτε σε εθνικές ή σε ευρωπαϊκές δείχνει να ξεπερνάει κάθε όριο πλέον. Την ίδια στιγμή, οι πολιτικές συζητήσεις στην καθημερινότητα μειώνονται ολοένα και περισσότερο και οι περισσότερες από αυτές είναι αφοσιωμένες σε λίγα και μόνο θέματα, κυρίως παραπολιτικά. Έχουν αφήσει πλέον εκτός της ζωής τους την πολιτική οι Έλληνες; Θεωρούν ότι οι πολιτικές αποφάσεις δεν την αλλάζουν ή ότι δεν έχουν δυνατότητα να τις επηρεάσουν πλέον;
«Οι ψηφοφόροι-οπαδοί πλέον μειώνονται» αναφέρει ο αναλυτής εκλογικής συμπεριφοράς Απόστολος Πιστόλας, βλέποντας ότι πλέον και η Ελλάδα οδεύει σε έναν διαχωρισμό Βορρά-Νότου, εντοπίζει τις διαφορές πολιτικής σκέψης ανάμεσα σε αστικά κέντρα και περιφέρεια, και περιμένει τις εξελίξεις όταν νέα δεδομένα έρθουν στο προσκήνιο, όπως όταν αναπτυχθεί ακόμη περισσότερο η συζήτηση για τη woke agenda, που θεωρεί ότι ακόμη παραμένει στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.
Συνέντευξη: Χρυσόστομος Τρίμμης
-Πώς θα περιγράφατε τη γενική στάση των Ελλήνων απέναντι στην πολιτική; Είναι οι Έλληνες περισσότερο ενεργοί ή απαθείς ως προς τα πολιτικά θέματα;
Μπορούμε να διακρίνουμε συγκεκριμένες ομάδες ψηφοφόρων. Υπάρχουν αυτοί που αντιμετωπίζουν την πολιτική και τις εκλογές οπαδικά, που τείνουν να μειώνονται σε σχέση με το παρελθόν. Υπάρχουν αυτοί που βλέπουν την πολιτική ως μέσο συναλλαγής, δίνοντας ψήφο επειδή προσδοκούν να πάρουν κάτι είτε έμμεσα είτε άμεσα, και υπάρχουν κι αυτοί που αποστασιοποιούνται από το πολιτικό σύστημα. Πηγαίνουμε κι εμείς σε έναν διαχωρισμό που έχει γίνει στη Δύση, αυτών που είναι κοντά στο σύστημα και των αντισυστημικών, που έχουν μείνει πίσω και θεωρούν ότι έχουν χάσει από την παγκοσμιοποίηση. Αυτό το βλέπουμε και στον διαχωρισμό των ψήφων ανάμεσα στα αστικά κέντρα και στην επαρχία, όπως επίσης μεταξύ Αθήνας και Βόρειας Ελλάδας. Υπάρχουν βέβαια κι αυτοί που είναι τελείως απαθείς, είτε γιατί δεν πιστεύουν ότι αλλάζει κάτι με την ψήφο τους, θεωρώντας ότι το σύστημα δεν ανταποκρίνεται ή γιατί τα θέλω τους δεν πρόκειται οι πολιτικοί να τα υλοποιήσουν.
-Γιατί έχουν τέτοιες σκέψεις;
Γιατί έχει περάσει πολύς καιρός για διάφορα ζητήματα για τα οποία έχουν ζητήσει πράγματα, μέσω της ψήφου τους, που δεν έχουν προχωρήσει. Ένα παράδειγμα είναι η διαφάνεια, που δεν υπάρχει σε μεγάλο βαθμό, ή το μεταναστευτικό που συγκεκριμένη μερίδα ανθρώπων ζητά πιο σκληρή πολιτική αλλά δεν το λαμβάνουν αυτό από κάποια κυβέρνηση. Βλέποντας διαφορετικές κυβερνήσεις ν’ ασκούν συγκεκριμένες πολιτικές, τότε και στον κόσμο φαίνεται ότι όλες είναι ίδιες, οπότε σκέφτονται το γιατί να ψηφίσουν…
–Έχουμε παντού δηλαδή ανάλογα φαινόμενα.
Όντως. Αν δούμε όλη τη Δύση, θα δούμε ότι οι πόλεις ψηφίζουν πολύ πιο φιλελεύθερα, απ΄ ότι η ύπαιθρος, που είναι πιο συντηρητική. Κάποιος μπορεί να πει ότι αυτό γίνεται γιατί οι άνθρωποι της υπαίθρου έχουν χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο από την πόλη. Αυτό μπορεί να ισχύει, αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Οι άνθρωποι της υπαίθρου εξάλλου μπορεί να έχουν χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο ακριβώς γιατί η ύπαιθρος είναι παραμελημένη. Έφυγαν παράλληλα όλες οι επιχειρήσεις ή έκλεισαν και έτσι ερήμωσε η επαρχία. Οι δουλειές που δημιουργήθηκαν ήταν στις πόλεις, άρα τράβηξαν την αφρόκρεμα της επαρχίας. οι κάτοικοι της επαρχίας είναι πιο συντηρητικοί γιατί είναι ο τρόπος ζωής τους τέτοιος. Έχουν επίσης υψηλότερη θρησκευτικότητα και έτσι έχουμε διαφορετικές κοινωνίες μέσα στην ίδια τη χώρα. Το πρόβλημα είναι όταν αυτό γίνεται και γεωγραφικό, όπως έχουμε και προσφάτως αρχίζει να γίνεται στην Ελλάδα. Έχουμε διαχωρισμό Νότου-Βορρά, όπως στην Ιταλία ή την Ελλάδα.
-Πιστεύετε ότι η σχέση των Ελλήνων με την πολιτική έχει αλλάξει τις τελευταίες δεκαετίες; Αν ναι, ποιοι είναι οι κύριοι παράγοντες που οδήγησαν σε αυτήν την αλλαγή;
Έχουμε πολύ χαμηλότερη εμπιστοσύνη τόσο στους πολιτικούς όσο και στους θεσμούς. Η χαμηλή εμπιστοσύνη οδηγεί σε πολιτικό κυνισμό. Έχουμε αρνητικά ενεργοποιημένους πολίτες σε μεγάλο βαθμό, εναντίον δηλαδή κάποιου. Πχ μιας κυβέρνησης, ενός συστήματος… Στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες υπάρχει σε έναν βαθμό υψηλότερη εμπιστοσύνη ότι θα γίνει η δουλειά.
-Γίνεται η δουλειά;
Εξαρτάται τη χώρα. Στο Λουξεμβούργο γίνεται. Στη Γαλλία δεν γίνεται. Ο Μακρόν ήταν μία μεγάλη ελπίδα που δεν επαληθεύτηκε. Στο Βέλγιο και στην Αγγλία έχουν σοβαρά προβλήματα. Αρχίζουν να έχουν την πόλωση που έχει η Αμερική. Εκεί είναι υπέρ του Τραμπ γιατί είναι ενάντια στο όλο σύστημα της παγκοσμιοποίησης. Είναι υπέρ της Χάρις όχι γιατί θέλουν να ψηφίσουν Χάρις αλλά γιατί είναι ενάντια στον Τραμπ.
-Είναι οι Έλληνες σταθεροί στις ιδεολογικές και κομματικές τους πεποιθήσεις ή παρατηρείται ένα συνεχές «πέρασμα» από κόμμα σε κόμμα;
Κάποιοι είναι σταθεροί ιδεολογικά. Η ΝΔ στράφηκε προς το κέντρο αλλά «φούσκωσε» η δεξιά πλευρά της. Έμειναν κάποιοι στα «πιστεύω» τους και πήγαν προς άλλα κόμματα. Κάποιοι ψηφίζουν ιδεολογικά. Το σύστημα που έχει η Ελλάδα ευνοεί την ψήφο κυβερνησιμότητας, αν είχαμε απλή αναλογική θα είχαμε εύνοια της ιδεολογικής ψήφου. Κάποιοι πάλι ψηφίζουν γιατί θέλουν να έχουν κυβέρνηση αύριο.
-Φαντάζομαι ότι σ’ όλα αυτά έχει παίξει ρόλο και η οικονομική κρίση.
Είναι μία μακρόσυρτη κρίση. Δεν έχει τελειώσει τίποτα αλλά επειδή είναι μακροχρόνια νομίζουμε ότι έχει τελειώσει. Έχει παίξει φυσικά σε τεράστιο βαθμό ρόλο, ειδικά στην αντισυστημικότητα. Είχαμε την περίοδο 2010-15 μόνο οικονομική κρίση κι εκεί είδαμε ν’ αυξάνονται κυρίως τα ποσοστά των αριστερών κομμάτων. Αν είχαμε αυτό που έχουμε τώρα εκείνη την περίοδο, δηλαδή άνοδο των πιο δεξιών κομμάτων, έχοντας κρίση και οικονομική και ταυτοτική, κυρίως λόγω του μεταναστευτικού, ενώ η woke ατζέντα παίζει τον ρόλο της, αν και ακόμη στην Ελλάδα δεν έχει φτάσει ακόμη. Βλέπουμε πάντως τώρα και άνοδο των δεξιών κομμάτων.
Η στάση των νεότερων
Ο ρόλος των νέων στη σύγχρονη πολιτική σκηνή ποιος είναι;
Είτε απέχουν, ή είναι περισσότερο αντισυστημικοί σε σχέση με τις προηγούμενες γενιές. Βλέπουμε να ψηφίζουν κυρίως κόμματα που προέρχονται από τα δεξιά, σε μεγαλύτερο βαθμό από τις άλλες γενιές. Βέβαια σε κάποιες χώρες οι 18-24 ετών παρατηρείται να ψηφίζουν και αριστερά κόμματα, λόγω του woke που έρχεται από την Αμερική. Όταν έρθει συνολικά στην Ευρώπη αυτό το θέμα, τότε θα δούμε να πηγαίνουν ακόμη πιο πολωμένα προς κόμματα που εκφράζουν αυτήν την ατζέντα.
-Στην Ελλάδα πάλι βλέπουμε ψηφοφόρους προερχόμενους από το star system να κερδίζουν στήριξη…
Όχι τόσο έντονα θα έλεγα. Αλλά είναι λογικό γιατί όσο περισσότερο δεν ασχολείται κάποιος με την πολιτική ή ασχολείται επιφανειακά, τόσους λιγότερους θα ξέρεις. Όταν γνωρίζει κανείς πέντε άτομα, από αυτά τα πέντε θα διαλέξει.
-Πιστεύετε ότι υπάρχει κενό εκπροσώπησης των νέων στα σημερινά κόμματα;
Στα παραδοσιακά κόμματα νομίζω ότι υπάρχουν νέοι αλλά ποιοι νέοι έχουν μείνει δεν ξέρω… Δεν είναι όπως παλαιότερα, ούτε υπάρχει η μαζικότητα του παρελθόντος. Όσον αφορά τα αντισυστημικά κόμματα, κάποιοι θα πάνε και προς τα εκεί. Η γενική συμμετοχή των νέων στα κόμματα είναι σαφώς μικρότερη πάντως.
Παίζει ρόλο ότι ίσως περνάει και ο χρόνος και χάνεται η ιστορική μνήμη γεγονότων, όπως ο πόλεμος, ο Εμφύλιος, η Χούντα…
Παίζουν ρόλο δύο πράγματα. Οι νέοι ζούνε χειρότερα απ’ ότι οι γονείς τους, οικονομικά. Ξέρουν ότι όταν μεγαλώσουν δεν θα κάνουν τις περιουσίες που έκαναν οι γονείς τους. Οι γονείς μπορεί να ξεκίνησαν δύσκολα, αλλά είχαν ελπίδα και είχαν τρεις δεκαετίες με ανοδική οικονομία, και έκαναν έστω και ένα σπίτι. Πλέον οι νέοι δεν μπορούν ούτε να σκεφτούν να κάνουν οικογένεια ή ν’ αγοράσουν ένα μικρό διαμέρισμα. Αυτό τους κάνει να αποστασιοποιούνται από την πολιτική και να αυξάνεται ο πολιτικός κυνισμός.
Το δεύτερο είναι ότι παλαιότερα μυθοποιούσαν τους πολιτικούς, γιατί δεν είχαν επαφή μαζί τους, πέρα από ένα άρθρο εφημερίδας, ή μετά με την τηλεόραση, άρα οι πολιτικοί περνούσαν τα μηνύματα που ήθελαν. Τώρα με τα social media, η επαφή μπορεί να είναι καθημερινή, οπότε ο πολιτικός έχει απομυθοποιηθεί. Οπότε επηρεάζονται οι απόψεις και η στάση των πολιτών.
-Δεν θα μπορούσαν τα social media να έχουν επηρεάσει τους πολίτες για να ασχολούνται με την πολιτική;
Θα μπορούσε να έχει επηρεάσει θετικά, αλλά επηρεάζει αρνητικά. Όταν η επικοινωνία είναι συνεχής, είναι σίγουρο ότι ένα μήνυμα από την πλευρά του πολιτικού θα είναι λάθος, και ο κόσμος θα μείνει στο λάθος. Αν η επικοινωνία ήταν συγκεκριμένη, τότε δεν θα προβαλλόταν το λάθος.
-Υπάρχει τρόπος ν’ αντιστραφεί η κατάσταση;
Μόνο αν οι πολιτικοί αρχίσουν να λύνουν τα προβλήματα. δεν υπάρχει άλλος τρόπος. Να δώσουν προοπτική. Όταν ένα ζευγάρι δεν έχει περισσότερα χρήματα πέρα από το ενοίκιο και για να ζουν ίσα-ίσα, για ποιο λόγο να γυρίσουν στην πολιτική και να ασχοληθούνε; Πώς θ’ αναπτερωθεί η ελπίδα και η εμπιστοσύνη;
Πηγή: Περιοδικό Volos City Ομίλου Καρεκλίδη
