Πανελλήνια ημέρα δωρεάς οργάνων η σημερινή και στο Ράδιο ΕΝΑ μίλησε ο κ. Ιωάννης Γουλής, γαστρεντερολόγος- ηπατολόγος, Καθηγητής της Ιατρικής Σχολής του ΑΠΘ, επικεφαλής του παθολογικού τμήματος της Μεταμοσχευτικής Μονάδας στο Ιπποκράτειο και στο ΑΠΘ εδώ και 31 χρόνια και αναφέρθηκε στις προσπάθειες που έχουν γίνει στο ευαίσθητο θέμα της δωρεάς οργάνων, στα κενά του συστήματος, στις ελλείψεις εξειδικευμένων γιατρών, αλλά και στην αισιόδοξη πλευρά πως κάτι αρχίζει και αλλάζει στη χώρα μας.
Σύμφωνα με τον Καθηγητή η Ελλάδα δεν είναι μία χώρα που έχει να επιδείξει σημαντικές επιτυχίες στον τομέα της δωρεάς οργάνων σε σχέση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές γι’ αυτό και όπως επεσήμανε χρειάζεται μεγάλη προσπάθεια για την ευαισθητοποίηση των ανθρώπων που έχουν συγγενείς και θα μπορούσαν να δώσουν μοσχεύματα, αλλά και για την αξιοποίηση ανθρώπων που καταλήγουν και δεν γνωρίζουν ότι έχουν αυτή την πολύ σημαντική δυνατότητα.
«Κάναμε πολλές προσπάθειες και ο Εθνικός Οργανισμός Μεταμοσχεύσεων στη διάρκεια όλων αυτών των ετών, από τις οποίες δεν είχαμε πολύ μεγάλες επιτυχίες. Κάποια πράγματα όμως αρχίζουν να αλλάζουν. Ο ΕΟΜ στη διάρκεια των τελευταίων ετών δραστηριοποιείται πολύ πιο καλά και με παρουσία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και μια πολύ πιο ισχυρή δημόσια παρουσία, αλλά κάναμε και κάποιες αλλαγές σε συνεργασία με τον ΕΟΜ στην οργάνωση των Μονάδων Εντατικής Θεραπείας και στη στελέχωσή της με γιατρούς ή και νοσηλευτές που θα είναι ευαισθητοποιημένοι στο να αναζητήσουν πιθανούς δωρητές οργάνων και ήδη έχουμε τα πρώτα βήματα αυτά τα 2 τελευταία χρόνια. Νιώθω, γιατί παρακολουθώ τον ρυθμό που προσέρχονται τα μοσχεύματα ότι έχουμε αρχίσει να βλέπουμε μία αλλαγή προς το καλύτερο η οποία είναι και μετρήσιμη. Με αυτή την έννοια αρχίζουμε να αισιοδοξούμε», εξήγησε ο κ. Γούλης.
Αναφερόμενος στην κατάσταση που επικρατεί στην Ελλάδα στον τομέα της μεταμόσχευσης, ο Καθηγητής σημείωσε ότι αυτό που επικρατεί είναι ο ηρωισμός, μιας και η χώρα δεν έχει την τεχνολογική υποδομή που συναντά κανείς σε μεγάλα κέντρα του εξωτερικού.
« Όμως υπάρχει πολύ μεγάλη προσπάθεια όλων των ανθρώπων να υπερπηδήσουν αυτά τα προβλήματα και να λυθούν σημαντικά θέματα. Όταν ένα κέντρο έχει μία πορεία πολλών ετών αρχίζει να αποκτά μεγαλύτερη εμπειρία, αρχίζει να αντιμετωπίζει πολύ καλύτερα καταστάσεις που για άλλους φαίνονταν ανυπέρβλητες», συμπλήρωσε ο Καθηγητής.
Στα θετικά και σημαντικά βήματα, όπως τα χαρακτήρισε ο κ. Γουλής, είναι μια παράπλευρη ωφέλεια του κορωνοϊού για το μεταμοσχευτικό κέντρο του Ιπποκράτειου. Τόνισε ότι η πανδημία έφερε πολλές καινούργιες κλίνες ΜΕΘ, νέους γιατρούς που εντάχθηκαν και στελέχωσαν αυτές τις ΜΕΘ κι αυτό έχει θετικό αντίκτυπο γιατί οι άρρωστοι χρειάζονται νοσηλεία σε ΜΕΘ για τις πρώτες ημέρες μετά τη μεταμόσχευση και οι συνθήκες πλέον είναι πολύ καλύτερες, ο αριθμός των γιατρών που στελεχώνουν αυτές τις Μονάδες είναι μεγαλύτερος κι από εκεί υπάρχει όφελος.
Τα προβλήματα, τα κενά και οι επερχόμενες αλλαγές
Το θέμα της μεταμόσχευσης είναι ένα ευαίσθητο θέμα που πολλοί πάνω στην ώρα της κρίσης δεν το αγγίζουν. Είναι πολύπλευρο και χρειάζεται ειδική προσέγγιση με τον κ. Γουλή να τονίζει πως είναι απαραίτητη η στελέχωση.
«Υπάρχει πρόβλημα με τους αναισθησιολόγους κι ενώ όλο το σύστημα δουλεύει, οι χειρουργοί, οι παθολόγοι, οι ΜΕΘ είμαστε όλοι πανέτοιμοι δεν υπάρχουν αρκετοί αναισθησιολόγοι για να καλύψουν τα δύσκολα αυτά χειρουργεία. Άρα πρέπει άμεσα να βρεθεί μία λύση», τόνισε ο Καθηγητής αναδεικνύοντας ένα μείζον θέμα που βάλλει όλα τα Νοσοκομεία της χώρας.
Ωστόσο, ο ίδιος στάθηκε και στις θετικές εξελίξεις που έρχονται. «Είναι αισιόδοξο στοιχείο ότι αλλάζει σελίδα η μεταμόσχευση ήπατος και όλες οι μεταμοσχεύσεις οργάνων στην Ελλάδα στους επόμενους μήνες, γιατί έρχεται προς ψήφιση ένα καινούργιο νομοσχέδιο, το οποίο καταρτίστηκε με τη συμβολή δύο εξαίρετων Ελλήνων γιατρών του εξωτερικού, οι οποίοι συνέβαλαν μαζί με την ελληνική ομάδα στον καταρτισμό του νομοσχεδίου και παρουσιάστηκε σε όλα τα κόμματα και όλα συμφωνούν ομόφωνα και είμαστε στα τελικά στάδια της κατάθεσής του που ανοίγει πολλούς δρόμους, στελεχώνει καλύτερα τα κέντρα, ενδυναμώνει τις ομάδες, αυτονομεί τον ΕΟΜ, ώστε να μπορεί να παράγει καλύτερο έργο και νομίζω ότι θα αποτελέσει ένα πολύ σημαντικό βήμα», εξήγησε.
Σημαντική η στελέχωση των ΜΕΘ από εξειδικευμένους στις μεταμοσχεύσεις
Στη Μαγνησία, όπως έκανε γνωστό ο Σύλλογος Νεφροπαθών, τα τελευταία τρία χρόνια δεν έγινε καμία δωρεά οργάνων, ενώ ταυτότητα στη λίστα για μεταμόσχευση βρίσκονται 60 περίπου νεφροπαθείς. Υπάρχει εξήγηση για την εικόνα αυτή που προβληματίζει και σε τοπικό επίπεδο; Η απάντηση έρχεται από τον κ. Γουλή που έκανε λόγο αρχικά για γεωγραφικές διαφορές.
« Πρέπει να είναι ευαισθητοποιημένοι και οι γιατροί που δουλεύουν στις ΜΕΘ γιατί είναι μία διαδικασία να ενημερωθεί ο συγγενής ότι υπάρχει δυνατότητα δωρεάν οργάνων και πρέπει να γίνει μία δουλειά από τον γιατρό της ΜΕΘ ώστε να προετοιμαστεί και στη συνέχεια να δωρισθεί το μόσχευμα. Σε αυτόν τον τομέα πρέπει να στελεχώσουμε τις μονάδες με γιατρούς που θα έχουν αποκλειστική αρμοδιότητα να προβαίνουν σε όλες αυτές τις κινήσεις, ώστε να απαλλάσσουν και τους συναδέλφους τους από τον φόρτο εργασίας.
Ήδη αρχίσαμε, έχουμε οκτώ γιατρούς και νοσηλευτές που έχουν στελεχώσει διάφορες μεγάλες μονάδες σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και στο Ηράκλειο εύχομαι και στον Βόλο όσο το πρόγραμμα επεκτείνεται να υπάρχουν τέτοιοι συνάδελφοι, γιατί είμαι σίγουρος ότι υπήρχαν δυνητικά αξιοποιήσιμα μοσχεύματα, όμως επειδή δεν προσεγγίστηκαν σωστά, χάθηκαν. Δεν πρέπει όμως να αποδώσει κανείς την ευθύνη στους γιατρούς γιατί είναι μεγάλο το φορτίο εργασίας που σηκώνουν που θα χρειαστούν βοήθεια. Είναι ένα στοιχείο που πρέπει να βοηθήσουμε και με το καινούργιο νομοσχέδιο θα έχουμε αυτή τη δυνατότητα», εξήγησε ο κ. Γουλής για τη διαδικασία και τους ανθρώπους που πρέπει να ασχοληθούν με αυτή και κυρίως με την προσέγγιση των συγγενών.
Σημείωσε όμως πως χρειάζεται ομάδα γι’ αυτή την προσέγγιση, χρειάζεται ειδικός τρόπος, καθώς πρόκειται για μία δύσκολη στιγμή. «Χρειάζεται καταρτισμένο προσωπικό, να έχει μετεκπαιδευτεί γιατί χρειάζεται μία ιδιαίτερη προσέγγιση σε αυτή την πολύ δύσκολη στιγμή της οικογένειας», συμπλήρωσε.
Η διαφορά της μεταμόσχευσης ήπατος από τους νεφρούς
Ως ηπατολόγος ο κ. Γουλής αναφέρθηκε και στο ζωτικό αυτό όργανο, για το οποίο υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που χρειάζονται μεταμόσχευση. «Το ήπαρ έχει το εξής μεγάλο πρόβλημα σε αντίθεση με τον νεφρό που είναι επίσης ένα όργανο που μεταμοσχεύεται και χρειάζεται να γίνει. Δεν έχουμε τρόπο να υποκαταστήσουμε την ηπατική λειτουργία όταν φτάνει στα τελικά στάδια της ηπατικής ανεπάρκειας. Ξέρουμε όλοι ότι για την μεταμόσχευση νεφρού μπορεί κανείς να την αναβάλει και να περιμένει δυστυχώς στην Ελλάδα για πάρα πολλά χρόνια, αλλά αντιμετωπίζεται στις Μονάδες Τεχνητού Νεφρού. Στο ήπαρ δεν υπάρχει αυτή η δυνατότητα. Εάν το χρειάζεσαι ο χρόνος μέχρι να το πάρεις είναι περιορισμένος γιατί αλλιώς θα χάσεις την ζωή σου.
Άρα όσο δεν υπάρχουν μοσχεύματα και οι ανάγκες μας είναι μεγαλύτερες από αυτές που μπορούμε να λύσουμε θα χάσουμε και ασθενείς από τη ζωή», επεσήμανε.
Η κατάληξη αυτή δεν είναι δυσάρεστη μόνο για το συγγενικό περιβάλλον, αλλά και για τους γιατρούς με τον κ. Γουλή να σχολιάζει ότι «αυτό είναι πάρα πολύ δυσάρεστο για όλους εμάς που ασχολούμαστε με όλους αυτούς τους αρρώστους όλα αυτά τα χρόνια να μην μπορούμε να αξιοποιήσουμε αυτή την ευκαιρία, ενώ από την άλλη πλευρά δεν μπορείτε να φανταστείτε πόσο μεγάλη χαρά υπάρχει σε έναν γιατρό, που έχει έναν ασθενή για 20 χρόνια και καταλήγει στα τελευταία στάδια και μετά μεταμοσχεύεται και ξεκινά μια καινούργια ζωή. Αυτό μου δίνει και τη δύναμη να συνεχίσω. Η χαρά που παίρνεις δεν συγκρίνεται με τίποτα στον κόσμο».
