Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα συνάντηση, με επίκεντρο τον σύγχρονο Ελληνισμό, την ιστορική μνήμη και τις προκλήσεις της εποχής μας, πραγματοποιήθηκε χθες, 26 Οκτωβρίου, στο Συνεδριακό Κέντρο Θεσσαλίας, στα Μελισσάτικα, στο πλαίσιο της σειράς εκδηλώσεων «Αρχονταρίκι» της Ιεράς Μητροπόλεως Δημητριάδος.
Ο Σεβ. Μητροπολίτης Δημητριάδος κ. Ιγνάτιος υποδέχθηκε τη διακεκριμένη ιστορικό και Ομότιμη Καθηγήτρια Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Μαρία Ευθυμίου, με την οποία συνομίλησε με θέμα «Για θέματα που αφορούν στον σύγχρονο Ελληνισμό – Γνώση του παρελθόντος για ένα καλύτερο μέλλον».
Κατά την έναρξη της συζήτησης, ο Σεβασμιώτατος ευχαρίστησε την κ. Ευθυμίου για την αποδοχή της πρόσκλησης, εκφράζοντας τον θαυμασμό του για την προσπάθειά της να μεταδώσει την ιστορική γνώση στο ευρύ κοινό, με τρόπο απλό και κατανοητό. Στο ερώτημά του γιατί είναι απαραίτητο να γνωρίζουμε την Ιστορία μας, η κ. Ευθυμίου απάντησε χαρακτηριστικά ότι «η Ιστορία σε πλάθει», εξηγώντας πως η γνώση των εμπειριών και των δοκιμασιών των προηγούμενων γενεών βοηθά τον άνθρωπο να αποκτήσει ευρύτερη αντίληψη, σοφία και ανθεκτικότητα απέναντι στις δυσκολίες της ζωής.
Με αφορμή την επικείμενη εθνική επέτειο της 28ης Οκτωβρίου, ο Σεβ. Ιγνάτιος έθεσε το ερώτημα πώς ο ελληνικός λαός, παρά τους βαθύτατους διχασμούς που είχαν προηγηθεί, κατόρθωσε να ενωθεί μπροστά στον εθνικό κίνδυνο. Η κ. Ευθυμίου αναφέρθηκε στις ιστορικές συνθήκες της εποχής και στο ισχυρό πατριωτικό αίσθημα των Ελλήνων, επισημαίνοντας ότι κυριάρχησε «μια διάθεση να ξανακερδίσουμε την αξιοπρέπειά μας και να ξανακερδίσουμε την ενότητά μας».
Ο Σεβασμιώτατος υπογράμμισε τη σημασία της ενότητας τόσο στην εθνική όσο και στην εκκλησιαστική ζωή, ενώ η ιστορικός εξέφρασε τον προβληματισμό της για τη διατήρηση των διχασμών στη σύγχρονη ελληνική κοινωνία, τονίζοντας ότι η δημοκρατική συνύπαρξη προϋποθέτει σεβασμό στην ελευθερία και στη διαφορετική άποψη του άλλου. Η αναφορά αυτή οδήγησε τη συζήτηση στον καθοριστικό ρόλο της παιδείας και της οικογένειας στη διαμόρφωση της κοινωνικής συνείδησης. Η κ. Ευθυμίου επισήμανε ότι η ενότητα και ο αλληλοσεβασμός δεν καλλιεργούνται μόνο με λόγια, αλλά κυρίως με το καθημερινό παράδειγμα που προσφέρουν οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί και η ίδια η κοινωνία. Στο πλαίσιο αυτό, ο Σεβασμιώτατος έθεσε και το ζήτημα της ελληνικής γλώσσας, αναφερόμενος στην προσπάθεια της Εκκλησίας να διατηρήσει ζωντανά τα πρωτότυπα λειτουργικά κείμενα. Η ιστορικός υπογράμμισε τη σημασία της γλωσσικής μας συνέχειας και πρότεινε τη συστηματικότερη διδασκαλία της ελληνιστικής κοινής, ως γέφυρας ανάμεσα στη σύγχρονη και την αρχαία ελληνική γλώσσα, ενώ ο Σεβασμιώτατος αναφέρθηκε στην πολύτιμη συμβολή της βυζαντινής μουσικής στη γνωριμία των παιδιών με τον γλωσσικό και πνευματικό πλούτο της εκκλησιαστικής παράδοσης.
Στη συνέχεια, η συζήτηση επεκτάθηκε στις μεγάλες προκλήσεις του σύγχρονου κόσμου. Η κ. Ευθυμίου χαρακτήρισε τη σημερινή εποχή μεταβατική, αναφερόμενη στις γεωπολιτικές ανακατατάξεις, στην ενίσχυση της επιρροής της Ασίας, στον πόλεμο στην Ουκρανία και στο μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την οποία χαρακτήρισε ένα ιδιαίτερα σημαντικό ιστορικό εγχείρημα. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στο δημογραφικό πρόβλημα, το οποίο, όπως επισήμανε, δεν αφορά μόνο την Ελλάδα, αλλά πολλές χώρες της Ευρώπης και του κόσμου. Παράλληλα, εξετάστηκαν ζητήματα μετανάστευσης, κοινωνικής ενσωμάτωσης και θρησκευτικής ταυτότητας, με την ιστορικό να τονίζει την ανάγκη ψύχραιμης αντιμετώπισης των εξελίξεων, χωρίς υπερβολές και φόβο.
Από τις διεθνείς εξελίξεις, ο διάλογος στράφηκε στα προβλήματα της σύγχρονης κοινωνίας και ιδιαίτερα στην κρίση του δημόσιου λόγου, στην επιθετικότητα και στην έλλειψη σεβασμού προς τον συνάνθρωπο. Η κ. Ευθυμίου στάθηκε στην ανάγκη αποκατάστασης της κοινωνικής και πολιτικής ηθικής, υπογραμμίζοντας χαρακτηριστικά ότι «οι κοινωνίες πρέπει να είναι αγαπητικές», όχι μόνο ως έκφραση μιας θρησκευτικής διδασκαλίας, αλλά και ως αναγκαιότητα για την ομαλή λειτουργία τους. Επισήμανε ότι η διαφορετική άποψη δεν πρέπει να οδηγεί στην απαξίωση και στην ακύρωση του άλλου, αλλά να αποτελεί αφορμή για ουσιαστικό διάλογο, με μέτρο, σύνεση και αλληλοσεβασμό.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η τοποθέτησή της για τον ρόλο της Ορθόδοξης Εκκλησίας στη σύγχρονη Ελλάδα, ύστερα από σχετικό ερώτημα του Σεβ.Ιγνατίου. «Η Ορθόδοξη παρουσία είναι ουσιαστικότατη», τόνισε η κ. Ευθυμίου, εκφράζοντας τον βαθύ σεβασμό της προς την Εκκλησία, στην παράδοση της οποίας μεγάλωσε, παρά το γεγονός ότι η ίδια δεν είναι θρησκευόμενη. Αναγνώρισε τη σημαντική συμβολή της Εκκλησίας στη διατήρηση της συνοχής του Ελληνισμού, επισημαίνοντας ότι διακρίνει στην παρουσία της στοιχεία σύνεσης, μέτρου και αξιοπρέπειας. Παράλληλα, εξέφρασε την πεποίθηση ότι η Εκκλησία μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην καλλιέργεια του κοινωνικού ήθους, κυρίως μέσα από το παράδειγμά της. Ο Σεβ. Ιγνάτιος, από την πλευρά του, υπενθύμισε ότι για την Ορθόδοξη Εκκλησία κάθε άνθρωπος αποτελεί ζωντανή εικόνα του Θεού και ότι η αναζήτηση του καλού μέσα στον συνάνθρωπο αποτελεί προϋπόθεση για την προσωπική και κοινωνική μεταμόρφωση.
Στο ίδιο πλαίσιο, οι δύο συνομιλητές αναφέρθηκαν στη σημασία της οικογένειας και της κοινότητας, ως βασικών πυλώνων της ελληνικής κοινωνίας. Η κ. Ευθυμίου επισήμανε ότι, παρά τις δυσκολίες και τις μεταβολές των τελευταίων δεκαετιών, εξακολουθούν να υπάρχουν πολλές οικογένειες που αγωνίζονται με συνέπεια για την ανατροφή και την ηθική συγκρότηση των παιδιών τους, τονίζοντας ότι η βελτίωση της κοινωνίας προϋποθέτει πρώτα την προσωπική αυτοκριτική. Ο Σεβασμιώτατος αναφέρθηκε στην αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος για την εκκλησιαστική ζωή μετά την πανδημία, στη συμμετοχή των πιστών στη Θεία Λειτουργία και στη Θεία Κοινωνία, καθώς και στην ανανέωση των κατηχητικών δραστηριοτήτων, επισημαίνοντας την ανάγκη να ενισχυθεί εκ νέου το αίσθημα της κοινότητας, μέσα από την ενορία, τη γειτονιά και την οικογένεια.
Ολοκληρώνοντας τη συζήτηση, ο Σεβ.Ποιμενάρχης μας ζήτησε από την κ. Ευθυμίου να μεταφέρει το μήνυμα που απευθύνει στους νέους κατά τις επισκέψεις της στα σχολεία. Η ιστορικός στάθηκε ιδιαίτερα στην τάση των Ελλήνων να απαξιώνουν διαρκώς την πατρίδα τους, υπογραμμίζοντας ότι «δεν είναι μια χώρα του πεταματού η Ελλάδα». Τόνισε ότι, παρά τα υπαρκτά προβλήματα, η χώρα μας έχει επιτύχει πολλά και διαθέτει ανθρώπους με ήθος, αξιόλογη επιστημονική και πνευματική δημιουργία και σημαντικές δυνατότητες προόδου. Κάλεσε, μάλιστα, τους γονείς να μεταδίδουν στα παιδιά μια ισορροπημένη εικόνα της πατρίδας, χωρίς εξωραϊσμούς, αλλά και χωρίς ισοπεδωτική απαξίωση, ώστε οι νέες γενιές να αποκτούν αυτοπεποίθηση και διάθεση δημιουργικής προσφοράς.
Κλείνοντας την εκδήλωση, ο Σεβασμιώτατος ευχαρίστησε θερμά την κ. Μαρία Ευθυμίου για τον ουσιαστικό και ειλικρινή διάλογο, συνδέοντας τα μηνύματα της συζήτησης με την εθνική επέτειο της 28ης Οκτωβρίου. Υπογράμμισε την ανάγκη να αναγνωρίσουμε την αξία της πατρίδας, της ιστορίας και των ανθρώπων της, εκφράζοντας την ευχή οι σημερινοί Έλληνες, παρά τις διαφορές τους, να κατορθώσουν να διαφυλάξουν την ενότητά τους και να αντιμετωπίσουν από κοινού τις προκλήσεις του μέλλοντος.
Παρακολουθήστε ζωντανά εδώ:
