Παρατηρήσεις και προτάσεις επί του Επικαιροποιημένου Εθνικού Προγράμματος Ελέγχου Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης (ΕΠΕΑΡ) καταθέτει στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ο Σύλλογος Πολιτών για την Υγεία και το Περιβάλλον Μαγνησίας, υπογραμμίζοντας ότι η προσέγγιση του σχεδίου εγείρει σοβαρές ανησυχίες καθώς φαίνεται να προκρίνει λύσεις που μεταθέτουν το πρόβλημα της ρύπανσης αντί να το εξαλείφουν.
Για την περιοχή δε του Βόλου, ο Σύλλογος μεταξύ άλλων προτείνει την παύση της καύσης RDF/SRF και την εγκατάσταση νέων, μόνιμων σταθμών μέτρησης της αέριας ρύπανσης.
Η ανακοίνωση του Συλλόγου
«Α. Γενικές παρατηρήσεις επί του Εθνικού Σχεδιασμού
1. Βιομηχανικής Κλίμακας ΑΠΕ και «Επιταχυνόμενο» Μοντέλο Αδειοδότησης Το σχέδιο θέτει στόχο 75,7% διείσδυση ΑΠΕ έως το 2030, προωθώντας την αύξηση ισχύος κατά 10 GW μέσω «απλοποίησης και επιτάχυνσης» των αδειοδοτήσεων.
• Η ένστασή μας: Η «απλοποίηση» συχνά ισοδυναμεί με παράκαμψη ουσιαστικών περιβαλλοντικών ελέγχων και αγνόηση της βούλησης των τοπικών κοινωνιών.
• Η πρότασή μας: Κατάργηση των εξπρές αδειοδοτήσεων για γιγαντιαία έργα σε περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές. Απαιτούμε στροφή σε μικρής κλίμακας ΑΠΕ (ενεργειακές κοινότητες, φωτοβολταϊκά στέγης) που σέβονται το τοπίο, αντί για τη δημιουργία «βιομηχανικών πάρκων» στα βουνά μας.
2. Απολιγνιτοποίηση: Η παγίδα του φυσικού αερίου Η βίαιη απολιγνιτοποίηση έως το 2028, χωρίς ώριμες τεχνολογίες αποθήκευσης, οδηγεί στην εξάρτηση από το φυσικό αέριο ως «ενδιάμεσο καύσιμο».
• Η ένστασή μας: Αντικαθιστούμε ένα ορυκτό καύσιμο με ένα άλλο, εγκλωβίζοντας τη χώρα σε εκπομπές ρύπων και διαρροές μεθανίου. Παρά την απόσυρση των ΑΗΣ, οι υπερβάσεις ρύπων στις πόλεις παραμένουν, αποδεικνύοντας την ανεπάρκεια του σχεδιασμού.
• Η πρότασή μας: Σύνδεση της απόσυρσης μονάδων με την πραγματική ενεργειακή αυτάρκεια και όχι με εισαγωγές αερίου. Αυστηρή παρακολούθηση των διαρροών μεθανίου από τις υποδομές αερίου.
3. Ηλεκτροκίνηση vs Μέσα Μαζικής Μεταφοράς Ο στόχος για 50% ηλεκτρικά νέα Ι.Χ. το 2030 αποτελεί ημίμετρο.
• Η ένστασή μας: Η απλή αντικατάσταση του κινητήρα δεν λύνει το κυκλοφοριακό, ενώ η ενέργεια φόρτισης θα προέρχεται εν μέρει από φυσικό αέριο. Το σχέδιο παραδέχεται ότι η συμμόρφωση με τα όρια ρύπων παραμένει «δύσκολη».
• Η πρότασή μας: Δραστική ενίσχυση των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς (ΜΜΜ) και των μέσων σταθερής τροχιάς. Διεκδικούμε δωρεάν ή πολύ φθηνή πρόσβαση στα ΜΜΜ για ουσιαστική μείωση του στόλου οχημάτων.
4. Περιβαλλοντικές αντιφάσεις (Βιομάζα & Απόβλητα)
• Βιομάζα: Είναι οξύμωρο να προωθείται η βιοενέργεια όταν το ίδιο το σχέδιο παραδέχεται πως η καύση βιομάζας εκτινάσσει τα αιωρούμενα σωματίδια.
• Απόβλητα: Οι εκπομπές NMVOC από τα απόβλητα είναι αυξημένες σε σχέση με το 2005. Η καύση/επεξεργασία αποβλήτων δεν μπορεί να λογίζεται ως «καθαρή» λύση.
________________________________________
Β. Ειδικές Παρεμβάσεις για τη Μαγνησία και τον Βόλο
Ως περιοχή που πλήττεται σωρευτικά από βιομηχανική ρύπανση, λιμενικές δραστηριότητες και καύση αποβλήτων, απαιτούμε:
1. Άμεση ηλεκτροδότηση πλοίων (Cold Ironing) στο λιμάνι του Βόλου Εφόσον ο Βόλος αναφέρεται ρητά ως λιμένας με εκπονημένες μελέτες ηλεκτροδότησης:
• Απαιτούμε: Το μέτρο να μην μείνει στα χαρτιά. Άμεση υλοποίηση και λειτουργία του συστήματος Cold Ironing έως το 2025-2030. Η ηλεκτροδότηση κατά τον ελλιμενισμό είναι μονόδρομος για την προστασία του αστικού ιστού από τους αέριους ρύπους των πλοίων.
2. Όχι στην καύση αποβλήτων – Έλεγχος βιομηχανίας Το σχέδιο προωθεί την «ενεργειακή αξιοποίηση» αποβλήτων (Waste-to-Energy).
• Η θέση μας: Ζητάμε την αναστολή χρήσης απορριμματογενών καυσίμων (RDF/SRF) από τη βιομηχανία (π.χ. τσιμεντοβιομηχανίες) στην περιοχή μας. Οι εκπομπές NMVOC, διοξινών και βαρέων μετάλλων εγκυμονούν κινδύνους που το σχέδιο αφήνει αδιευκρίνιστους.
• Έλεγχοι: Εφαρμογή των Βέλτιστων Διαθέσιμων Τεχνικών (ΒΔΤ) με εντατικούς ελέγχους και αυστηρές κυρώσεις (έως και ανάκληση αδειών) για τις βιομηχανίες που παρανομούν.
3. Επέκταση και διαφάνεια του Δικτύου Παρακολούθησης (ΕΔΠΑΡ)
• Απαιτούμε: Εγκατάσταση νέων, μόνιμων σταθμών μέτρησης στη Μαγνησία, ειδικά στις ζώνες επιρροής του λιμανιού και της βιομηχανίας. Τα δεδομένα πρέπει να είναι διαθέσιμα online σε πραγματικό χρόνο στους πολίτες, για πλήρη διαφάνεια.
4. Προστασία από τη νιτρορύπανση
• Απαιτούμε: Πλήρη εφαρμογή του Κώδικα Ορθής Γεωργικής Πρακτικής στις ευπρόσβλητες ζώνες της Μαγνησίας, αυστηρή απαγόρευση καύσης γεωργικών υπολειμμάτων και ενίσχυση των αγροτών για φιλικές προς το περιβάλλον μεθόδους.
Γ. Συμπεράσματα και κεντρικά αιτήματα
Το παρόν σχέδιο μοιάζει με προσπάθεια «να σώσεις ένα δάσος κόβοντας τα δέντρα του για να βάλεις τεχνητά φυτά». Η κατάσταση στη Μαγνησία θυμίζει ένα σπίτι που οι ένοικοι προσπαθούν να αερίσουν, ενώ η καμινάδα του γείτονα και η μηχανή ενός πλοίου συνεχίζουν να το «πνίγουν» στον καπνό. Το κράτος οφείλει να σταματήσει απλώς να μετρά τον καπνό και να κλείσει τις πηγές που τον παράγουν.
Συνοψίζοντας, διεκδικούμε:
1. Δημοκρατικό ενεργειακό μοντέλο: Προτεραιότητα στην αυτοπαραγωγή και όχι στη βιομηχανική κατοχή των ΑΠΕ και την καταστροφή των βουνών.
2. Πραγματική ανακύκλωση: Αντικατάσταση της καύσης αποβλήτων με διαλογή στην Πηγή.
3. Υγεία πάνω από τους αριθμούς: Επανασχεδιασμό των μέτρων για πόλεις όπως ο Βόλος, με βάση τα αυστηρά όρια του ΠΟΥ και όχι μόνο της ΕΕ.
4. Κοινωνική δικαιοσύνη: Πόροι του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα να κατευθυνθούν στην ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών ευάλωτων νοικοκυριών και όχι στην επιδότηση ακριβών ηλεκτρικών Ι.Χ.».
