Ανάμεσα στους πολλούς προβληματισμούς που έχουν ανακύψει σχετικά με τη χρήση της ΑΙ στη ζωή μας, θεωρούμε πως τα πρωτεία κατέχει η χρήση της στο σχολείο. Το ζητούμενο δεν είναι πλέον απλώς «να ξέρεις», αλλά να μπορείς να σκέφτεσαι ουσιαστικά.
Έχει ενδιαφέρον, να καταγραφεί η άποψη των μαθητών και μαθητριών για το θέμα, γι αυτό αναζητήθηκε για μία ακόμη φορά, η άποψη των συμμετεχόντων στον Όμιλο Δημοσιογραφίας του 2ου Προτύπου Γυμνασίου Βόλου.
Η διευθύντρια του σχολείου και υπεύθυνη του Ομίλου, Δρ Σοφία Κανταράκη, αναφέρει ότι «ο μαθητής οφείλει να εξετάζει, να συγκρίνει και να αμφισβητεί, ώστε να διακρίνει το αξιόπιστο από το επιφανειακό ή το λανθασμένο. Με αυτόν τον τρόπο, μετατρέπεται από παθητικός δέκτης γνώσης σε ενεργό και υπεύθυνο χρήστη της».
Όπως τονίζει, «ο σύγχρονος μαθητής καλείται να συνθέτει και να δημιουργεί. Χρειάζεται να αναπτύξει κρίση, υπευθυνότητα και συνείδηση, ώστε να χρησιμοποιεί τα εργαλεία που διαθέτει με σωστό και ωφέλιμο τρόπο. Δεν είναι πια αυτός που απομνημονεύει, αλλά αυτός που σκέφτεται, κρίνει και δημιουργεί. Ο ρόλος του έτσι γίνεται πιο απαιτητικός αλλά και πιο ουσιαστικός, καθώς η γνώση παύει να είναι αυτοσκοπός και μετατρέπεται σε μέσο κατανόησης και εξέλιξης».
Ενδιαφέρον όμως παρουσιάζουν οι απόψεις των ίδιων των μαθητών και μαθητριών…
Γεώργιος Κωστάκης
Στο σύγχρονο σχολείο οι καθηγητές παρατηρούν πως η τεχνητή νοημοσύνη έχει ουσιαστικά αντικαταστήσει τους μαθητές: η πλειονότητά τους την χρησιμοποιούν για τις σχολικές τους εργασίες εξ ολοκλήρου. Έτσι δεν συμβάλλουν καθόλου στην εργασία που ειδάλλως προοριζόταν για αυτούς, αλλά αφήνουν προγράμματα όπως το ChatGPT να κάνουν την σκληρή δουλειά. Σε ένα τέτοιο σχολείο, που η τεχνητή νοημοσύνη ανθίζει, ποιος θα πρέπει να είναι ο ρόλος του μαθητή; Σε μια τέτοια περίπτωση, καθώς η χρήση μέσων όπως η τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί να αποκλειστεί εντελώς από το εκπαιδευτικό σύστημα, θα πρέπει να αλλάξει η στάση των μαθητών προς αυτό: Το AI θα πρέπει να αποκτήσει πιο υποστηρικτικό ρόλο αντί να αντικαθιστά εντελώς την συμβολή του μαθητή. Με αυτόν τον τρόπο κερδίζουν όλοι – ο μαθητής κατανοεί σε βάθος την διδακτέα ύλη και οι πληροφορίες που παρέχει στην δουλειά του είναι πιο ακριβής. Έτσι αποφεύγεται η μηχανική αντιγραφή και ενισχύεται η κριτική σκέψη.
Αθανάσιος Φακίδης
Η ταχύτατη εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης τα τελευταία χρόνια έχει αλλάξει αποφασιστικά τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζεται η γνώση. Εργαλεία όπως το ChatGPT ή το Google Ai παρέχουν άμεσες απαντήσεις σε κάθε είδους ερώτηση, είτε αφορά την επίλυση μαθηματικών παραστάσεων, είτε την ερμηνεία σύνθετων φράσεων και λέξεων ή ακόμα και τη συγγραφή ολόκληρης έκθεσης. Όμως, σε ένα περιβάλλον όπου η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να απαντά σε όλα, ποιος είναι ο ρόλος του μαθητή; Αρχικά, ο μαθητής πλέον δεν είναι αποδέκτης πληροφορίας. Για πολλά χρόνια, ο βασικός στόχος του σχολείου ήταν η μετάδοση γνώσεων. Αφού όμως στην εποχή μας η πρόσβαση στη πληροφορία είναι τόσο εύκολη, αποκτά σημασία το πώς σκέφτεται ο μαθητής και όχι τι γνωρίζει. Με αυτό τον τρόπο αναπτύσσεται κριτική σκέψη, αφού αξιολογείται κάθε απάντηση. Επιπλέον προωθείται η δημιουργικότητα. Μπορεί οι λύσεις να παρέχονται ελεύθερα, όμως η φαντασία, η προσωπική οπτική και η ανθρώπινη εμπειρία δεν μπορεί να αντικατασταθεί με τίποτα. Για αυτό, τα ψηφιακά εργαλεία πρέπει να χρησιμοποιούνται ως πηγή έμπνευσης και όχι ως αντικατάσταση του κόπου του καθενός. Μια σημαντική ικανότητα που αναπτύσσουν οι μαθητές είναι η ηθική και η υπευθυνότητα. Η εύκολη πρόσβαση στις απαντήσεις μπορεί να οδηγήσει στην λανθασμένη εντύπωση πως κάποιος γνωρίζει κάτι. Έτσι ο μαθητής καλείται να αναπτύξει αυτοπειθαρχία και να επιδιώξει την ουσιαστική κατανόηση αντί για την εύκολη και άμεση λύση. Τέλος, αποκτούνται ερευνητικές ικανότητες. Ο μαθητής μαθαίνει να θέτει σωστά και στοχευμένα ερωτήματα, καθώς και να συνδυάζει πολλές πηγές για το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Ακόμη και αν η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί ένα εργαλείο που απαντάει σε κάθε ερώτηση, δεν μπορεί να μάθει για λογαριασμό του μαθητή. Ο ρόλος του, δεν υποβαθμίζεται, αντίθετα αναβαθμίζεται. Από έναν απλό δέκτη πληροφορίας, μετατρέπεται σε έναν άξιο ερευνητή, κριτικό στοχαστή και υπεύθυνο χρήστη της τεχνολογίας. Το μέλλον της εκπαίδευσης δεν ανήκει αποκλειστικά ούτε στον άνθρωπο αλλά ούτε στις μηχανές αλλά στην εύλογη και δημιουργική συνεργασία τους.
Ιζαμπέλλα Σαμαρά
Η τεχνητή νοημοσύνη, ή αλλιώς AI, έχει μετατραπεί σε ένα σημαντικό μέρος της καθημερινότητας του κάθε ανθρώπου γύρω μας. Δουλειά, πληροφορίες και αθώες ερωτήσεις είναι κάποιες από τις συνηθέστερες «απαιτήσεις», με τους πιο κλασικούς χρήστες να είναι μαθητές. Οι μαθητές Γυμνασίου, Λυκείου και Πανεπιστημίου, έφηβοι, αποτελούν ίσως το μεγαλύτερο μέρος της χρήσης του διαδικτύου.
Το κινητό, τρίτο χέρι πια, έχει εξελιχθεί τόσο που πια κάνει πολλά περισσότερα από το να «βοηθάει» μόνο τους μαθητές. Η πλειοψηφία χρησιμοποιεί ai για να εκτελεί project, ή και να μελετά ακόμα. Ποιος ο λόγος λοιπόν, στην σημερινή κοινωνία, να υπάρχουν καν τα σχολεία, οι μαθητές, οι σχολικές υποχρεώσεις; Κατά την γνώμη μου, η απάντηση είναι προφανής: πως μπορεί να ζήσει και να αναπτυχθεί ο κόσμος μας, αν όλοι οι άνθρωποι είναι ανίδεοι, χωρίς γνώσεις για αυτή την εποχή, ίσως και για αυτονόητα θέματα; Το σχολείο είναι μια μικρογραφία της κοινωνίας, και λειτουργεί με την παρουσία των μαθητών του. Οπότε, προσωπικά, πιστεύω πως το ai δεν θα μπορούσε ποτέ να αντικαταστήσει τους νέους της γενιάς μας, καθώς δεν μπορούμε να προχωρήσουμε μπροστά, χωρίς μόρφωση και παιδεία.
Θεανώ Βαούτη
“Σε ένα σχολείο όπου η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να απαντά σε όλα, ποιος είναι ο ρόλος του μαθητή;” είναι ένα ερώτημα που έχει απασχολήσει αρκετά τη νέα γενιά μιας και η τεχνητή νοημοσύνη έχει λάβει ισχυρή θέση στη ζωές μας ή και τις έχει καταλάβει. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι έναν εργαλείο του 21ου αιώνα, που στοχο έχει να διευκολύνει τη ζωές μας και όχι να μας στερήσει τη μάθηση, όπως έχει καταλήξει να κάνει. Κάθε μαθητής όταν βρίσκει απαιτητική και χρονοβόρα μία άσκηση ανατρέχει σε αυτές τις μηχανές αναζήτησης με σκοπό να βρει έτοιμες απαντήσεις. Συνεπώς αυτός και είναι και ο ρόλος της πλέον στη ζωής μας, ένας ρόλος ο οποίος απειλεί σταδιακά τον δικό μας ρόλο, αυτό του μαθητή. Αν και η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να συνεισφέρει στην διευρυμένη γνώση και απόδοση των μαθητών, καθώς και στην ανάπτυξη της κριτικής τους σκέψης, πλέον σιγά-σιγά φθείρει τη σχέση τους με το σχολείο και την εκπαίδευση. Απαντώντας λοιπόν στο αρχικό μας ερώτημα, δυστυχώς ή ευτυχώς ο ρόλος το μαθητή είναι ανάλογος προς την τεχνητή νοημοσύνη και η χρήση αυτής καθορίζει το αν ο μαθητής υποστηρίζεται ή υποδουλώνεται από την τεχνητή νοημοσύνη.
Στέφανος-Ραφαήλ Παναγιωτάκος
Στα σημερινά σχολεία, σημαντική θέση κατέχει το AI. Η τεχνητή νοημοσύνη παρέχει άπειρες γνώσεις στους μαθητές, με αποτέλεσμα πολλές φορές να “παίρνει τη θέση” της κριτικής ικανότητας των μαθητών. Αν όμως μας παρέχεται απλόχερα ένα τόσο ισχυρό εργαλείο, τελικά ποια είναι η θέση μας ως μαθητές στον σχολικό χώρο; Ως μαθητής, πιστεύω, ότι οι πληροφορίες που μας δίνονται από το AI θα πρέπει να φιλτράρονται από τον εγκέφάλό μας. Οφείλουμε να βάζουμε σε λειτουργία την κριτική μας σκέψη και να χρησιμοποιούμε πληροφορίες εμπεριστατωμένες και διασταυρωμένες από έμπιστες πηγές. Εξάλλου, όπως καταγράφεται σε πολλές ιστοσελίδες με μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης το AΙ κάνει μερικές φορές λάθη. Στόχος μας είναι να τα εντοπίσουμε και να μη γινόμαστε μαριονέτες του εργαλείου αυτού.
Γεώργιος Τσικουρόπουλος
Σε ένα σχολείο όπου το AI μπορεί να δίνει όλες τις απαντήσεις, ο μαθητής δεν είναι απλώς κάποιος που ψάχνει λύσεις. Είναι ένα παιδί που μεγαλώνει. Που απορεί, που μπερδεύεται, που χαίρεται όταν τελικά καταλαβαίνει κάτι δύσκολο. Το AI μπορεί να ξέρει πολλά, αλλά δεν νιώθει την αγωνία πριν από ένα διαγώνισμα ούτε τη χαρά της προσπάθειας. Ο μαθητής είναι καρδιά και ψυχή, είναι περιέργεια, είναι όνειρο. Κι αυτό δεν το αντικαθιστά καμία μηχανή.
Ιωσηφίνα Πατρινού
Θεωρώ ότι μέσα από όλες αυτές τις τεχνολογικές εξελίξεις ο ρόλος του μαθητή δεν περιορίζεται, αλλά γίνεται πιο ουσιαστικός. Παρόλο που η τεχνολογία, μπορεί να προσφέρει με ακρίβεια και αμεσότητα πληροφορίες, δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη σκέψη, την φαντασία και τη δημιουργικότητα του ανθρώπου, πόσο μάλλον ενός μικρού παιδιού ή ενός μαθητή. Ο μαθητής οφείλει να μάθει να αξιολογεί όσα διαβάζει, να ξεχωρίζει την αξιόπιστη πληροφορία από την ανακριβή και να χρησιμοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη ως ένα απλό βοήθημα και όχι ως υποκατάστατο της προσωπικής του προσπάθειας, ούτε ως μέρος της ίδιας του της προσωπικότητας. Ο μαθητής, λοιπόν, δεν πρέπει να περιορίζεται στην απλή αποστήθιση, αλλά να μετατρέπεται σ’ ένα ενεργό και σκεπτόμενο άτομο που αναζητά, επεξεργάζεται, ενδιαφέρεται και αξιοποιεί τη γνώση με υπευθυνότητα, με αποτέλεσμα να καλλιεργεί ικανότητες που καμία μηχανή δεν μπορεί και δεν θα μπορέσει ποτέ να αντικαταστήσει.
Βασίλειος Σίσκος
Σήμερα με εργαλεία όπως το chat gpt, ο μαθητής μπορεί να βρίσκει απαντήσεις άμεσα. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μαθαίνει πραγματικά. Αν χρησιμοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη απλώς για έτοιμες λύσεις , χάνει την διαδικασία της σκέψης. Η ουσιαστική προσπάθεια απαιτεί προσπάθεια, κρίση και κατανόηση. Όταν όμως την χρησιμοποιεί σωστά, ως βοήθημα για να κατανοήση καλύτερα το μάθημα, τότε η τεχνολογία γίνεται σύμμαχος. Ο ρόλος του μαθητή παραμένει να σκέφτεται και να μαθαίνει υπεύθυνα.
Ιωάννα Αργυρογιάννη
Αναμφισβήτητα η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να απαντά σε όλα, όμως ο ρόλος του μαθητή δεν είναι να απομνημονεύει πληροφορίες αλλά να σκέφτεται, να έχει κριτική σκέψη, να δημιουργεί και να μπορεί να ξεχωρίζεις τις λανθασμένες από τις αληθοφανείς απαντήσεις. Ο μαθητής πρέπει να θέτει ουσιαστικές ερωτήσεις, να αξιολογεί και να ελέγχει την ηθικότητα των απαντήσεων που μας δίνονται, να συνδέει τη γνώση με την πραγματική ζωή και να συνεργάζεται με άλλους. Παράλληλα, να αναπτύσσει αξίες, υπευθυνότητα και ενσυναίσθηση, στοιχεία που καμία τέτοια μηχανή δεν διαθέτει. Έτσι, η τεχνητή νοημοσύνη θα πρέπει να λειτουργεί ως εργαλείο, ενώ ο μαθητής θα πρέπει να εκμεταλλεύεται σωστά τα προνόμια αυτών των μηχανών και να παραμένει το κέντρο της μάθησης, δίνοντας νόημα και κατεύθυνση στη γνώση.
Μαρία-´Ολγα Καραγεωργίου
Είναι γεγονός ότι ο ρόλος του μαθητή αλλάζει. Γινόμαστε ντετέκτιβ. Ρόλος μας: να ελέγχουμε και να αμφισβητούμε τις έτοιμες απαντήσεις που μας δίνουν οι μηχανές. Ψάχνουμε να βρούμε την αλήθεια πίσω από κάθε πληροφορία που μας δίνει απλόχερα η τεχνητή νοημοσύνη. Η προσωπική κρίση του καθενός μας αποκτά ξαφνικά μεγαλύτερη αξία από ποτέ. Το AI μπορεί να αναπαράγει δεδομένα, αλλά δεν έχει δική του άποψη, ούτε συναισθήματα. Οπότε ναι, αυτό σου δίνει απαντήσεις γρήγορα αλλά χωρίς να τις σκέφτεται το ίδιο.Είναι μια μηχανή, μια μηχανή που χωρίς τον άνθρωπο δεν θα υπήρχε. Εφόσον, η τεχνολογία εξελίσσεται, εμείς πρέπει να την αξιοποιήσουμε με τρόπο που να ωφελούμαστε και όχι να την κάνουμε αντικαταστάτη της σκέψης μας.
Αθανάσιος Ραπτόπουλος
Αν και η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να δώσει απαντήσεις σχεδόν για όλα, ο ρόλος του μαθητή πρέπει να γίνει ακόμα πιο σημαντικός. Το ότι βρίσκουμε εύκολα πληροφορίες δεν σημαίνει ότι τις καταλαβαίνουμε κιόλας. Ο μαθητής δεν πρέπει απλώς να ψάχνει έτοιμες απαντήσεις, αλλά να μαθαίνει να σκέφτεται κριτικά, να είναι δημιουργικός και να διαμορφώνει τη δική του άποψη. Η τεχνολογία δίνει πληροφορίες, αλλά δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ανθρώπινη σκέψη, τη φαντασία και τις αξίες. Σε έναν κόσμο με πολλές έτοιμες απαντήσεις, το πιο σημαντικό είναι ο μαθητής να μάθει να κάνει σωστές ερωτήσεις, να αμφισβητεί και να δίνει νόημα σε όσα μαθαίνει.
Λάμπρος Ζαχαρής
Η εισαγωγή της τεχνητής νοημοσύνης στην εκπαίδευση θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά τον ρόλο των μαθητών. Αρχικά, η τεχνητή νοημοσύνη παρέχει έτοιμες πληροφορίες, με αποτέλεσμα οι μαθητές να μην εξασκούν επαρκώς την κριτική τους σκέψη. Επιπλέον, έχει τη δυνατότητα να δίνει άμεσες και ολοκληρωμένες απαντήσεις, γεγονός που μειώνει την προσπάθεια για προσωπική αναζήτηση και επεξεργασία της γνώσης. Ως συνέπεια, παρατηρείται μια μετατόπιση στον ρόλο των μαθητών: από ενεργούς συμμετέχοντες που κατακτούν τη γνώση και λαμβάνουν αποφάσεις, σε παθητικούς δέκτες πληροφοριών ή, ακόμη χειρότερα, σε απλούς αντιγραφείς περιεχομένου που παράγεται από την τεχνητή νοημοσύνη. Συμπερασματικά, η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στα σχολεία επεκτείνεται συνεχώς και είναι πιθανό να εφαρμοστεί ευρέως στο μέλλον. Ωστόσο, είναι απαραίτητο να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα και να γίνουν οι αναγκαίες διορθώσεις, ώστε να αξιοποιηθεί σωστά χωρίς να υποβαθμίζεται ο εκπαιδευτικός ρόλος των μαθητών.
Κυριακή Οικονόμου
Η τεχνητή νοημοσύνη βοηθάει πολλούς μαθητές στα μαθήματα, γράφοντας εκθέσεις, λύνοντας προβλήματα ή ακόμα και σε προετοιμασία για τεστ ή διαγωνίσματα. Επομένως ο μαθητής ξέροντας ότι μπορεί να κάνει τα μαθήματα του πιο εύκολα και γρήγορα με την τεχνητή νοημοσύνη επαναπαύεται και δεν προσπαθεί να τα κάνει μόνος του. Αυτό έχει πολλές επιπτώσεις. Για παράδειγμα σε ένα τεστ που δεν θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί η τεχνητή νοημοσύνη θα δυσκολευτεί πολύ, αφού όλες οι ασκήσεις του είναι γραμμένες από Ai. Έτσι ο ρόλος του μαθητή δεν είναι ίδιος με παλαιότερα. Άρα ο ρόλος του περιορίζεται μόνο στο να πηγαίνει σχολείο, με ασκήσεις που δεν είναι 100% δικές του.
Φρόσω Τσούπρου
Σε ένα σχολείο όπου κυριαρχεί η τεχνητή νοημοσύνη, ο ρόλος του μαθητή αλλάζει ριζικά. Πρέπει να μάθει να θέτει τα σωστά ερωτήματα στο AI και μετά να ελέγχει την ορθότητα και καταλληλότητα των πληροφοριών που του δίνεται. Η αξία του περνάει από την αποστήθιση στην κριτική. Η τεχνολογία βοηθάει πολύ, αλλά ο μαθητής αποφασίζει πως θα την χρησιμοποιήσει.
Ισμήνη Μαρία Μιχαηλίδη
Το ΑΙ έχει μπει για τα καλά στην ζωή μας. Όμως εμείς είμαστε άραγε έτοιμοι να το αξιοποιήσουμε με τον σωστό τρόπο; Πρώτα από όλα ο μαθητής σε ένα σχολείο πρέπει να έχει κριτική σκέψη. Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να δίνει έτοιμες απαντήσεις, αλλά δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ανθρώπινη κρίση. Σήμερα οι μαθητές παίρνουν έτοιμες απαντήσεις χωρίς καν να τις διαβάσουν, χωρίς καν να έχουν καταλάβει τι είναι αυτό που γράφουν. Ψάχνουν την εύκολη λύση. Έτσι η Τεχνητή Νοημοσύνη κάνει το αντίθετο από αυτό για το οποίο φτιάχτηκε. Να βοηθά τα παιδιά. Όχι μόνο δεν τα βοηθάει αλλά τα καταστρέφει! Ο σωστός τρόπος θα ήταν να έπαιρναν μεν πληροφορίες, αλλά να σκέφτονταν, να πειραματίζονταν και να προσπαθούσαν για κάτι καλύτερο πάνω σε αυτό. Σίγουρα όχι στη μασημένη τροφή! Αν δεν αλλάξει ο τρόπος αξιοποίησης της Τεχνητής Νοημοσύνης, αυτός ο κόσμος όλο και θα πηγαίνει προς το χειρότερο…
Πηγή: Περιοδικό Volos City του Ομίλου Καρεκλίδη
