Η Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας των Π.Ε. Μαγνησίας και Σποράδων ως αρμόδια Υπηρεσία για τη διαχείριση και την εποπτεία του τοπικού Προγράμματος Συλλογικής Καταπολέμησης του Δάκου της Ελιάς ενημερώνει τους ελαιοπαραγωγούς για τα κύρια χαρακτηριστικά του Προγράμματος και τις ελαιοκομικές περιοχές μη εφαρμογής του.
1. ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
Αναγκαία προϋπόθεση για τη διενέργεια του Προγράμματος αποτελεί η εμφάνιση ποσοστού καρποφορίας ανώτερο του ελάχιστου ποσοστού 25% μιας πλήρους εσοδείας για τις ελαιοποιήσιμες και 20% για τις βρώσιμες ελιές, σύμφωνα με το ν. δ. 2413/1953 (άρθρο 11 παρ. 2) όπως τροποποιήθηκε με το ν.δ. 2939/1954.
Για την εξακρίβωση της εκπλήρωσης της αναγκαίας ως άνω προϋπόθεσης για τη διενέργεια του Προγράμματος τη φετινή περίοδο, κλιμάκια της Ομάδας Διαχείρισης του Προγράμματος Δακοκτονίας της Υπηρεσίας μας πραγματοποίησαν εκτενείς επιτόπιες επιθεωρήσεις κατά τα στάδια της ανθοφορίας και καρπόδεσης των ελαιοδέντρων στις ελαιοκομικές περιοχές, που εκδήλωσαν αρχικά θετική επιθυμία για την ένταξή τους στο πρόγραμμα δακοκτονίας έτους 2026. Ως γενική παρατήρηση εκτιμάται ότι η φετινή παραγωγή θα είναι σημαντικά χαμηλότερη μιας πλήρους εσοδείας.
2. ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΠΟΥ ΕΚΠΛΗΡΩΝΟΥΝ ΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
Συνολικό ποσοστό περίπου 55% των ελαιοκομικών περιοχών των Π.Ε. Μαγνησίας & Σποράδων που είχαν εκδηλώσει ενδιαφέρον να εφαρμοστεί το πρόγραμμα Δακοκτονίας, που περιλαμβάνεται σε είκοσι τέσσερις (24) ελαιοκομικές περιοχές Δ.Κ. και Τ.Κ., εκτιμάται ότι διαθέτει σήμερα μέτρια καρποφορία ανώτερη του ελάχιστου ποσοστού 25% μιας πλήρους εσοδείας για τις ελαιοποιήσιμες και 20% για τις βρώσιμες ελιές, που αποτελεί προϋπόθεση για τη διενέργεια του Προγράμματος Δακοκτονίας, σύμφωνα με το ν. δ. 2413/1953 (άρθρο 11 παρ. 2) όπως τροποποιήθηκε με το ν.δ. 2939/1954. Ωστόσο, η παρατηρούμενη σήμερα καρποφορία, η οποία δεν εκτείνεται σε όλες τις ελαιοκομικές περιοχές ούτε είναι της ίδιας ποσοστιαίας απόδοσης σε όλα τα ελαιοκτήματα, μπορεί να μειωθεί ποσοστιαία ή χωροταξικά κατά τους επόμενους μήνες. Για τους λόγους αυτούς θα πραγματοποιούνται επανέλεγχοι, προκειμένου να διαπιστώνεται η εξακολούθηση της ισχύος των προϋποθέσεων διενέργειας του Προγράμματος Δακοκτονίας σε όλες τις ανωτέρω είκοσι τέσσερις (24) ελαιοκομικές περιοχές Δ.Κ. και Τ.Κ. Σε περίπτωση διαπίστωσης καθοριστικών μεταβολών θα υπάρχει σχετική ενημέρωση των παραγωγών.
Οι εκτάσεις του ελαιώνα για τις είκοσι τέσσερις (24) ελαιοκομικές περιοχές Δ.Κ. και Τ.Κ. των Π.Ε. Μαγνησίας και Σποράδων οι οποίες εκπληρώνουν επί του παρόντος τις προϋποθέσεις εφαρμογής του προγράμματος δακοκτονίας για την τρέχουσα χρονιά είναι οι εξής:
1. Τ.Κ. Αγριάς
2. Τ.Κ. Δράκειας
3. Τ.Κ. Αγίου Λαυρεντίου
4. Τ.Κ. Κάτω Λεχωνίων
5. Τ.Κ. Άνω Λεχωνίων
6. Τ.Κ. Αγίου Βλασίου
7. Τ.Κ. Αγίου Γεωργίου Νηλείας
8. Τ.Κ. Πινακατών
9. Τ.Κ. Βυζίτσας
10. Τ.Κ. Καλών Νερών
11. Τ.Κ. Μηλεών
12. Τ.Κ. Αφετών
13. Τ.Κ. Άλλης Μεριάς
14. Τ.Κ. Κατηχωρίου
15. Τ.Κ. Σταγιατών
16. Τ.Κ. Πορταριάς
17. Τ.Κ. Μακρυνίτσας
18. Δ.Κ. Ν. Ιωνίας
19. Δ.Κ. Διμηνίου
20. Τ.Κ. Δρυμώνος
21. Τ.Κ. Πτελεού
22. Τ.Κ. Αγ. Θεοδώρων
23. Τ.Κ. Αχιλλείου εκτός του Αγίου Δημητρίου
24. Δ.Κ. Αλοννήσου
3. ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΚΠΛΗΡΩΝΟΥΝ ΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
Περίπου το 45% των ελαιοκομικών περιοχών των Π.Ε. Μαγνησίας & Σποράδων που είχαν εκδηλώσει ενδιαφέρον να εφαρμοστεί το πρόγραμμα Δακοκτονίας, που περιλαμβάνονται σε είκοσι (20) ελαιοκομικές περιοχές Δ.Κ. και Τ.Κ., παρουσίασαν μειωμένη ανθοφορία-καρπόδεση της τάξης του 2% ως 15%. Οι περιοχές αυτές στις οποίες δεν εκπληρώνεται η αναγκαία προϋπόθεση για τη διενέργεια του Προγράμματος Δακοκτονίας, δηλαδή της εμφάνισης ποσοστού καρποφορίας ανώτερο του ελάχιστου ποσοστού 25% μιας πλήρους εσοδείας για τις ελαιοποιήσιμες και 20% για τις βρώσιμες ελιές, σύμφωνα με το ν. δ. 2413/1953 (άρθρο 11 παρ. 2) όπως τροποποιήθηκε με το ν.δ. 2939/1954 και, συνακόλουθα, δεν θα εφαρμοστεί το πρόγραμμα δακοκτονίας κατά την τρέχουσα χρονιά, είναι οι εξής:
1. Τ.Κ. Μετοχίου
2. Τ.Κ. Αργαλαστής
3. Τ.Κ. Λαύκου
4. Τ.Κ. Μηλίνας
5. Τ.Κ. Ανηλίου
6. Τ.Κ. Αγίου Δημητρίου
7. Τ.Κ. Μουρεσίου
8. Τ.Κ. Τσαγκαράδας
9. Τ.Κ. Ξουρυχτίου
10. Τ.Κ. Νεοχωρίου
11. Τ.Κ. Συκής
12. Τ.Κ. Ξινόβρυσης
13. Τ.Κ. Κεραμιδίου
14. Τ.Κ. Αμαλιάπολης
15. Δ.Κ. Σούρπης
16. Αγίου Δημητρίου Αχιλλείου
17. Δ.Κ. Σκιάθου
18. Δ.Κ. Σκοπέλου
19. Τ.Κ. Κλήματος
20. Δ.Κ. Γλώσσας
Επισημαίνεται ότι η απόφαση μη εφαρμογής του προγράμματος δακοκτονίας στις ανωτέρω περιοχές δεν απορρέει μόνο από την επίκληση των τυπικών προϋποθέσεων της νομοθεσίας, αλλά συνδυάζεται με την αξιολόγηση του κινδύνου μη εκπλήρωσης του σκοπού εφαρμογής του προγράμματος από τις αρνητικές επιδράσεις της χωροταξικής διάρθρωσης της ελλειμματικής καρποφορίας και τις αλληλεπιδράσεις αυτής με την εφαρμοζόμενη δολωματική διαδικασία προληπτικής προστασίας από το δάκο. Οι ανωτέρω επιδράσεις επαυξάνουν τον κίνδυνο της προσβολής του ελαιόκαρπου στην περιοχή που εφαρμόζεται ο δολωματικός ψεκασμός, λόγω προσέλκυσης του δάκου και μετανάστευσης από γειτνιάζουσες εκτάσεις ελαιοκτημάτων, στις οποίες δεν εφαρμόζεται ψεκασμός, όπως λεπτομερέστερα αναφέρεται στη συνέχεια. Αναλυτικότερα:
— Τα κύρια χαρακτηριστικά της χωροταξίας που εμφανίζει η ελλειμματική καρποφορία του παραγωγικού ελαιώνα των παραπάνω είκοσι (20) ελαιοκομικών περιοχών Δ.Κ. και Τ.Κ. της Π.Ε. Μαγνησίας και της Π.Ε. Σποράδων συνοψίζονται ως εξής:
α) ύπαρξη ευρύτερων τοποθεσιών μεγάλης έκτασης με σχεδόν μηδενική καρποφορία,
β) ασυνέχεια των καρποφορούντων ελαιοδένδρων εντός των ελαιοκτημάτων,
γ) ευρεία διασπορά των ολιγάριθμων —καλλιεργητικώς φροντισμένων— ελαιοκτημάτων
δ) παρεμβολή δασικών εκτάσεων μεταξύ διάσπαρτων ελαιοκτημάτων
ε) μικρής έκτασης τοπικές συγκεντρώσεις (θύλακες) σε ορισμένες περιοχές Δ.Κ. ή Τ.Κ., που παρουσιάζουν ικανοποιητική ή σχετικά αξιόλογη καρποφορία, περιβαλλόμενες από σημαντικά μεγαλύτερο ποσοστό εκτάσεων μη παραγωγικών ή/και αραιόκαρπων κτημάτων καθώς και
ζ) μικρό ποσοστό της συνολικής έκτασης του παραγωγικού ελαιώνα Δ.Κ. ή Τ.Κ., που καταλαμβάνουν αυτοί.
— Οι αρνητικές αλληλεπιδράσεις μεταξύ της χωροταξικής κατανομής της καρποφορίας και της εφαρμοζόμενης δολωματικής διαδικασίας προστασίας από το δάκο μπορούν να παρατηρηθούν σε ενδεχόμενη εφαρμογή δολωματικών ψεκασμών κατά του δάκου μόνο στα ελαιοκτήματα που εμφανίζουν καρποφορία ή/και μόνο σε διακριτές ασυνεχείς εκτάσεις, χωρίς να συμπεριλαμβάνουν την ευρύτερη έκταση της ελαιοκομικής περιοχής ΤΚ. ή Δ.Κ., όπου κατά πάσα πιθανότητα θα υπάρχουν διάσπαρτα ελαιοκτήματα (καλλιεργημένα ή ακαλλιέργητα) με κάποια καρποφορία. Στην περίπτωση αυτή ο δολωματικός ψεκασμός αναμένεται να επιφέρει το αντίθετο αποτέλεσμα από το επιδιωκόμενο, καθότι δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες προσέλκυσης και αύξησης της συγκέντρωσης του δάκου στις επιδιωκόμενες να προστατευθούν εκτάσεις ελαιοκτημάτων, με συνέπεια την αύξηση του κινδύνου προσβολής της παραγωγής από το δάκο.
Αντίστοιχα, αρνητικά αποτελέσματα μπορεί να επιφέρει και η επιλεκτική εφαρμογή της διαδικασίας ψεκασμών σε θέσεις, λόγω αδυναμίας ή μη πρόσβασης των συνεργείων ψεκασμού σε ακαλλιέργητους ή δύσβατους επικλινείς ελαιώνες που εμφανίζουν καρποφορία.
Από την άλλη πλευρά, η θεωρητική εκδοχή επιμελούς εφαρμογής του απαιτούμενου αριθμού επαναλήψεων δολωματικών ψεκασμών κατά του δάκου σε ολόκληρη την έκταση της ελαιοκομικής περιοχής ΤΚ. ή Δ.Κ. που παρουσιάζει την ανωτέρω ελλειμματική καρποφορία και χωροταξική διάρθρωση των ελαιοκτημάτων της (π.χ. με τη συνήθη αναλογία ψεκασμού: 1 ψεκαζόμενο προς 3 προστατευόμενα δένδρα) δεν συνιστάται, διότι θα επιβαρύνει δυσανάλογα τις δαπάνες εφαρμογής της δακοκτονίας σε σχέση με την αναμενόμενη ωφέλεια, αλλά και το ενδεχόμενο αποτυχίας, που είναι πιθανό να συμβεί με μεγάλη βεβαιότητα, ιδίως κατά την περίπτωση αντιμετώπισης αυξημένων μεγεθών δακοπληθυσμών.
4. ΜΗ ΕΝΤΑΣΣΟΜΕΝΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΜΕ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ
Στις παρακάτω περιοχές, δεν εφαρμόζεται το πρόγραμμα δακοκτονίας, σύμφωνα με αποφάσεις των οικείων δημοτικών οργάνων τους, ήτοι:
1. Τ.Κ. Σέσκλου του Δήμου Βόλου
2. Τ.Κ. Βόλου του Δήμου Βόλου
3. Τ.Κ. Άνω Βόλου του Δήμου Βόλου
4. Τ.Κ. Αγ. Ονουφρίου του Δήμου Βόλου
5. Τ.Κ. Ανακασιάς του Δήμου Βόλου
6. Τ.Κ. Ν. Αγχιάλου του Δήμου Βόλου
7. Τ.Κ. Αϊδινίου του Δήμου Βόλου
8. Τ.Κ. Μικροθηβών του Δήμου Βόλου
9. Τ.Κ. Γλαφυρών του Δήμου Βόλου
10. Τ.Κ. Καναλίων του Δήμου Ρήγα Φεραίου
11. Τ.Κ. Μακρυράχης του Δήμου Ζαγοράς – Μουρεσίου
12. Τ.Κ. Πουρίου του Δήμου Ζαγοράς – Μουρεσίου
13. Τ.Κ. Ζαγοράς του Δήμου Ζαγοράς – Μουρεσίου
14. Τ.Κ. Προμυρίου του Δήμου Ν. Πηλίου
15. Τ.Κ. Πρόπαν του Δήμου Ν. Πηλίου
16. Τ.Κ. Λαμπινούς του Δήμου Ν. Πηλίου
17. Τ.Κ. Τρικερίου του Δήμου Ν. Πηλίου
5. ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥΣ ΤΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΕΚΤΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
Συνιστάται στους παραγωγούς, που έχουν ελαιοκτήματα στις ανωτέρω περιοχές Δ.Κ. και Τ.Κ., που δεν εφαρμόζεται το πρόγραμμα δακοκτονίας, να φροντίσουν με ίδια μέσα για την ενδεικνυόμενη κατασταλτική καταπολέμηση του δάκου της ελιάς, λαμβάνοντας υπόψη τα αναφερόμενα για τη χωροταξική επίδραση και τις αλληλεπιδράσεις της χωροταξίας της καρποφορίας με τη μέθοδο προστασίας, ώστε να μην δημιουργούνται ευνοϊκές συνθήκες προσέλκυσης και αύξησης της συγκέντρωσης του δάκου σε αυτά.
6. ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥΣ ΤΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΕΝΤΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
Επισημαίνουμε ιδιαίτερα και απευθύνουμε σύσταση στους παραγωγούς, που έχουν ελαιοκτήματα στις περιοχές των Δ.Κ. και Τ.Κ. που εφαρμόζεται το πρόγραμμα δακοκτονίας ότι, προκειμένου να επιτευχτεί το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα για τη συγκομιδή ποσοτικής και ποιοτικής παραγωγής, είναι απολύτως απαραίτητο να συμμετέχουν και οι ίδιοι ως συστηματικοί ελαιοκαλλιεργητές, αναλαμβάνοντας ενδεικτικά και όχι αποκλειστικά πρωταρχικές και συμπληρωματικές δράσεις ενεργής συμμετοχής τους, ήτοι:
α) Να έχουν προβεί έγκαιρα στην καταπολέμηση κυρίως του πυρηνοτρήτη.
β) Να έχουν εφαρμόσει τις απαραίτητες καλλιεργητικές φροντίδες και ορθό κλάδευμα των ελαιοδένδρων για την εξασφάλιση επαρκούς αερισμού και φωτισμού της κόμης, σύμφωνα με τους κανόνες ορθής γεωργικής πρακτικής, καθώς και να προβαίνουν στην αντιμετώπιση της εδαφικής αυτοφυούς κάλυψης.
γ) Να παρακολουθούν τα δελτία τύπου της Υπηρεσίας μας και τις ανακοινώσεις που υποχρεούται να αναρτά ο εργολάβος ψεκασμών της περιοχής τους στο οικείο δημοτικό κατάστημα. Αυτά περιλαμβάνουν το ημερολογιακό πρόγραμμα διενέργειας δολωματικών ψεκασμών κατά τοποθεσία. Απευθύνουμε ισχυρή σύσταση στους παραγωγούς να παρίστανται και να διευκολύνουν την είσοδο και τη διέλευση του συνεργείου ψεκασμού, επιβλέποντας συστηματικά οι ίδιοι ή εκπρόσωπός τους την εκτενή εφαρμογή του δολωματικού ψεκασμού στα ελαιοκτήματά τους.
δ) Στις περιπτώσεις περιοχών όπου «ενδημεί ο δάκος» (όπως ενδεικτικά: υγρές τοποθεσίες, γειτνιάζουσες με δασικές εκτάσεις, σταυλικές εγκαταστάσεις, αρδευόμενες καλλιέργειες) καθώς και για την περίπτωση λήψης επιτραπέζιας ποιοτικής ελιάς, συνιστάται ο παραγωγός να εφαρμόζει συμπληρωματική καταπολέμηση του δάκου με τις αναγκαίες επαναλήψεις ψεκασμών κάλυψης, αναλόγως του μεγέθους του δακοπλυθυσμού και της παρατηρούμενης προσβολής του ελαιόκαρπου, τηρώντας ευλαβικά τις οδηγίες χρήσης των φυτοπροστατευτικών προϊόντων για την προστασία του περιβάλλοντος και τη διαφύλαξη της οικολογικής ισορροπίας.
