Η συνεργασία και η ενεργή συμμετοχή της οικογένειας στη σχολική ζωή των παιδιών αποτελεί έναν από τους πλέον καθοριστικούς παράγοντες για την ακαδημαϊκή, κοινωνική και συναισθηματική τους ανάπτυξη. Στον σύγχρονο κόσμο, όπου οι απαιτήσεις για γνώση και δεξιότητες διαρκώς αυξάνονται, η δυναμική σχέση μεταξύ σχολείου και οικογένειας αναδεικνύεται ως ζωτικής σημασίας. Η ενίσχυση αυτής της σχέσης συμβάλλει όχι μόνο στην καλύτερη απόδοση των μαθητών, αλλά και στη διαμόρφωση υπεύθυνων, αυτόνομων και ευτυχισμένων ανθρώπων.Έτσι λοιπόν, η σχολική εμπειρία αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια στη ζωή των παιδιών, διαμορφώνοντας όχι μόνο τη γνώση και τις δεξιότητές τους, αλλά και τον ψυχολογικό τους κόσμο. Σε αυτή τη διαδικασία, η σχέση μεταξύ γονέων και παιδιών αποκτά καθοριστική σημασία, καθώς επηρεάζει βαθιά την αυτοαντίληψη, την ψυχολογική ισορροπία και τη συνολική εκπαιδευτική εξέλιξη κάθε παιδιού.
Η ανοιχτή και ειλικρινής επικοινωνία ανάμεσα στους γονείς και τα παιδιά είναι ο ακρογωνιαίος λίθος για την ψυχική υγεία στο σχολικό περιβάλλον. Μέσω της συζήτησης, της ανταλλαγής σκέψεων και της ενεργητικής ακρόασης, οι γονείς μπορούν να εντοπίσουν δυσκολίες, να ενισχύσουν τα θετικά συναισθήματα και να οδηγήσουν τα παιδιά στη λήψη αποφάσεων που βασίζονται στις πραγματικές τους επιθυμίες και ανάγκες.Η ψυχολογική διαδρομή κάθε παιδιού στη σχολική ζωή επηρεάζεται από τον τρόπο που οι γονείς στηρίζουν ή αξιολογούν τη μαθησιακή του πορεία. Η ενθάρρυνση της προσπάθειας και όχι μόνο του αποτελέσματος βοηθά το παιδί να κατανοήσει την αξία της μάθησης ως διαδικασία και έτσι να αντιμετωπίσει τα λάθη ως ευκαιρίες εξέλιξης.
Οι γονείς που συμμετέχουν ενεργά στη σχολική ζωή των παιδιώνπαρακολουθώντας σχολικές εκδηλώσεις, συζητώντας για τα ενδιαφέροντά τους και συνεργαζόμενοι με τους/τις εκπαιδευτικούςπροάγουν την αίσθηση ασφάλειας και αποδοχής. Ωστόσο, η υπερβολική πίεση προς αριστεία ή η σύγκριση με άλλα παιδιά ενδέχεται να δημιουργήσει ψυχολογικό βάρος και να οδηγήσει σε αποξένωση ή αποφυγή του σχολείου.Οι δυσκολίες, οι αποτυχίες και οι συγκρούσεις είναι αναπόσπαστο μέρος της σχολικής εμπειρίας. Ο τρόπος με τον οποίο οι γονείς βοηθούν το παιδί να διαχειριστεί αυτές τις καταστάσεις διαμορφώνει σε μεγάλο βαθμό την ψυχική του ανθεκτικότητα. Η ενίσχυση της αυτοαντίληψης, η καλλιέργεια της ενσυναίσθησης και η εξοικείωση με το συναίσθημα της απογοήτευσης συμβάλλουν στη δημιουργία ισορροπημένων προσωπικοτήτων.Η υιοθέτηση πρακτικών διαχείρισης συγκρούσεωνόπως η συζήτηση για τα αίτια της διαφωνίας, η ενθάρρυνση της έκφρασης συναισθημάτων και η αναζήτηση κοινών λύσεωνδιδάσκει στο παιδί πολύτιμες κοινωνικές δεξιότητες, που το συνοδεύουν και στην ενήλικη ζωή.
Ακόμη, το σχολικό περιβάλλον, η κουλτούρα της εκπαιδευτικής κοινότητας και η ποιότητα της επικοινωνίας με τους/τις εκπαιδευτικούς επηρεάζουν σημαντικά τη δυναμική της σχέσης γονέα-παιδιού. Οι εκπαιδευτικοί αποτελούν γέφυρες επικοινωνίας ανάμεσα στην οικογένεια και το σχολείο, προσφέροντας πληροφόρηση, καθοδήγηση και υποστήριξη.Η συνεργασία μεταξύ σχολείου και γονέων ενισχύει το αίσθημα συμμετοχής και αποδοχής των παιδιών, μειώνει την εμφάνιση ψυχολογικών δυσκολιών και προάγει την ολιστική ανάπτυξη της προσωπικότητας. Οι ανοικτές ημέρες, οι γονεϊκές συναντήσεις και οι δραστηριότητες που εντάσσουν την οικογένεια στη σχολική διαδικασία έχουν θετική επίδραση στην ψυχολογική ευημερία του παιδιού.
Στον σύγχρονο κόσμο, τα παιδιά και οι γονείς αντιμετωπίζουν νέες προκλήσεις που επηρεάζουν την ψυχολογική διάσταση της σχολικής ζωής. Το άγχος για επιτυχία, η πίεση των κοινωνικών δικτύων, τα φαινόμενα bullying ή η απομόνωση λόγω τεχνολογίας είναι θέματα που χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής και διαχείρισης.Η ενημέρωση, η διάθεση για συνεργασία και η έγκαιρη παρέμβαση όταν εντοπίζονται σημάδια δυσφορίας ή δυσκολιών είναι καθοριστικής σημασίας για την ψυχική υγεία παιδιών και οικογενειών. Η ενίσχυση της ψυχολογικής ανθεκτικότητας, της αυτορρύθμισης και της ενσυναίσθησης αποτελεί το κλειδί για την αντιμετώπιση των νέων αυτών προκλήσεων.
Οι έρευνες αποδεικνύουν ότι στην εξελικτική πορεία του παιδιού, η ορθή συνεργασία σχολείου και οικογένειας φέρει πολύ καλά αποτελέσματα. Συγκεκριμένα, στην καλύτερη προσαρμογή του παιδιού σε σχολείο (αντιμετώπιση άγχους αποχωρισμού και σχολικής φοβίας), στην αποτελεσματική διαχείριση επιθετικών συμπεριφορών (λεκτικής ή σωματικής μορφής, bullying, ψέματα, κλοπές),στην επιτυχή αντιμετώπιση συναισθηματικών προβλημάτων του παιδιού (μελαγχολία, φοβίες, άγχος, σχολική αποτυχία), στη βέλτιστη διαχείριση μαθησιακών δυσκολιών τόσο στο σχολείο όσο και στο σπίτι (π.χ. ΔΕΠ-Υ), στην καλλιέργεια ικανοτήτων που βοηθούν στον επαγγελματικό προσανατολισμό (δεξιότητες, προτιμήσεις, αγορά εργασίας).
Η συνεργασία σχολείου-οικογένειας επιδρά γενικότερα θετικά στην ακαδημαϊκή επίδοση των μαθητών, στην αυτοεκτίμηση του μαθητή και στην αλλαγή των απόψεων του μαθητή για το σχολικό κλίμα (ιδίως όταν αυτό είναι προβληματικό για το παιδί). Επιπλέον, αυξάνονται τα κίνητρα των παιδιών για μάθηση γενικότερα και καλλιεργούνται υγιείς διαπροσωπικές σχέσεις, στα πλαίσια του σεβασμού. Οι γονείς αποκτούν τα εξής οφέλη:συναναστρέφονται περισσότερο τα παιδιά τους, έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν καλύτερα την καθημερινότητά τους κατανοούν τις αδυναμίες και τις ικανότητές τους, εμπλουτίζουν τεχνικές αντιμετώπισης προβλημάτων, βελτιώνουν την επικοινωνία με το παιδί τους, ενθαρρύνουν τις προσπάθειες των παιδιών, αξιολογούν πιο θετικά τους εκπαιδευτικούς. Ενώ παράλληλα το εκπαιδευτικό περιβάλλον:εμπλουτίζεται και αποκτά ποικιλία με τη μεταφορά της εμπειρίας και των γνώσεων των γονέωνμε τον τρόπο αυτό, δημιουργούνται συνθήκες για έγκαιρη παρέμβαση σε προβλήματα που συνδέονται είτε με τη μάθηση, είτε με τη συναισθηματική κατάσταση είτε με τη συμπεριφορά του παιδιούκαι έτσι, αυξάνεται το αίσθημα αποτελεσματικότητας των εκπαιδευτικών
Συμπεραίνοντας ότι οι 2 πλευρές ευθύνη να ενημερώνουν ο ένας τον άλλο για ό,τι προκύπτει, αλλά και να αλληλο-ζητούν βοήθεια -με ορθή οριοθέτηση καθηκόντων και θετική διάθεση- προλαμβάνονται έγκαιρα ζητήματα (τόσο στο σχολείο όσο και στο σπίτι), μειώνεται το στρες και αυξάνεται η θετική διάθεση όλων των πλευρών, φέροντας τα καλύτερα αποτελέσματα!
*Ψυχολόγος, πτυχιούχος Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, συστημική συμβουλευτική ψυχοθεραπεία, MSc Γνωστικής Νευροαποκατάστασης Πανεπιστημίου Θεσσαλίας
Πηγή: Ειδική έκδοση “Εκπαίδευση” του Ομίλου Καρεκλίδη
