Σημαντικές επιβαρύνσεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν οι μεγάλοι καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα, παρά την αυξανόμενη συμμετοχή των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) στην ηλεκτροπαραγωγή, με την Ένωση Βιομηχανικών Καταναλωτών Ενέργειας (ΕΒΙΚΕΝ) να επισημαίνει ότι το κόστος της αγοράς εξισορρόπησης, οι καθυστερήσεις στην ανάπτυξη της αποθήκευσης και ο τρόπος διαμόρφωσης των τιμών περιορίζουν τα οικονομικά οφέλη που θα μπορούσαν να προκύψουν για τη βιομηχανία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η ΕΒΙΚΕΝ, οι μεγάλοι καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας επιβαρύνθηκαν με 756 εκατ. ευρώ από δύο λογαριασμούς προσαυξήσεων της αγοράς εξισορρόπησης στο εννεάμηνο του 2026, ενώ η Ένωση υποστηρίζει ότι τουλάχιστον 3 τεραβατώρες (TWh) ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ δεν αξιοποιούνται λόγω έλλειψης αποθήκευσης, διατηρώντας την ανάγκη χρήσης φυσικού αερίου κατά τις ώρες αυξημένης ζήτησης.
Η Ένωση επικαλείται την έκθεση Ντράγκι (πρώην επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας), η οποία προτείνει την αποσύνδεση της αμοιβής των ανανεώσιμων πηγών και της πυρηνικής ενέργειας από την ηλεκτροπαραγωγή με ορυκτά καύσιμα, αξιοποιώντας εργαλεία όπως οι μακροχρόνιες συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (PPAs) και οι αμφίδρομες συμβάσεις επί διαφοράς (CfDs).
Σύμφωνα με την ΕΒΙΚΕΝ, η σημερινή άνοδος των τιμών δημιουργεί υψηλά απροσδόκητα κέρδη για τις υδροηλεκτρικές μονάδες και τις ΑΠΕ που αμείβονται απευθείας από την αγορά, ιδιαίτερα τα αιολικά πάρκα, χωρίς το χαμηλότερο κόστος παραγωγής τους να μεταφέρεται στον ίδιο βαθμό στους καταναλωτές.
Έλλειψη αποθήκευσης
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει η ΕΒΙΚΕΝ στις περικοπές παραγωγής ανανεώσιμης ενέργειας, υποστηρίζοντας ότι τουλάχιστον 3 TWh ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ δεν αξιοποιούνται εξαιτίας της ανεπαρκούς δυνατότητας αποθήκευσης.
Όπως επισημαίνει, εάν αυτή η ενέργεια μπορούσε να αποθηκευτεί και να διοχετευθεί στο σύστημα κατά τις απογευματινές ώρες αιχμής, θα περιοριζόταν η ανάγκη ηλεκτροπαραγωγής από φυσικό αέριο, με αποτέλεσμα τη μείωση τόσο του ανθρακικού αποτυπώματος όσο και της οριακής τιμής του συστήματος.
Η Ένωση θέτει το ερώτημα εάν η απώλεια αυτής της ενέργειας συνεπάγεται οικονομικό κόστος τουλάχιστον 600 εκατ. ευρώ, αναδεικνύοντας την ανάγκη αποτίμησης της επιβάρυνσης που προκαλούν οι καθυστερήσεις στην ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης.
Ζητείται μεγαλύτερη διαφάνεια
Στο ίδιο πλαίσιο, η ΕΒΙΚΕΝ ζητά μεγαλύτερη διαφάνεια στην αποτύπωση των επιμέρους χρεώσεων του ηλεκτρικού συστήματος, επικαλούμενη την ευρωπαϊκή πρόταση «Future-Proofing Electricity Bills» για την τροποποίηση του Κανονισμού 943/2019.
Η πρόταση αναφέρεται στη διαφάνεια των συνιστωσών του κόστους, συμπεριλαμβανομένων των απωλειών μεταφοράς, των επικουρικών υπηρεσιών και της ανακατανομής παραγωγής, γνωστής ως redispatching.
Σύμφωνα με την Ένωση, στην ελληνική αγορά σημαντικό μέρος αυτών των δαπανών δεν ανακτάται μέσω των χρεώσεων χρήσης συστήματος, αλλά ενσωματώνεται στους λογαριασμούς προσαυξήσεων της αγοράς εξισορρόπησης.
Ερωτήματα για τις αποζημιώσεις των ΑΠΕ
Προβληματισμό εκφράζει η ΕΒΙΚΕΝ και για τη λειτουργία της καθοδικής αγοράς εξισορρόπησης, εστιάζοντας στο κάτω όριο των -100 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Σύμφωνα με την παρουσίαση, υπάρχουν περιπτώσεις κατά τις οποίες μονάδες ΑΠΕ υποβάλλουν χαμηλότερες προσφορές με στόχο να επωφεληθούν από τη συγκεκριμένη τιμή, ενώ η αρνητική απόκλιση συνδέεται με τη διακοπή λειτουργίας μονάδων.
Η Ένωση θέτει το ερώτημα για το εάν οι παραγωγοί ΑΠΕ αξιοποιούν τη δυνατότητα αμοιβής των 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα για καθοδική ενέργεια κατά τις μεσημβρινές ώρες και ποια είναι η αντίστοιχη επιβάρυνση του ΛΠ3.
Τα στοιχεία που παραθέτει για τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο δείχνουν σημαντικές διακυμάνσεις μεταξύ των τιμών της αγοράς επόμενης ημέρας και των χρεώσεων εξισορρόπησης, αναδεικνύοντας, σύμφωνα με την ΕΒΙΚΕΝ, την ανάγκη περαιτέρω διερεύνησης του μηχανισμού.
Το ενεργειακό κόστος των data centers
Ξεχωριστή αναφορά γίνεται και στην ανάπτυξη των κέντρων δεδομένων (data centers) στην Ελλάδα, τα οποία δημιουργούν νέες ανάγκες ηλεκτρικής ενέργειας και υποδομών. Η ΕΒΙΚΕΝ αντιμετωπίζει θετικά την εγκατάστασή τους, ωστόσο θεωρεί ότι η σύνδεση τόσο μεγάλων καταναλώσεων στο ηλεκτρικό σύστημα πρέπει να συνοδεύεται από συγκεκριμένες προϋποθέσεις, ώστε να μην επιβαρύνονται οι υφιστάμενοι καταναλωτές και ιδιαίτερα η ελληνική βιομηχανία.
Ειδικότερα, προτείνει η ζήτησή τους να καλύπτεται από νέα παραγωγική δυναμικότητα, με πραγματική χρονική αντιστοίχιση μεταξύ παραγωγής και κατανάλωσης, ενώ η συμμόρφωση θα πρέπει να αποδεικνύεται μέσω φυσικής παράδοσης ενέργειας και πλήρους ιχνηλασιμότητας, όχι μόνο μέσω χρηματοοικονομικών συμβάσεων.
Παράλληλα, ζητά τα data centers να αναλαμβάνουν πλήρως το κόστος που προκαλούν στο ηλεκτρικό σύστημα και στα δίκτυα, χωρίς να μεταφέρονται πρόσθετες επιβαρύνσεις στους υπόλοιπους καταναλωτές.
Συνολικά, η ΕΒΙΚΕΝ αναδεικνύει την ανάγκη αλλαγών στη λειτουργία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, με μεγαλύτερη διαφάνεια στις χρεώσεις, ταχύτερη ανάπτυξη της αποθήκευσης και περιορισμό των πρόσθετων επιβαρύνσεων, ώστε η αυξημένη παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές να συνοδεύεται από ουσιαστικότερο οικονομικό όφελος για τη βιομηχανία και τους καταναλωτές.
