Του Κώστα Σπανού, εκδότη του Θεσσαλικού Ημερολογίου
Ο αγιοταφίτης μοναχός επισκέφθηκε την Πορταριά (Πορταρέα) στις 28 Μαρτί-ου 1658, με κέντρο τον ναό του Αγίου Νικολάου. Οι αφιερωτές είναι καταχω-ρισμένοι στα φ. 84β, συνέχεια των αφιερωτών της Δράκειας. Πρόκειται για 20 οικογένειες, οι οποίες, όπως σημείωσα και στα προηγούμενα άρθρα μου, δεν ήταν το σύνολο των οικογενειών του 1658. Οι αφιερωτές είναι οι ευκατάστατοι Πορταρίτες, αν δούμε το υπόλοιπο (πακή-μπακί) του τάματος προς τον Πανάγιο Τάφο. Το υπόλοιπο ενός είναι 600 άσπρα (5 γρόσια), άλλων δύο 520 και 530, έξι οικογενειών 300 άσπρα (2,5 γρόσια) κ.ά.
Στον οικισμό αναφέρονται τρεις εφημέριοι. Οι δύο πρώτοι, που είναι και επί-τροποι του ναού, είναι συγγενής, πατέρας και γιος. Ο πατέρας παπα κυρ-Παναγιώτης ήταν ταυτόχρονα και προεστός επειδή αποκαλείται κυρ, ενώ ο γιος είναι ένας απλός ιερέας (παπα-Στέλος). Ο τρίτος εφημέριος είναι ο παπα-Δήμος γιος του Δούλου (Χριστοδούλου). Από τον αριθμό των εφημερίων αντιλαμβα-νόμαστε ότι στην Πορταριά το 1658 υπήρχαν 3 ενορίες, δηλαδή 3 γειτονιές, και περισσότερες από 30 οικογένειες.
Μεταξύ των αφιερωτών περιλαμβάνονται ένας ταμπάκης (βυρσοδέψης), ένας πραματευτής, ο οποίος καταγόταν από τον Γόλο, τον σημερινό Άνω Βόλο, και ένας παπουτσής. Ο τύπος Γόλος δεν είναι άγνωστος και έχει δώσει και το πα-τριδωνύμιο Γολιώτης. Ένας κάτοικος φέρει το πατριδωνύμιο Προναγγιώτης (Προπαντιώτης;) και δύο το παρωνύμιο Μαυρίκη < Μαυρίκιος, το οποίο ανα-φέρεται 7 φορές σε όλη τη Θεσσαλία, την περίοδο 1520-1850.
Τα βαφτιστικά ονόματα των Πορταριτών είναι όπως και των άλλων Θεσσαλών με λίγες διαφοροποιήσεις: ο Στέλος (< Στυλιανός), στη Δυτ. Θεσσαλία είναι Στύλος. Η Σγουρίδα, άλλη μορφή του βαφτιστικού Σγούρω (< Σγούρος < Σγουρός), είναι το μοναδικό όνομα σε όλη τη Θεσσαλία την προαναφερόμενη χρονική περίοδο. Η Φυλλιά (< Τριανταφυλλιά) είναι η μοναδική Πηλιορείτισ-σα. Ένας Νάστος (< Ανάστος < Αναστάσης) είναι ο δεύτερος Πηλιορείτης που αναφέρεται με αυτό το όνομα στις προθέσεις των θεσσαλικών μονών της προα-ναφερόμενης χρονικής περιόδου.
Και στην Πορταριά μερικές γυναίκες φέρουν το όνομα Κούμπω και Κουμπί-τζα. Η Αφεντίτζα, ένα από τα υποκοριστικά της Αυθεντίας-Αυθέντως, απαντά-ται σε όλη τη Θεσσαλία. Η Σταμούλω είναι η γυναικεία μορφή του ανδρικού Σταμούλης (< Στάμος < Σταμάτης), η Θόδω, υποκοριστικό του ονόματος Θεο-δώρα και η Λάμπω του ονόματος Χαραλάμπω.
Οι οικογένειες των αφιερωτών είναι οι εξής:
Επίτροποι
+ παπά κυρ-Παναγιώτης, υιός παπα-Στέλος, η γυνή Κούμπω και Αλεξάνδρα πακή άσπρα 170.
+ Γεώργης του Παύλου, η γυνή Χρυσούδα, υιοί Στέλος, Κώστας, Ιωάννη;, Σταμούλω, η γυνή Αννούδα, επλέρωσεν.
+ Στάμος Κόκκινος, γονοί Δήμος και Μαρία, η γυνή Σταμούλω, υιοί Χριστό-δουλος, Ζαχαρίας, Παναγιώτης και Άγγελος, πακή άσπρα 530.
+ Δήμος Μαυρίκη, η γυνή Αλεξάνδρα, υιοί Γεωργαντζής, Αποστόλης, πακή άσπρα 300.
+ Θανάσης Ταμπάκης, γονοί Κώστας και Αρχόντω, η γυνή Μαλάμω, πακή ά-σπρα θυγάτηρ Μάρω πακή άσπρα 300.
+ Διακουμής Μπιτζινού, η γυνή Χρυσούδα, υιοί Κυρίτζης και Νικόλας, πακή άσπρα 400.
+ Μανόλης Νάστου, η γυνή Ζαφείρω, υιός Βαΐτζης, πακή άσπρα 210.
+ Ιωάννης Μαυρίκη, η γυνή Ασήμω, υιοί Βαγγελινός, Νικολής, Χριστόδουλος πακή άσπρα 300.
+ Ιωάννης πραματευτής από το Γόλο, γονοί Παναγιώτης και Σταθού, η γυνή Αγγέλω, αδελφός Απόστολος, πακή άσπρα 600.
+ παπα-Δήμος Δούλου, η γυνή Κομπίτζα, πακή άσπρα 300.
+ Σταμούλης, γονοί Γεώργης και Αρχόντω, η γυνή Μορφούλα, θυγάτηρ Ζω-γράφω και Βασιλική, πακή άσπρα 460.
+ Νίκος, γονοί Κώστας και Διαλέτα, η γυνή Χρυσάνη, υιοί Κώστας, Γεώργος, Γιαννούλης, πακή άσπρα 520.
+ Αλέξανδρος, γονοί Γιώργης και Διαλέτα, η γυνή Κούμπω, παίδες Στέριος, Μαλάμω, Σγουρίδα, πακή άσπρα 300.
+ Ιωάννης του Γεώργη και Διαλέτας, η γυνή Κομπίτζαμ υιοί Νικολής, Αγγέλης και Σταμούλης, πακή άσπρα 300.
+ Χριστόδουλος του Στάμου και Σταμούλω, η γυνή Αφεντίτζα, υιός Παρούσης, πακή άσπρα 160.
+ Γιαλής Μπατζινός, γονοί Στάμος, Φυλλιά. Η γυνή Ακρίβω, υιοί Παναγιώτης, Ασήμω, πακή όλο.
+ Γεώργης παπουτζής, γονοί Αργυρός και Λάμπω, η γυνή Ασημίνα, πακή ά-σπρα 260.
+ Ιωάννης του Νίκου Προναγγιώτη και Χρυσάφω, η γυνή Αφεντίτζα, υιός Νι-κολής και Βασίλης, πακή άσπρα 345.
+ Αλέξιος, γονοί Πολύμερος και Αγγέλω, η γυνή Ασήμω, θυγάτηρ Ζωγράφω, πακή άσπρα 240.
+ Γιαννούλης, γονοί Ρίζος και Σταμούλω, η γυνή Θόδω, πακλη άσπρα 100.
Μερικά εγράψμεν εδώ. διά μαρτυρίαν, να μη χαθούσι τα κατάστιχα επειδή και άλλην βολάν δεν ήτανε εις αυτά τα μέρη.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1) Κώστας Σπανός, «Οι θεσσαλικοί οικισμοί στον ιεροσολυμιτικό κώδικα 509 (1649-1669)», Θεσσαλικό Ημερολόγιο, 40 (Λάρισα 2001) 343-344.
2) Κώστας Σπανός, Λεξικό των θεσσαλικών βαφτιστικών ονομάτων, 15ος-19ος αι., Λάρισα 2018, 50 (Νάστος), 114 (Θόδω), 133-134 (Κόμπω, Κούμπω, Κου-μπίσα), 158 (Μαυρίκης), 194 (Σγουρίδα), 200 (Σταμούλω), 207 (Στέλος), 211 (Φυλλιά), 220 (Λάμπω).
www.thessaliko.gr
