«Βιβλίο και Πολιτισμός» κάθε Σάββατο στο «Ράδιο Ένα»

Η Σοφία Νικολάου

Αυτό το Σάββατο στην εκπομπή του «Ράδιο Ένα 102,5», «Βιβλίο και Πολιτισμός» που επιμελείται και παρουσιάζει η Σοφία Νικολάου στις 10:15 το πρωί, θα φιλοξενήσουμε την κ. Έφη Γαζή και το βιβλίο της «Άγνωστη Χώρα, Ελλάδα και Δύση στις αρχές του 20ου αιώνα» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις. Κεντρικός άξονας του βιβλίου είναι η ανάδειξη της θέσης ότι η νεότερη Ελλάδα έχει υποστεί ένα είδος πολιτισμικής αποικιοποίησης με πολιτικές προεκτάσεις. Σύμφωνα με τους εκφραστές αυτών των ιδεών, οι νεότεροι Έλληνες, στην προσπάθειά τους να ανταποκριθούν στις προσδοκίες και στο πολιτισμικό πρότυπο των (Δυτικο)ευρωπαίων, έχουν υπονομεύσει τον ίδιο τους τον πολιτισμό, έχουν εγκαταλείψει κάθε δημιουργική πρωτοβουλία και έχουν μετατραπεί σε ένα είδος νεκροζώντανων προγόνων του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Μέσα από τις οπτικές τριών εμβληματικών προσωπικοτήτων του Αργύρη Εφταλιώτη (1849-1923), του Περικλή Γιαννόπουλου (1869-1910) και του Ίωνα Δραγούμη (1878-1920), το βιβλίο εξετάζει την αντίθεση στο Δυτικισμό, τις αναπαραστάσεις των ξένων, την καχυποψία απέναντι στην ξενομανία, και την κριτική στη φραγκολατρεία των Ελλήνων της εποχής, ως μια διαδικασία συγκρότησης και κατανόησης του «εθνικού εαυτού». Μας δίνει δε όψεις άγνωστες για τη ζωή και το έργο των τριών δημιουργών. Όπως παραδείγματος χάρη ότι ο Εφταλιώτης συνέβαλε στην ενσωμάτωση του όρου Ρωμιοσύνη στην εθνική ιστορία. Ενός όρου που τότε δεν ήταν ευρύτερα δεκτός. Ή ότι ο Δραγούμης διάβαζε την Ουμανιτέ γιατί ξεσκέπαζε τα ψέματα των ιμπεριαλιστών. Υπάρχει ένας Δραγούμης πρόδρομος φασιστικών αντιλήψεων και ένας Δραγούμης που προσπαθεί να προσαρμόσει τις σοσιαλιστικές ιδέες στην Ελληνική πραγματικότητα. Η Έφη Γαζή. είναι καθηγήτρια Ιστορίας στο Τμήμα Κοινωνικής και Εκπαιδευτικής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου. Έχει δημοσιεύσει τις μελέτες: Scientific National History: The Greek Case in Comparative Perspective (Peter Lang, 2000), Πατρίς, Θρησκεία, Οικογένεια: Ιστορία ενός συνθήματος (Πόλις, 2011), καθώς και άρθρα σε επιστημονικά περιοδικά και συλλογικούς τόμους γύρω από την ιστορία της ιστοριογραφίας, τη θεωρία και τη μεθοδολογία της ιστορίας, τον εθνικισμό και τη θρησκεία, την ιδεολογία και την πολιτική κουλτούρα, την πολιτισμική και διανοητική ιστορία. Έχει επιμεληθεί τρεις τόμους του περιοδικού Historein. Είναι συνεπιμελήτρια, με τους Μ. Αυγερίδη και Κ. Κορνέτη, του συλλογικού έργου Μεταπολίτευση: Η Ελλάδα στο μεταίχμιο δύο αιώνων (Θεμέλιο, 2015).
Στο δεύτερο μέρος της εκπομπής θα συνομιλήσουμε με τον Κώστα Καλφόπουλο για το βιβλίο του Friedrich Ani «Μέρα χωρίς όνομα» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Gutenberg στη σειρά Aldina, σε μετάφραση Μαρίας Αγγελίδου. Ένα βιβλίο καλογραμμένο αστυνομικό μυθιστόρημα, που επαναφέρει στο αστυνομικό την χαμένη αίγλη με την πρωτότυπη μορφή του καθώς περιγράφει όλες τις αποχρώσεις του θανάτου. Ένα μυθιστόρημα επίκαιρο που οι ψυχολογικές του αποχρώσεις θα μας επιτρέψουν να δούμε ποιος είναι το θύμα και ποιος ο θύτης; Πώς και γιατί ένας συνηθισμένος καθημερινός, καθωσπρέπει άνθρωπος μετατρέπεται σε φονιά και τι είναι αυτό που κάνει καλούς και κακούς να γίνονται ενίοτε ένα; Σε τέτοια οριακά διλλήματα απαντούν τα καλά αστυνομικά μυθιστορήματα που έχουν στην ουσία τις ρίζες τους στις τραγωδίες όπως αυτές που βασίζονται στο μύθο του Οιδίποδα. Έτσι λοιπόν οι αυτοκτονίες που μοιάζουν με φόνους θα εξιχνιαστούν τελικά; Τι ρόλο θα παίξει ο Επιθεωρητής. Ένα κλασσικό Νουάρ που εκτυλίσσεται σε ένα εξπρεσιονιστικό ψυχογράφημα, όπου τίποτε δεν θα μείνει ανεξιχνίαστο.
Σπούδασε Κοινωνιολογία, Ιστορία και Πολιτική στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου. Είναι τακτικός συνεργάτης της εφημερίδας «Η Καθημερινή» σε θέματα πολιτισμού. Ασχολείται με την επιμέλεια στον χώρο των εκδόσεων. Έχει εκδώσει δύο αστυνομικές νουβέλες και μία συλλογή διηγημάτων. Έργα του: «Στην εποχή της περιπλάνησης». Κείμενα στην Εποχή 1996-2000 (Αθήνα: Αλεξάνδρεια, 2000) «Η ποιοτική παράδοση στις κοινωνικές επιστήμες» (επιμέλεια-εισαγωγή) (Αθήνα: νήσος, 2003) «Georg Simmel. Περιπλάνηση στη νεωτερικότητα: Κοινωνιολογικά, φιλοσοφικά, αισθητικά κείμενα (επιμέλεια με τον Σπύρο Γάγγα), (Αθήνα: Αλεξάνδρεια, 2004) «Far from RAF 30 χρόνια από το «γερμανικό φθινόπωρο» (Αθήνα: Εναλλακτικές εκδόσεις, 2007)• «Καφέ Λούκατς-Budapest Noir» (Αθήνα: Άγρα, 2008)• «Καρρέ-καρρέ και άλλα διηγήματα» (Αθήνα: Άγρα, 2013). κ.ά.