Ομιλητής σε εκδήλωση της Ένωσης Συνταγματολόγων και του Διοικητικού Επιμελητηρίου Ελλάδας θα είναι αύριο στην Αθήνα ο Απόστολος Παπατόλιας συνταγματολόγος και πρώην Νομάρχης Μαγνησίας, ο οποίος θα αναπτύξει το θέμα «Μετά τα Τέμπη, ώρα για εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων».
Ο κ. Παπατόλιας μίλησε στο Ράδιο ΕΝΑ και τον Δημήτρη Καρεκλίδη, επισημαίνοντας ότι το ζήτημα των Τεμπών μονοπωλείται στον δημόσιο διάλογο από προβληματισμούς, σχετικά με την απόδοση ευθυνών, σε πολιτικό και ποινικό επίπεδο, αλλά και σε διοικητικό και οργανωσιακό επίπεδο.
«Αν είδαμε να κατακλύζονται οι πλατείες, οι δρόμοι και ο δημόσιος χώρος από ανθρώπους, οι οποίοι διεκδικούσαν ένα καλύτερο αύριο μετά τα Τέμπη, δεν το έκαναν μόνο για την απόδοση ευθυνών και την αποκατάσταση της Δικαιοσύνης απέναντι σ’ αυτή τη μοναδική τραγωδία, το κάνανε γιατί ήθελαν με κάποιο τρόπο να διασφαλιστεί ότι θα αναληφθούν πρωτοβουλίες για να μην ξανασυμβεί κάτι τέτοιο και να αισθάνονται ασφαλείς για τη ζωή τους και για την κυκλοφορία, να λειτουργήσει αποτελεσματικά το κράτος, να έχουμε εκείνα τα εχέγγυα ότι θα μπορούμε να κυκλοφορούμε ασφαλείς μέσα σε τρένα, σε αεροπλάνα, στα νοσοκομεία, στις δημόσιες υπηρεσίες», ανέφερε ο κ. Παπατόλιας.
Ο ίδιος είπε ότι ο κόσμος θέλει να ξαναδεί ένα ολόκληρο σύστημα διαχείρισης του Δημοσίου μέσα από τα Τέμπη, αυτή η παράμετρος δεν έχει επαρκώς αναληφθεί στον δημόσιο διάλογο και αυτό το κενό γίνεται προσπάθεια να καλυφθεί.
Κανένα σύστημα δεν λειτουργεί αποτελεσματικά
Αναφορικά με το σύστημα επικοινωνιών των αεροσκαφών και την προσφυγή σε ιδιωτικές χορηγίες για την προμήθειά του, γιατί υπάρχει καθυστέρηση λόγω γραφειοκρατικών διαδικασιών, ο πρώην Νομάρχης είπε ότι είναι πιο σημαντικό το ζήτημα, γιατί αφορά την εθνική ασφάλεια της χώρας και ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, διότι η μη δυνατότητα κάλυψης με εγχώρια συστήματα του FIR Αθηνών, εμπλέκει στη διαχείρισή του και ξένες χώρες όπως η Τουρκία, που αποτελεί πλήγμα για τον ίδιο τον πυρήνα της εθνικής μας ασφάλειας και αναδιατυπώνει την εξωτερική πολιτική της χώρας.
«Ο κίνδυνος των ανθρωπίνων ζωών είναι το σημαντικότερο, αλλά μια προμήθεια ενός συστήματος που θα διασφάλιζε τις επικοινωνίες είναι η αιτία για να διαπιστώσουμε άλλη μια μεγάλη καταστροφή στην επιχειρησιακή λειτουργία του Δημοσίου, που πρακτικά σημαίνει ότι έχουμε άλλη μια 717 σύμβαση στο FIR», επισήμανε ο κ. Παπατόλιας.
Όπως εξήγησε η περίπτωση της 717 της κακής διαχείρισης με τις μίζες, τις ρεμούλες, τη διαπλοκή, την εργαλειοποίηση των κανόνων, την εμπλοκή των εργολάβων και όλα αυτά που ξέρουμε ότι σημαδεύουν το πελατειακό κράτος, δεν είναι ένα φαινόμενο που αφορούσε μόνο τα Τέμπη, που αφορά μόνο την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας, αφορά όλη τη λειτουργία του ελληνικού Δημοσίου. Γι’ αυτό στη διεθνή βιβλιογραφία το ελληνικό κράτος παρουσιάζεται ως υπόδειγμα πολύ συχνά «κούφιου» κράτους, που μεν έχει επίσημες διαδικασίες για να μπορεί να λειτουργεί, αλλά στην πράξη δεν λειτουργεί με βάση τα επίσημα πρότυπα, τα οποία τυπικά ισχύουν, αλλά δουλεύει με άτυπες, πελατειακές και κομματικές πρακτικές, οι οποίες υπονομεύουν την αποτελεσματικότητά του, με αποτέλεσμα κανένα από τα μεγάλα συστήματα του κράτους να μη λειτουργεί αποτελεσματικά και να μην ανταποκρίνεται στις προσδοκίες των πολιτών.
Εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων
Για να αλλάξουν τα παραπάνω ο κ. Παπατόλιας προτείνει ένα εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων, όπως θα αναφερθεί αύριο στην ομιλία του.
«Θα προσπαθήσω να αναδείξω πως στα συντρίμμια των Τεμπών αντανακλώνται όλες οι υστερήσεις του κράτους μας και από κει να προσπαθήσουμε να αλλάξουμε πράγματα όπως το θέμα του συντονισμού των υπηρεσιών μεταξύ τους, του κεντρικού σχεδιασμού των πολιτικών ασφαλείας, καθώς δεν γίνεται να τον είχε ο ΟΣΕ με κομματάρχες που είχαν διοριστεί στην ηγεσία του, ενώ η Εθνική Αρχή Ασφάλειας δεν είχε προσωπικό και αρμοδιότητες ούτε για τις φωτοτυπίες και δεν υπήρχαν επαρκή πρωτόκολλα επικοινωνίας μεταξύ των ανθρώπων και οι μηχανοδηγοί και οι σταθμάρχες επικοινωνούσαν με ερασιτεχνικούς όρους», ανέφερε χαρακτηριστικά ο συνταγματολόγος.
Ακόμη ανέφερε ότι η στελέχωση των κρίσιμων θέσεων ασφαλείας στον ΟΣΕ και στην ΥΠΑ τα τελευταία χρόνια, δείχνει αναπαραγωγή των παραδοσιακών πελατειακών σχέσεων. Με πρόσχημα την έκτακτη στελέχωση έβαζαν όποιον ήθελαν και με έκπτωση στα προσόντα, τόνισε.
Ο κ. Παπατόλιας τόνισε την ανάγκη ενός νέου συστήματος διαχείρισης δημόσιων συμβάσεων, ένα νέο σύστημα ιεράρχησης των αναπτυξιακών προτεραιοτήτων για τα ευρωπαϊκά χρήματα για τον σιδηρόδρομο και άλλες επενδύσεις. Όπως είπε, η Ευρώπη μας έδωσε γύρω στα 4 δις € για τους σιδηροδρόμους, αλλά δεν μπήκε στον κόπο να ελέγξει που πήγαν αυτά τα χρήματα. Ο Καραμανλής ονειρευόταν διασύνδεση με τα Βαλκάνια και δεν είχε στοιχειώδη συστήματα τηλεδιοίκησης…
«Εκεί δείχνουμε ότι έχουμε ένα άλλο θέμα με το κράτος μας. Ότι δεν έχουμε ένα κράτος που να ιεραρχεί τις αναπτυξιακές προτεραιότητες, για να ξέρουμε, να γίνεται σχετική συζήτηση στη Βουλή και η ελληνική κοινωνία να γνωρίζει που κατευθύνονται και που συμβάλουν στην ενίσχυση της ευημερίας μας και την προάσπιση της ασφάλειας μας, οι πακτωλοί των ευρωπαϊκών πόρων», επισήμανε ο πρώην Νομάρχης.
Όπως είπε χαρακτηριστικά, στη χώρα μας δεν έχουμε καν διασφαλίσει το πως θα έχουμε έναν αξιόπιστο φορέα, που θα λειτουργεί στοιχειωδώς τον σιδηρόδρομο και θα προστατεύει τη ζωή των ανθρώπων και δεν έχουμε λύσει πιο πρωτογενή και πιο δομικά ζητήματα και ενδεχομένως τα κόμματα να έχουν πολλές διαφωνίες για τα επόμενα βήματα, σε ότι αφορά όμως την αφετηρία της επίλυσης των προβλημάτων, εκεί ενδεχομένως να μπορέσει να υπάρξει μια ευρύτερη συναίνεση για ένα εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων, που θα ανατάξει το κράτος μας.
Να συγκλίνουμε για ανάταξη του κράτους
Μόνο έτσι θα μπορέσουμε να ξεφύγουμε από τις τελευταίες θέσεις της Ευρώπης, καθώς ξεπερνάμε τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία στη διοικητική ικανότητα, αλλά σε όλους τους άλλους δείκτες είμαστε τελευταίοι στην Ευρώπη και πολύ άσχημα στη διεθνή κατάταξη, όπως στη διαφθορά, στην αξιοκρατία, στη διοικητική ηγεσία και στην αποκομματικοποίηση.
Σύμφωνα με τον κ. Παπατόλια, δεν αρκεί ο μεταρρυθμιστικός ζήλος, όσο αγνοούνται τα τεχνικά ζητήματα και το αίτημα για αλλαγές στο κράτος δεν είναι γειωμένο στην κοινωνία. «Όταν είδα τις τεράστιες συγκεντρώσεις για τα Τέμπη, προσπάθησα να φανταστώ ότι αυτοί οι άνθρωποι ζητούν και ένα θετικό πρόσημο στην αντίδρασή τους. Να βγει το πολικό σύστημα και να πει το πήραμε το μήνυμα και όλα μαζί τα κόμματα σχεδιάζουμε 4-5 πράγματα για να βγούμε από τον βάλτο. Όπως πρέπει να συγκλίνουμε για κάποια μεγάλα θέματα της Συνταγματικής αναθεώρησης ή της εξωτερικής πολιτικής, με τον ίδιο τρόπο θα έπρεπε να συγκλίνουμε για κάποια μεγάλα θέματα ανάταξης του κράτους. Αυτό είναι το μήνυμα που θέλουμε να περάσουμε ως επιστημονικές ενώσεις από αυτή την διοργάνωση», είπε ο κ. Παπατόλιας.
Η αναθεώρηση του Συντάγματος
Για το ζήτημα της αναθεώρησης του Συντάγματος και σε σχέση με το κράτος δικαίου, ο πρώην Νομάρχης είπε ότι αφορά το γενικό αίσθημα της ατιμωρησίας που υπάρχει, το να μπορούν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά οι θεσμοί, να μην υπάρχει η αίσθηση ασυλίας του πολικού προσωπικού, το οποίο ξεφεύγει από κάποιους κανόνες απονομής της Δικαιοσύνης και εξασφαλίζει μια διακριτική μεταχείριση, αφορά το άρθρο 86 και την τροποποίηση των διατάξεων περί ευθύνης των υπουργών.
Όπως είπε, δεν γίνεται ένα αμιγώς πολιτικό όργανο, η Βουλή, να έχει αποκλειστικά την ευθύνη για την κίνηση της ποινικής διαδικασίας, αυτό που μας είπε και η ευρωπαία εισαγγελέας Κοβέσι. Στη χώρα μας δεν γίνεται να δικάσουμε πολιτικά πρόσωπα, διότι όλα περνούν από τη Βουλή, όπου ισχύουν πολιτικοί συσχετισμοί, υπάρχουν κανόνες δημοκρατίας και είναι άλλο πράγμα το κράτος δικαίου, που έχει να κάνει με κανόνες, δικαιώματα και την τήρηση του νόμου.
«Είναι προφανές ότι αυτό πρέπει να αλλάξει. Μην πάμε όμως και στο άλλο άκρο, όπου για ψύλλου πήδημα τα πολιτικά πρόσωπα θα πρέπει να άγονται ενώπιον της Δικαιοσύνης για τα πάντα. Υπάρχουν επιλογές όπως η απεμπλοκή πλήρως της Βουλής και να υπάρξουν ειδικές δικονομικές εγγυήσεις με ένα ειδικό δικαστικό συμβούλιο ή να προηγείται το ειδικό δικαστικό συμβούλιο και να εισφέρει μια απολύτως τεκμηριωμένη άποψη στη Βουλή για την κίνηση της ποινικής δίωξης», επισήμανε.
Στα άλλα όμως θέματα, το να πιστεύουμε ότι η Συνταγματική αναθεώρηση θα λύσει τα ζητήματα της λειτουργίας του κράτους, είναι συνταγματικός λαϊκισμός. Για να αλλάξει η λειτουργία του κράτους απαιτούνται πολιτικές, νόμους, συνεννοήσεις των πολιτικών δυνάμεων και κυρίως επιχειρησιακό σχέδιο για να εφαρμοστούν, κατέληξε ο κ. Παπατόλιας.
Απόδοση ραδιοφωνικής συνέντευξης Ντίνος Στεργιόπουλος
