Η Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλου συμμετείχε στο ετήσιο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Θρησκευτικών Επιστημών (EuARe), το οποίο πραγματοποιήθηκε στη Ρώμη από τις 30 Ιουνίου ως τις 3 Ιουλίου 2026, με τρεις συνεδρίες:
1. ΑΔΙΚΙΑ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΟΚΑΙΝΟ: ΜΙΑ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ. Ομιλητές: Chris Durante, Christina Nellist, Frances Kostarelos, Συντονισμός: Νικόλαος Ασπρούλης
H συνεδρία εστίασε στην πνευματική κατάπτωση της Ανθρωποκαίνου εποχής και της νεοφιλελεύθερης οικονομίας, όπου προωθούνται ενεργά ελαττώματα όπως η αλαζονεία, η απληστία, η λαιμαργία και η αδιαφορία, αντί για αρετές όπως η δικαιοσύνη, η σύνεση ή η ενσυναίσθηση. Τέθηκαν προβληματισμοί για την αντιμετώπιση εκ μέρους της κυρίαρχης ιδεολογίας της φύσης και των συνανθρώπων ως πηγών κέρδους, ενώ υπογραμμίστηκε η ανάγκη της μετάνοιας και της μεταμέλειας ως ριζική αλλαγή νοοτροπίας. Συζητήθηκαν η σχέση της οικολογικής αμαρτίας με τους νόμους της φύσης, η σχέση της διατροφής με την οικολογική κατάπτωση και αμαρτία, καθώς και η ορθόδοξη κριτική για τη δημιουργία κοινωνικοπολιτικών ανισοτήτων στο πλαίσιο της Ανθρωποκαίνου.
2. ΓΙΑΤΙ Η ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΕΙ ΝΑ ΕΧΕΙ ΣΗΜΑΣΙΑ ΣΗΜΕΡΑ; Η ΔΗΜΟΣΙΑ ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΙΩΑΝΝΗ Δ. ΖΗΖΙΟΥΛΑ. Ομιλητές: Peter De Mey, Αριστοτέλης Παπανικολάου, Παντελής Καλαϊτζίδης, Επίσκοπος Μάξιμος Βασίλιεβιτς, Συντονισμός: Νίκος Κουρεμένος.
Αντλώντας έμπνευση από το μεταθανάτιο αριστούργημα του Μητροπολίτη Περγάμου, «Ανάμνηση του Μέλλοντος» (Remembering the Future) και την πρόσφατα δημοσιευμένη αγγλική μετάφραση του έργου του, «Ελληνισμός και Χριστιανισμός: Η Συνάντηση των Δύο Κόσμων», η συνεδρία εστίασε στις πτυχές της δημόσιας μαρτυρίας της θεολογίας του Μητροπολίτη Ιωάννη Ζηζιούλα στον σύγχρονο, κατακερματισμένο και πολύπλοκο κόσμο μας. Δόθηκε έμφαση στις πτυχές που είναι σχετικές με την αποστολή της Εκκλησίας στο παρόν και το μέλλον. Τέθηκαν ερωτήματα όπως η σχέση της σκέψης του Ζηζιούλα με το τρέχον επιστημονικό και ιδεολογικό πλαίσιο, η επίδραση της εσχατολογικής του προοπτικής στην ανάσχεση διαφόρων μορφών κακού και στην κατανόηση της έννοιας της παράδοσης, η επίδραση του έργου του στο πρόσφατο κείμενο του Οικουμενικού Πατριαρχείου για το κοινωνικό ήθος της Εκκλησίας και στην ανάδυση μιας ολιστικής χριστιανικής «θεωρίας μεγάλης ενοποίησης» κατά το πρότυπο των φυσικών επιστημών.
3. Ο συγγραφέας συναντά την κριτική: ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΚΑΛΑΪΤΖΙΔΗΣ, «ORTHODOXY AND MODERNITY: INTRODUCING A CONSTRUCTIVE ENCOUNTER» (ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΚΑΙ ΝΕΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΑ: ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΣΕ ΜΙΑ ΕΠΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ), ΕΚΔΟΣΕΙΣ BRILL, 2026. Ομιλητές: José Casanova, Αριστοτέλης Παπανικολάου, Kristina Stoeckl, Συντονισμός: Hans-Peter Grosshans
Το βιβλίο του Παντελή Καλαϊτζίδη χαρακτηρίστηκε ως ένα από τα σημαντικότερα κείμενα για την Ορθόδοξη Θεολογία μέσα στην περασμένη χρονιά (και πρόσφατα ανακηρύχθηκε «βιβλίο του μήνα» από τον Γερμανικό Θεολογικό περιοδικό “Theologische Literaturzeitung”). Στη μελέτη του, ο Παντελής Καλαϊτζίδης υποστηρίζει ότι η θεολογία ως η προφητική φωνή και η έκφραση της αυτοσυνειδησίας της Εκκλησίας μπορεί να λειτουργήσει μόνο σε σχέση με την αντινομία και τη δυαδικότητα της τελευταίας. Όπως ακριβώς η Εκκλησία δεν είναι εκ του κόσμου τούτου, έτσι και η θεολογία επιδιώκει να εκφράσει μια εμπειρία χαρισματική και μια πραγματικότητα υπερβατική, πέρα από λέξεις, έννοιες ή ονόματα. Όπως ακριβώς η Εκκλησία ζει και πορεύεται μέσα στον κόσμο, έτσι και η θεολογία επιδιώκει τον διάλογο και την επικοινωνία με το εκάστοτε ιστορικό παρόν, χρησιμοποιώντας τη γλώσσα, τη σάρκα και τα σχήματα της κάθε εποχής, του εκάστοτε ιστορικού και πολιτισμικού παρόντος. Η θεολογία δεν εξαντλείται ούτε ταυτίζεται με την Ιστορία, αλλά ούτε μπορεί και να λειτουργεί ερήμην της Ιστορίας ή αγνοώντας τα διδάγματα της Ιστορίας. Άλλωστε, η Αποκάλυψη του Θεού έλαβε χώρα πάντα μέσα στη δημιουργία και την Ιστορία, όχι σε κάποιο ανιστορικό, άχρονο και απόκοσμο σύμπαν. Όπως σημείωσε στην παρέμβασή του ο Αριστοτέλης Παπανικολάου, «αναφορικά με τη σχέση της Ορθοδοξίας και νεωτερικότητας, το βιβλίο αυτό αποτελεί το απόλυτο σημείο αναφοράς. Είναι το αντίστοιχο του βιβλίου του Charles Taylor «The Secular Age». Κανείς δεν μπορεί να μιλήσει για την Ορθοδοξία και τη νεωτερικότητα χωρίς να αναφερθεί στο βιβλίο του Παντελή Καλαϊτζίδη. Οποιαδήποτε συζήτηση επί δεκαετίες για το θέμα αυτό θα αποτελεί απλώς μια υποσημείωση στο βιβλίο του Παντελή». Στον διάλογο και την κριτική που ακολούθησε έλαβαν μέρος καθηγητές αλλά και φοιτητές από πανεπιστήμια της Ευρώπης και της Αμερικής.
Πέρα από αυτές τις συνεδρίες, ο Νικόλαος Ασπρούλης και ο Νίκος Κουρεμένος εκπροσώπησαν την Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών συμμετέχοντας ως ομιλητές σε άλλα τέσσερα πάνελ.
Συγκεκριμένα ο Νικόλαος Απρούλης μίλησε με θέματα «Η Ερχόμενη Εποχή ως Κλήση και Κρίση: Η Εσχατολογική θεώρηση του Μητροπολίτη Ιωάννη Ζηζιούλα και η Σημασία της για το Μέλλον της Οικουμενικής Κίνησης» (The Age to Come as Call and Judgment: the Eschatological outlook of Metr. John Zizioulas and its Relevance for the Future of Ecumenism) και «Η Οικο-δογματική ως νέο μοντέλο οικοθεολογίας στην Ανθρωπόκαινο εποχή» (Eco-dogmatics as a new model of doing Εcotheology in the Anthropocene), ενώ ο Νίκος Κουρεμένος με θέματα «Ορίζοντας τον “σχισματικό”: Η παπική εξουσία, ο Ανατολικός Χριστιανισμός και η πολιτική του Πάπα Ιωάννη ΚΒ΄ προς την Ορθοδοξία (Naming the “schismatic”: Papal Authority, Eastern Christianity, and the Politics on Orthodoxy under John XXII) και «Η Κοπτική φιλολογία και η δημοκρατία των γραμμάτων: Ο Αθανάσιος Κίρχερ, ο Γιόχαν Μίχαελ Bάνσλεμπεν και η πρώιμη παραγωγή σύγχρονης γνώσης για τη χριστιανική Αίγυπτο» (Coptic philology and the Republic of Letters: Athanasius Kircher, Johann Michael Wansleben, and the making of Early Modern Knowledge of Christian Egypt).
Στην εκλογοαπολογιστική συνέλευση που έλαβε χώρα στο πλαίσιο του εν λόγω συνεδρίου, ο Αναπληρωτής Διευθυντής της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών, Νικόλαος Ασπρούλης, αναδείχτηκε μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της European Academy of Religion για τα επόμενα τέσσερα χρόνια.
