Σε μια περίοδο που η ΕΕ αναζητά λύσεις για την ενεργειακή της ασφάλεια, η πυρηνική ενέργεια έρχεται ξανά στο προσκήνιο. Φυσικά δεν είχε βγει ποτέ από την εξίσωση αφού πολλές χώρες της Ευρώπης έκαναν και κάνουν χρήση πυρηνικής ενέργειας για να καλύψουν τις ενεργειακές τους ανάγκες.
Σύμφωνα με τη Eurostat το 2024, 12 χώρες της ΕΕ με παραγωγή πυρηνικής ενέργειας παρήγαγαν 650 GWh ηλεκτρικής ενέργειας, σημειώνοντας αύξηση 4,8 % σε σύγκριση με το 2023. Αυτή ήταν η δεύτερη συνεχόμενη χρονιά με αύξηση μετά τη μείωση του 2022 (610 GWh). Οι πυρηνικοί σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής αντιπροσώπευαν το 23,3 % της συνολικής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ. H Γαλλία κρατάει τα σκήπτρα στην παραγωγή πυρηνικής ενέργειας αφού παρήγαγε το 56% της πυρηνικής ενέργειας στην ΕΕ ακολούθησε η Ισπανία με 8,5% και ακολούθησαν η Σουηδία και η Φιλανδία. Άλλες χώρες είναι οι Κάτω χώρες και η Σλοβακία . Η Γερμανία μέχρι το 2021 κατείχε τη δεύτερη θέση αλλά το 2023 τερμάτισε πλήρως την παραγωγή της. Η παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια στην Γαλλία κατά 67% προέρχεται από την πυρηνική ενέργεια και στη Σλοβακίας κατά 60%.
Η ηγεσία της ΕΕ πρόσφατα παραδέχθηκε ότι η απομάκρυνση από την πυρηνική ενάργεια υπήρξε στρατηγικό λάθος καθώς σημειώθηκε αύξηση της εισαγωγής των ορυκτών καυσίμων κάτι που άφησε εκτεθειμένες τιε ευρωπαϊκές κυβερνήσεις σε διεθνείς κρίσεις
Παρά τον παρατεταμένο σκεπτικισμό για την πυρηνική ενέργεια, υπάρχει μια αυξανόμενη συναίνεση ότι οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες (SMR) είναι μια βιώσιμη επιλογή για την επίτευξη καθαρών μηδενικών εκπομπών. Ένας μικρός αρθρωτός αντιδραστήρας (SMR) είναι ένας συμπαγής πυρηνικός αντιδραστήρας που παρέχει έως και 300 MW επιτόπιας καθαρής ενέργειας. Μπορούν να κατασκευαστούν πιο γρήγορα και με χαμηλότερο κόστος από τους παραδοσιακούς πυρηνικούς αντιδραστήρες Gigawatt (GW). Ένα SMR τροφοδοτείται συνήθως από εμπλουτισμένο ουράνιο, με καύσιμα μικτού οξειδίου, καύσιμα με βάση το θόριο, καύσιμα υγρών αλάτων και άλλους τύπους καυσίμων που χρησιμοποιούνται επίσης περιστασιακά. Ο αρθρωτός σχεδιασμός των SMR παρέχει ευελιξία ανάπτυξης και προσαρμογή για συγκεκριμένες ενεργειακές ανάγκες.
Ποια τα οφέλη των SMR σε σχέση με τους συμβατικούς μεγάλους αντιδραστήρες
.* Οι SMR είναι βιώσιμοι επειδή επιτρέπουν την ανακύκλωση πυρηνικών αποβλήτων και μεγάλους κύκλους λειτουργίας χωρίς ανεφοδιασμό (έως και 20 χρόνια). Ορισμένες εταιρείες πυρηνικής ενέργειας κατασκευάζουν εγκαταστάσεις ανακύκλωσης καυσίμων μεγάλης κλίμακας, υπογραμμίζοντας πώς οι αντιδραστήρες επόμενης γενιάς στοχεύουν να κλείσουν τον κύκλο καυσίμου. Αυτό που κάποτε θεωρούνταν περιβαλλοντική υποχρέωση μπορεί να μετατραπεί σε βιώσιμο ενεργειακό πόρο.
.* Τα SMR μπορούν να κατασκευαστούν μέσα σε 2 έως 3 χρόνια λόγω της εργοστασιακής κατασκευής, προσφέροντας απλοποιημένη επιτόπια συναρμολόγηση. Σε σύγκριση με τις παραδοσιακές μονάδες κλίμακας Gigawatt (GW), οι οποίες μπορεί να χρειαστούν έως και μια δεκαετία για να κατασκευαστούν, οι SMR αποδίδουν πολύ πιο γρήγορο χρόνο μέχρι την αξία.
* Η παθητική ασφάλεια αποτελεί βασικό πυλώνα του σχεδιασμού SMR, παρέχοντας μια πιο προληπτική προσέγγιση για την προστασία των εργαζομένων και του περιβάλλοντος περιβάλλοντος. Η παθητική ασφάλεια θα είναι επίσης ζωτικής σημασίας για την απόκτηση δημόσιας υποστήριξης. Οι SMR βασίζονται στα ακόλουθα φυσικά φαινόμενα για τον αυτόματο μετριασμό των καταστάσεων έκτακτης ανάγκης:
• Ψύξη με βάση τη βαρύτητα
• Φυσική μεταφορά
• Κυκλοφορία νερού
• Παθητική ψύξη συγκράτησης
* Ένα από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα των SMR είναι η δυνατότητα ανάπτυξής τους σε διάφορες καταστάσεις . Ένας SMR μπορεί να χρησιμοποιηθεί οπουδήποτε, από ένα δημόσιο ηλεκτρικό δίκτυο έως ένα απομονωμένο νησί.
Η Ελληνική Πραγματικότητα
Η Ελλάδα καταναλώνει γύρω στις 56 TWh ετησίως . Η ηλεκτροπαραγωγή μας βασίζεται σε ΑΠΕ σε μεγάλο βαθμό (ηλιακά και αιολικά), σε υδροηλεκτρικά, ΣΕ φυσικό αέριο και λιγνίτη. Συγκεκριμένα το 2024 καλύφθηκε πάνω από το 50% της ζήτησης από ΑΠΕ . Το φυσικό αέριο κάλυψε το 36% των αναγκών ο λιγνίτης το 6% και το πετρέλαιο το 8% περίπου.
Η Ελλάδα, ενδιαφέρεται να ερευνήσει τις δυνατότητες χρήσης SMR, σύμφωνα με τις δηλώσεις το πρωθυπουργού, για να καλύψει καταρχήν το ποσοστό του λιγνίτη και στη συνέχεια να καλύψει κάποιο ποσοστό των ορυκτών καυσίμων. Ένα από τα πλεονεκτήματα σε σχέση με τις ΑΠΕ είναι ότι η πυρηνική ενέργεια παρέχει μεγάλες ποσότητες ενέργειας 24 ώρες 7 ημέρες την εβδομάδα χωρίς διακοπές. Οι ΑΠΕ χρειάζονται μεγάλους αποθηκευτικούς χώρους αποθήκευσης ενέργειας κάτι το οποίο δεν είναι δυνατόν για την ώρα. Επίσης σε σχέση με τα ορυκτά καύσιμα έχει μηδενικές εκπομπές CO2 . Μία μικρή ποσότητα ουρανίου παράγει ισοδύναμη ενέργεια όσο τόνοι άνθρακα ή πετρελαίου επομένως αφήνει μικρότερο εδαφικό αποτύπωμα..
Η Ελλάδα τα τελευταία 3 χρόνια άρχισε να κάνει τα σωστά βήματα για την ενεργειακή της ασφάλεια. Η κυβέρνηση προχωράει μπροστά με βήματα αργά αλλά σταθερά. Οι κινήσεις για την εξόρυξη των υδρογονανθράκων μας (πετρελαίου και φυσικού αερίου) μαζί με τις κινήσεις ηλεκτρικών καλωδίων από Ασία και Αφρική καθώς και την χρήση των ΑΠΕ αποτελούν βήματα προόδου προς την ενεργειακή μας αυτονομία. Επιπροσθέτως εφόσον έχει αποφασίσει σοβαρά να ασχοληθεί με τα μικρά αρθρωτά πυρηνικά οφείλει να επισπεύσει νομοθετικά πλαίσια , αδειοδοτήσεις και άλλες αναγακίες γραφειοκρατικές διαδικασίες ώστε να ακολουθήσει τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες οι οποίες έχουν σχεδιάσει ήδη και υλοποιούν τους SMR. Με αυτές τις κινήσεις η Ελλάδα θα αποκτήσει ενεργειακή αυτονομία, κάτι που θα συμβάλει στην αναπτυξιακή πορεία του τόπου και την βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των Ελλήνων.
*BEng MSc AMIEE MILT, Σύμβουλος Στρατηγικών Επενδύσεων
